โรคปอดอักเสบในเด็ก อันตรายใกล้ตัวที่คุณพ่อคุณแม่ต้องใส่ใจ

โรคปอดอักเสบ เป็นหนึ่งในโรคที่มักจะมากับช่วงหน้าหนาว โดยเฉพาะในเด็กที่ยังมีภูมิต้านทานไม่แข็งแรง ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเดินหายใจได้ง่าย จากข้อมูลของ WHO ยังระบุว่า ‘ปอดอักเสบในเด็ก’ เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของโรคติดเชื้อในเด็กทั่วโลก ซึ่งสะท้อนถึงความรุนแรงที่ไม่ควรมองข้าม ดังนั้นการรู้เท่าทันอาการ ไม่ปล่อยปละละเลย และรีบพาเด็กมารักษาอย่างทันท่วงที จึงมีบทบาทสำคัญในการลดความเสี่ยงอันตรายจากปอดอักเสบในเด็กอย่างมีประสิทธิภาพ

Key Takeaways

• ปอดอักเสบในเด็กเป็นโรคที่พบบ่อยในฤดูหนาว และเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ของโรคติดเชื้อในเด็กทั่วโลก
• สาเหตุหลักของปอดอักเสบในเด็กมาจากเชื้อไวรัสและเเบคทีเรีย โดยมีปัจจัยเสี่ยงจากอากาศหนาว สถานที่แออัด และภูมิคุ้มกันที่ยังไม่แข็งแรง
• อาการสำคัญที่ต้องเฝ้าระวัง ได้แก่ ไอรุนแรง ไข้สูง หายใจเร็ว หอบ เหนื่อย หน้าอกบุ๋ม หรือริมฝีปากเขียว หากพบอาการเหล่านี้ควรไปโรงพยาบาล
• ปอดอักเสบในเด็กรักษาได้เมื่อได้รับการวินิจฉัยเร็ว และการใช้ยาปฏิชีวนะสำหรับการติดเชื้อแบคทีเรีย หรือการรักษาตามอาการสำหรับการติดเชื้อไวรัส พร้อมให้การดูแลอย่างใกล้ชิด

ปอดอักเสบในเด็ก เกิดจากสาเหตุอะไร?

ปอดอักเสบในเด็กเกิดจากการติดเชื้อไวรัส หรือแบคทีเรียเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจส่วนบน ก่อนจะลุกลามลงสู่ปอด และทำให้เนื้อปอดอักเสบจนทำงานได้ไม่เต็มที่ โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวที่อากาศเย็นลง หรือช่วงฤดูฝน เชื้อไวรัส หรือแบคทีเรียมักแพร่ได้ง่ายขึ้น และเด็กเล็กที่ภูมิต้านทานยังไม่แข็งแรง ก็ยิ่งมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเพิ่มขึ้น

ส่วนหนึ่งของปอดติดเชื้อในเด็ก มักมีปัจจัยเรื่องสภาพแวดล้อมภายนอกเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่นสถานที่ที่มีเด็กอยู่รวมกันอย่างโรงเรียนหรือสถานรับเลี้ยงเด็ก หรือสถานที่ที่เด็กเล่น ที่มีการใช้ของร่วมกัน ซึ่งเด็ก ๆ จะยังไม่สามารถปกป้องตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้มีโอกาสติดเชื้อทางเดินหายใจ และพัฒนาเป็นปอดบวมได้ง่าย

รู้ได้อย่างไรว่าลูกน้อยเป็นปอดอักเสบ?

คุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตอาการปอดอักเสบในเด็กได้จากสัญญาณผิดปกติหลายอย่าง ดังนี้

• ไอเยอะทั้งกลางวันกลางคืน ไอมีเสมหะเยอะ
• อัตราการหายใจเร็วกว่าปกติ หรือหอบเหนื่อย
• เจ็บชายโครงขณะหายใจลึก ๆ หรือไอ
• ไข้สูง
• เบื่ออาหาร
• ปวดเมื่อยตามตัว
• ในเด็กเล็กหรือเด็กทารกปอดอักเสบ อาจมีอาการอาเจียน ซึม ร้องกวน ไม่ดูดนม

ในกรณีที่อาการปอดอักเสบในเด็กรุนแรงมากขึ้น อาจมีการหายใจลำบาก หน้าอกบุ๋ม ปีกจมูกบาน ริมฝีปากเขียว ซึ่งหากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์ เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยโดยเร็ว

ปอดอักเสบในเด็ก กับวิธีการรักษาที่คุณพ่อคุณแม่ควรรู้

เมื่อเด็กมีอาการปอดอักเสบ การรักษาที่ถูกต้องและทันท่วงทีเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพราะปอดอักเสบสามารถทำให้ระบบทางเดินหายใจทำงานได้ลดลง และอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนได้ ซึ่งแนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุของการเกิดโรคปอดอักเสบในเด็ก และความรุนแรงของโรค

