บทความสุขภาพ
Knowledge
ต่อมลูกหมากอักเสบ ปัญหาที่ส่งผลต่อสุขภาพผู้ชายมากกว่าที่คิด
ต่อมลูกหมากอักเสบ เป็นการอักเสบที่เกิดขึ้นบริเวณต่อมลูกหมาก ซึ่งเป็นต่อมที่อยู่ใกล้ทางเดินปัสสาวะของผู้ชาย และมีหน้าที่สำคัญต่อระบบสืบพันธุ์อย่างมาก การอักเสบที่เกิดขึ้นนอกจากจะส่งผลกระทบต่อสมรรถภาพทางเพศแล้ว ยังส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินปัสสาวะได้อย่างรุนแรงหรือเรื้อรัง และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนที่อาจเป็นอันตรายต่อชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม
Key Takeaways
- ต่อมลูกหมากอักเสบเป็นโรคที่ผู้ชายไม่ควรมองข้าม เพราะสามารถส่งผลกระทบทั้งระบบทางเดินปัสสาวะ และสมรรถภาพทางเพศ หากไม่ได้รับการรักษาอาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้
- ต่อมลูกหมากอักเสบมักทำให้เกิดอาการผิดปกติในการขับถ่ายปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะไม่สุด ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะขุ่นหรือเป็นเลือด และอาจมีอาการปวดอวัยวะเพศ เป็นไข้ ปวดท้องน้อย
- ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันโรคต่อมลูกหมากอักเสบที่มีประสิทธิภาพ แต่สามารถดูแลตนเองเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงได้ เช่น การสวมถุงยางอนามัยขณะมีเพศสัมพันธ์ การรักษาความสะอาดอวัยวะเพศ รับประทานอาหารที่เป็นประโยชน์ ดื่มน้ำให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เป็นต้น
ต่อมลูกหมากอักเสบมีกี่ชนิด? แบบไหนอันตราย
โรคต่อมลูกหมากอักเสบ สามารถจำแนกตามอาการและการตรวจทางห้องปฏิบัติการได้เป็น 4 ชนิด ดังนี้
- ต่อมลูกหมากอักเสบเฉียบพลันจากการติดเชื้อ (Acute Bacterial Prostatitis)
ต่อมลูกหมากอักเสบเฉียบพลันจากการติดเชื้อพบได้น้อย แต่มักมีอาการรุนแรง โดยต่อมลูกหมากมีการติดเชื้อแบคทีเรียที่ผ่านมาทางท่อปัสสาวะ ทำให้เกิดการอักเสบจนบวม และไปกดท่อปัสสาวะอย่างเฉียบพลัน หากการติดเชื้อรุนแรงอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต - ต่อมลูกหมากอักเสบเรื้อรังจากการติดเชื้อ (Chronic Bacterial Prostatitis)
ต่อมลูกหมากอักเสบเรื้อรังจากการติดเชื้อมักเกิดจากการติดเชื้อที่ไม่รุนแรง แต่มีอาการอักเสบที่ไม่หายขาดเป็นเวลานานกว่า 3 เดือน โดยผู้ป่วยมักมีอาการทางเดินปัสสาวะอักเสบเป็น ๆ หาย ๆ - ต่อมลูกหมากอักเสบเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ (Chronic Prostatitis)
ต่อมลูกหมากอักเสบเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุเป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด ซึ่งผู้ป่วยจะมีอาการของต่อมลูกหมากอักเสบเรื้อรังแต่ตรวจไม่พบเชื้อแบคทีเรียต้นเหตุ โดยในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิดโรคที่แน่ชัด แต่คาดว่าอาจเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายผิดปกติ หรือเกิดจากเชื้อที่ไม่ใช่กลุ่มแบคทีเรีย เช่น Chlamydia Trachomatis, Ureaplasma Urealyticum หรือ Mycoplasma Hominis เป็นต้น - ต่อมลูกหมากอักเสบแบบไม่มีอาการ (Asymptomatic Inflammatory Prostatitis)
ต่อมลูกหมากอักเสบแบบไม่มีอาการเป็นภาวะการอักเสบที่ผู้ป่วยไม่มีอาการ ซึ่งมักตรวจพบในห้องปฏิบัติการถึงความผิดปกติของต่อมลูกหมากจากการเจาะชิ้นเนื้อ หรือผลพวงจากการรักษาโรคอื่น ๆ
ต่อมลูกหมากอักเสบเกิดจากอะไร?
