ผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS) คืออะไร? เทคนิคผ่าตัดซ่อนแผลบริเวณสะดือ

ปัจจุบันเทคนิคการผ่าตัดส่องกล้องได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่มีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการลดผลกระทบจากการผ่าตัด ทั้งในด้านการฟื้นตัวและความสวยงามของแผล หนึ่งในเทคนิคที่ได้รับการพัฒนาคือ การผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS) ซึ่งเป็นทางเลือกสำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสม บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักว่าการผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียวคืออะไร มีข้อดีอย่างไร เหมาะกับโรคใดบ้าง รวมถึงการเตรียมตัวก่อนและการดูแลหลังผ่าตัด

การผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS) คืออะไร?

การผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (Single Incision Laparoscopic Surgery: SILS) เป็นเทคนิคการผ่าตัดผ่านกล้องที่ศัลยแพทย์เปิดแผลเพียง 1 จุดบริเวณสะดือ เพื่อสอดกล้องและเครื่องมือผ่าตัดผ่านช่องเปิดเดียว ศัลยแพทย์จะมองภาพจากกล้องความละเอียดสูงที่แสดงผลบนจอภาพ ทำให้สามารถผ่าตัดได้อย่างแม่นยำ เทคนิคนี้ทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวและกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วขึ้น เมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบเปิดที่ต้องผ่าตัดเปิดแผลขนาดใหญ่ ทั้งยังให้ผลด้านความสวยงาม เนื่องจากแผลผ่าตัดซ่อนอยู่ภายในสะดือ โดยการผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียวจำเป็นต้องอาศัยความชำนาญและประสบการณ์ของศัลยแพทย์ เนื่องจากต้องควบคุมเครื่องมือหลายชนิดผ่านช่องเปิดเพียงตำแหน่งเดียว

ข้อดีของการผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS)

• แผลเล็กและจำนวนแผลน้อย

การผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว มีแผลเพียงจุดเดียว ซ่อนอยู่ในสะดือ เมื่อแผลหายดีมักสังเกตเห็นรอยแผลได้ยาก จึงช่วยลดความกังวลเรื่องรอยแผลเป็น

• ลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อ

เนื่องจากมีจำนวนแผลผ่าตัดน้อยกว่าการผ่าตัดส่องกล้องหลายแผล จึงช่วยลดการบาดเจ็บที่เกิดขึ้นกับเนื้อเยื่อรอบ ๆ อีกทั้งศัลยแพทย์จะมีการฉีดยาชาบล็อคเส้นประสาทที่ไปเลี้ยงแผล เพื่อช่วยลดความเจ็บปวด

• ลดความเสี่ยงในการติดเชื้อและการเสียเลือด

เนื่องจากแผลผ่าตัดมีขนาดเล็กและการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อลดลง การผ่าตัดส่องกล้องโดยทั่วไปจึงมีแนวโน้มเสียเลือดน้อยกว่าและช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อที่แผลผ่าตัด เมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบเปิด

• ฟื้นตัวเร็ว

ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถลุกเดินได้เร็ว และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ภายในระยะเวลาไม่นาน ลดระยะเวลานอนโรงพยาบาล ทั้งนี้ขึ้นกับชนิดของการผ่าตัดและสุขภาพของผู้ป่วย

การผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS) รักษาโรคอะไรได้บ้าง?

• ผ่าตัดนิ่วในถุงน้ำดี / ติ่งเนื้อในถุงน้ำดี

ใช้รักษาผู้ป่วยที่มีนิ่วในถุงน้ำดีและมีอาการ เช่น ปวดท้องบริเวณชายโครงขวา หรือมีภาวะถุงน้ำดีอักเสบ โดยศัลยแพทย์จะทำการตัดถุงน้ำดีผ่านการผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว

• ผ่าตัดไส้ติ่งอักเสบ

ใช้รักษาผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นไส้ติ่งอักเสบ โดยศัลยแพทย์จะตัดไส้ติ่งผ่านการผ่าตัดส่องกล้องและนำออกมาทางแผลที่สะดือ