• รักษาการติดเชื้อ : หากเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย สามารถรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ แต่หากเกิดจากการติดเชื้อไวรัส มักไม่มียาฆ่าเชื้อเฉพาะเจาะจง ยกเว้น ไวรัสไข้หวัดใหญ่ กับไวรัสโควิด 19 ที่มียาฆ่าเชื้อสำหรับไวรัสทั้งสอง
• รักษาตามระดับความรุนแรงของโรค : มักเน้นการรักษาตามอาการ เช่น ให้ยาลดไข้เมื่อมีไข้ ให้ยาละลายเสมหะเมื่อมีเสมหะ ให้ยาแก้ไอและยาขยายหลอดลมเพื่อบรรเทาอาการไอ และสำหรับเด็กที่มีอาการรุนแรง เช่น หายใจเร็วมาก ออกซิเจนในเลือดต่ำ หรือซึมผิดปกติ อาจต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลเพื่อให้ออกซิเจน และดูแลอย่างใกล้ชิด

อย่างไรก็ตาม โรคปอดอักเสบในเด็กส่วนใหญ่มักเริ่มจากการเป็นไข้หวัดทั่วไป แต่ไข้หวัดทั่วไปเด็กมักจะร่าเริงดี กินได้ ไอไม่มาก อาการดีขึ้นได้เองในเวลา 3-4วัน หากอาการไข้หวัดไม่ดีขึ้น หรือมีอาการเข้าได้กับปอดอักเสบ ควรพามาพบแพทย์ เพื่อรับการตรวจรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนอื่นๆที่อาจเกิดขึ้นได้

ปอดอักเสบในเด็ก ป้องกันอย่างไร ให้ห่างไกลโรค

อย่ารอให้ลูกน้อยติดเชื้อแล้วค่อยรักษา คุณพ่อคุณแม่สามารถดูแลลูกน้อยให้ห่างไกลจากโรคปอดอักเสบในเด็กได้ดังนี้

• อยู่ในที่อากาศถ่ายเทสะดวก หลีกเลี่ยงการอยู่ในสถานที่แออัด มีคนมาก
• หมั่นรักษาความสะอาด ล้างมือบ่อย ๆ พยายามไม่ให้ลูกนำมือเข้าปาก ขยี้ตา แคะจมูก
• หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ควันไฟ ควันจากท่อไอเสียรถยนต์ หรืออากาศหนาวเย็น
• สำหรับเด็กทารกให้ดื่มนมแม่อย่างน้อย 6 เดือน เพื่อเพิ่มภูมิต้านทานโรค
• สำหรับเด็กเล็กควรฉีดวัคซีนป้องกันโรคไอพีดี หรือโรคปอดอักเสบรุนแรงจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Streptococcus Pneumoniae และฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำทุกปี นอกจากนี้ยังมีวัคซีน RSVในฤดูระบาด เพื่อป้องกันการติดเชื้อจากไวรัส RSV ซึ่งเป็นอีกสาเหตุของการเกิดปอดอักเสบติดเชื้อ

ปอดอักเสบในเด็กไม่ใช่เรื่องเล็ก รีบรักษาก่อนรุนแรง

ปอดอักเสบในเด็กเป็นโรคที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาการสามารถลุกลามได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ภูมิคุ้มกันยังไม่แข็งแรง การสังเกตอาการผิดปกติ เช่น ไอเสมหะ มีไข้สูง หายใจเร็วหรือหอบ และรีบพาไปพบแพทย์ตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน ซึ่งจะช่วยให้การรักษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

โรงพยาบาลพระรามเก้า พร้อมให้บริการตรวจสุขภาพเด็ก วินิจฉัย ดูแล และรักษาปอดอักเสบในเด็กโดยแพทย์เฉพาะทาง เพื่อให้ลูกน้อยฟื้นตัวได้อย่างปลอดภัย และกลับมามีสุขภาพที่แข็งแรงได้อีกครั้ง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับปอดอักเสบในเด็ก

1. โรคปอดอักเสบในเด็กอันตรายมากไหม?

อันตรายมาก หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมอาจทำให้อาการรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้

2. ปอดอักเสบในเด็กรักษากี่วัน?

ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ โดยส่วนใหญ่จะใช้เวลารักษาตัวประมาณ 1-4 สัปดาห์

References

Pneumonia in children. (2022, November 11). WHO. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/pneumonia

Elana Pearl Ben-Joseph. (2024, January). Walking Pneumonia in Kids: Signs, Diagnosis & Treatment. Nemours KidsHealth. https://kidshealth.org/en/parents/walking-pneumonia.html

How Long Does It Take to Recover From Pneumonia in a Child? (n.d.). Children’s Respiratory Doctor. https://www.childrensrespiratorydoctor.co.uk/how-long-does-it-take-to-recover-from-pneumonia-in-a-child.php