สาเหตุของโรคต่อมลูกหมากอักเสบขึ้นอยู่กับชนิดของการอักเสบ โดยสาเหตุที่อาจก่อให้เกิดการอักเสบของต่อมลูกหมากมีดังนี้
- การติดเชื้อ เป็นสาเหตุที่ตรวจพบได้ง่ายจากผลทางห้องปฏิบัติการ โดยการติดเชื้อมักเกิดจากการเล็ดลอดของเชื้อผ่านท่อปัสสาวะขึ้นมายังต่อมลูกหมาก
- ระบบภูมิคุ้มกันร่างกายผิดปกติ
- ความผิดปกติของระบบกล้ามเนื้อและประสาทในอุ้งเชิงกราน
- ความผิดปกติของทางเดินปัสสาวะ
อย่างไรก็ตาม หลายครั้งที่แพทย์มักตรวจหาสาเหตุได้ไม่แน่ชัด เนื่องจากมีหลายปัจจัยที่อาจเพิ่มความเสี่ยง หรือทำให้เกิดอาการต่อมลูกหมากอักเสบ เช่น การบาดเจ็บบริเวณท้องน้อย การมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก การใช้สายสวนปัสสาวะ เป็นต้น
อาการต่อมลูกหมากอักเสบมีอะไรบ้าง?
ผู้ป่วยต่อมลูกหมากอักเสบอาจพบอาการที่แตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรงของโรค โดยอาการต่อมลูกหมากอักเสบอาจเป็นเพียงเล็กน้อยจนสังเกตได้ยาก ไปจนถึงอาการรุนแรงที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว ซึ่งอาการที่พบบ่อยมีดังนี้
- ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะกะปริดกะปรอย ปัสสาวะแสบขัด หรืออาจถึงขึ้นปัสสาวะไม่ออก
- ปัสสาวะเป็นเลือด หรือปัสสาวะขุ่น
- ปวดเจ็บอวัยวะเพศ อัณฑะ และโดยรอบ
- ปวดบริเวณใต้ถุงอัณฑะ
- ปวดเมื่อยล้า เป็นไข้ หนาวสั่น
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ปวดบั้นเอว ปวดท้องน้อย
- รู้สึกมวนท้อง
- มีปัญหาสมรรถภาพทางเพศ เช่น อวัยวะเพศไม่แข็งตัว รู้สึกเจ็บเมื่อหลั่งอสุจิ น้ำอสุจิปนเลือด ปวดท้องน้อยหลังมีเพศสัมพันธ์ เป็นต้น
การวินิจฉัยต่อมลูกหมากอักเสบ
เมื่อผู้ป่วยเดินทางมาพบแพทย์ด้วยอาการปวดอัณฑะหน่วง ๆ มีปัญหาระบบทางเดินปัสสาวะ ปวดอวัยวะเพศชายเวลาปัสสาวะ แพทย์อาจสงสัยถึงอาการต่อมลูกหมากอักเสบ ซึ่งสามารถตรวจวินิจฉัยได้ด้วยวิธีดังนี้
- การตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก (Digital Rectal Examination : DRE) แพทย์จะสอดนิ้วผ่านทวารหนักของผู้ป่วย เพื่อตรวจดูว่ามีอาการปวดบวมหรือไม่ ในขั้นตอนการตรวจนี้แพทย์อาจมีการนวดต่อมลูกหมากเพื่อเก็บสารคัดหลั่งจากต่อมลูกหมาก และหาความผิดปกติในสารคัดหลั่งร่วมด้วย
- การตรวจปัสสาวะ เพื่อดูการอักเสบติดเชื้อของระบบทางเดินปัสสาวะ
- การตรวจเลือด เพื่อดูสัญญาณการติดเชื้อในร่างกาย
- การตรวจทางรังสีวินิจฉัย เช่น การใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) การอัลตราซาวนด์ หรือ การตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อดูลักษณะการอักเสบของต่อมลูกหมากและระบบทางเดินปัสสาวะ
การรักษาต่อมลูกหมากอักเสบสามารถทำได้ด้วยวิธีใด?
การรักษาต่อมลูกหมากอักเสบจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดและสาเหตุของต่อมลูกหมากอักเสบ ในกรณีที่ตรวจพบการอักเสบเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย มักจะทำการรักษาโดยใช้ยาปฏิชีวนะ ซึ่งมีทั้งรูปแบบฉีดเข้าเส้นเลือดดำและรับประทาน แพทย์จะพิจารณาให้จากระดับความรุนแรงของอาการ นอกจากนี้ยังให้การรักษาตามอาการ เช่น การให้ยาแก้ปวด ยาลดอาการอักเสบ หรือยาคลายกล้ามเนื้อเพื่อบรรเทาอาการปวดและลดอาการปัสสาวะที่ผิดปกติ
กรณีที่มีการอักเสบรุนแรงมาก แพทย์อาจพิจารณาให้เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล เพื่อให้การรักษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง
ผู้ป่วยต่อมลูกหมากอักเสบมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนหรือไม่?