• ผ่าตัดลดขนาดกระเพาะเพื่อรักษาโรคอ้วน

ใช้ในผู้ป่วยโรคอ้วนที่มีข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดตามเกณฑ์ทางการแพทย์ เพื่อช่วยลดน้ำหนักและลดความเสี่ยงของโรคร่วมที่เกี่ยวข้องกับโรคอ้วน

ข้อจำกัดของการผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS)

ผู้ป่วยที่มีภาวะโรคอ้วนหรือมีดัชนีมวลกาย (BMI) สูงมาก อาจไม่สามารถผ่าตัดด้วยวิธีส่องกล้องแผลเดียวได้ จำเป็นต้องปรึกษาแพทย์เป็นรายกรณี

การเตรียมตัวก่อนการผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS)

• ทำความสะอาดบริเวณสะดือก่อนผ่าตัด อย่างไรก็ตามก่อนการผ่าตัดจะมีการทำความสะอาดสะดืออีกครั้ง เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อ
• แจ้งประวัติสุขภาพอย่างละเอียด เช่น โรคประจำตัว ประวัติการแพ้ยา แพ้อาหาร และประวัติการผ่าตัดในอดีต
• แจ้งยาที่รับประทานเป็นประจำ โดยเฉพาะยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด ซึ่งอาจจำเป็นต้องหยุดยาบางกลุ่มก่อนผ่าตัด ขึ้นอยู่กับคำแนะนำของแพทย์
• งดอาหารและน้ำตามแพทย์กำหนด (โดยทั่วไปประมาณ 6–8 ชั่วโมงก่อนผ่าตัด โดยขึ้นกับชนิดการผ่าตัดและการดมยาสลบ)

การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดส่องกล้องแบบแผลเดียว จะมีหลักการใกล้เคียงกับการผ่าตัดทั่วไป และแพทย์จะเป็นผู้ประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS)

• ดูแลแผลตามคำแนะนำของแพทย์ โดยทั่วไปแพทย์จะใช้วัสดุปิดแผลต่อเนื่องประมาณ 2 สัปดาห์ โดยไม่จำเป็นต้องดึงผ้าปิดแผลออก หากไม่มีการติดเชื้อ
• รับประทานยาตามแพทย์สั่ง
• หลีกเลี่ยงการยกของหนักในช่วงแรก
• สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ อาจมีปวดแผลบ้างเล็กน้อยเวลาขยับตัว
• ควรพบแพทย์หากมีอาการผิดปกติ เช่น ไข้สูง มีหนอง ปวดมากขึ้น หรือมีเลือดออกผิดปกติ

ผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS) พักฟื้นนานไหม?

ระยะเวลาการพักรักษาตัวในโรงพยาบาลขึ้นอยู่กับชนิดของการผ่าตัด สุขภาพของผู้ป่วย และการฟื้นตัวหลังผ่าตัด โดยทั่วไปมีระยะเวลาดังนี้

• ผ่าตัดไส้ติ่ง ประมาณ 1–2 คืน
• ผ่าตัดถุงน้ำดี ประมาณ 1–2 คืน
• ผ่าตัดลดขนาดกระเพาะ ประมาณ 3–4 คืน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียว (SILS)

1. ผู้สูงอายุสามารถผ่าตัดส่องกล้องแบบแผลเดียวได้หรือไม่?

ได้ หากสุขภาพโดยรวมแข็งแรงและผ่านการประเมินจากศัลยแพทย์ โดยการพิจารณาจะคำนึงถึงโรคประจำตัว การทำงานของหัวใจและปอด รวมถึงความเหมาะสมของโรคที่ต้องรักษา มากกว่าอายุเพียงอย่างเดียว

2. หากมีนิ่วหรือก้อนเนื้อขนาดใหญ่ สามารถผ่าตัดส่องกล้องแผลเดียวได้หรือไม่?

สามารถทำได้ ขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง ลักษณะของก้อนหรืออวัยวะที่ต้องผ่าตัด รวมถึงดุลยพินิจของศัลยแพทย์