ต่อมลูกหมากอักเสบที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็วด้วยวิธีที่ถูกต้อง อาจนำมาสู่ภาวะแทรกซ้อนได้หลายโรค ได้แก่ ท่อนำอสุจิอักเสบ, หนองในต่อมลูกหมาก, ฝีต่อมลูกหมาก, การติดเชื้อที่ลุกลามไปอวัยวะใกล้เคียง, สมรรถภาพทางเพศลดลง, ภาวะมีลูกยาก หรืออาจร้ายแรงถึงขั้นติดเชื้อในกระแสเลือดที่เป็นอันตรายถึงชีวิต
ดูแลป้องกันตนเองอย่างไร ให้ห่างไกลต่อมลูกหมากอักเสบ
การป้องกันโรคต่อมลูกหมากอักเสบอาจยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุด เนื่องจากลักษณะการเกิดโรคที่อาจเกิดขึ้นได้โดยไม่ทราบสาเหตุ แต่การดูแลสุขอนามัยที่ดี และการปรับพฤติกรรมที่เหมาะสมจะช่วยลดปัจจัยเสี่ยงได้ ซึ่งสามารถดูแลและป้องกันตนเองด้วยวิธีดังนี้
- รักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศอยู่เสมอ
- มีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัยด้วยการสวมถุงยางอนามัย ป้องกันการติดเชื้อ
- รับประทานอาหารที่เป็นประโยชน์ครบหมู่ ดื่มน้ำสะอาดให้มากเพียงพอ
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ลดความเครียด
- ออกกำลังกายให้เหมาะสมเพียงพอ
- หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด เครื่องดื่มคาเฟอีน แอลกอฮอล์
ต่อมลูกหมากอักเสบ รีบตรวจหาสาเหตุ เพื่อวางแผนรักษาอย่างเหมาะสม
ต่อมลูกหมากอักเสบเป็นโรคผู้ชายที่หลายคนอาจไม่ทันได้สังเกต และนำมาสู่อาการเรื้อรังที่ยากต่อการรักษา ด้วยเหตุนี้การดูแลและหมั่นสังเกตความผิดปกติของตนเองจึงมีความสำคัญ หากรู้สึกถึงการปัสสาวะที่ผิดปกติ มีอาการเจ็บปวดอวัยวะเพศ แม้มีอาการเพียงเล็กน้อยก็แนะนำให้เข้ามาตรวจหาสาเหตุ เพื่อการรักษาที่มีประสิทธิภาพ และเพิ่มโอกาสหายขาดจากโรคโดยเร็ว
โรงพยาบาลพระรามเก้า ให้บริการตรวจวินิจฉัยและรักษาโดยแพทย์เฉพาะทาง ร่วมกับการใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัยและได้มาตรฐาน เพื่อให้ได้ผลการตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำและการรักษาที่ตรงจุด ให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอีกครั้ง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
- Facebook : Praram 9 hospital
- Line : @Praram9Hospital
- โทร. 1270
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับต่อมลูกหมากอักเสบ
1. ต่อมลูกหมากอักเสบ หายเองได้ไหม?
กรณีที่ต่อมลูกหมากอักเสบจากการติดเชื้อ ตัวโรคจะไม่สามารถหายได้เอง แต่หากเป็นอาการอักเสบที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อและไม่พบสาเหตุที่เป็นอันตราย อาการต่อมลูกหมากอักเสบอาจบรรเทาได้เองโดยไม่ต้องใช้ยา
2. การดื่มน้ำมาก ๆ ช่วยเรื่องต่อมลูกหมากอักเสบได้จริงไหม?
การดื่มน้ำมาก ๆ มีส่วนช่วยเรื่องต่อมลูกหมากอักเสบ เนื่องจากการดื่มน้ำมากทำให้ปัสสาวะบ่อย และช่วยขับเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินปัสสาวะได้ ทั้งนี้การดื่มน้ำมากเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทดแทนการรักษาทางการแพทย์ได้ ผู้ป่วยจะต้องได้รับการรักษาอื่นร่วมด้วย
References
Prostatitis. (2023, November 14). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15319-prostatitis
Mayo Clinic Staff. (2025, February 22). Prostatitis. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/prostatitis/symptoms-causes/syc-20355766
Villines, Z (2023, May 26). Causes and treatment of chronic prostatitis. MedicalNewsToday. https://www.medicalnewstoday.com/articles/322457
