เริม (Herpes Simplex) สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาเริมให้หายไว

เริมเป็นโรคติดเชื้อ ไวรัสที่พบได้บ่อย อาการ มีตุ่มน้ำใส เจ็บแสบ หรือแผลรอบริมฝีปาก หรือเกิดขึ้นที่อวัยวะเพศ เรามาทำความรู้ เริมที่ปากและ เริมที่อวัยวะเพศ

Key Takeaways

• เริมเป็นโรคติดเชื้อไวรัส HSV ที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาด แต่สามารถควบคุมอาการ และลดการแพร่เชื้อได้
• เริมอวัยวะเพศ และเริมที่ปากจะมีอาการเป็นตุ่มน้ำพอง แสบร้อน คัน หรือแผลพุพอง และสามารถเกิดซ้ำได้เมื่อภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
• การดูแลสุขภาพ พักผ่อนให้เพียงพอ รักษาความสะอาด และหลีกเลี่ยงการสัมผัสแผลเริม ช่วยลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำของเริมได้

“เริม” (Herpes Simplex) คือโรคอะไร?

โรคเริม (Herpes Simplex) คือการติดเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่สามารถแสดงอาการได้ทั้งที่ผิวหนังและเยื่อบุ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันในชื่อการติดเชื้อ Herpes Simplex Virus (HSV) โดยมีต้นกำเนิดมาจากเชื้อไวรัส Herpes Simplex Virus Type 1 (HSV-1) และ Herpes Simplex Virus Type 2 (HSV-2) การติดเชื้อเริมมักส่งผลให้เกิดตุ่มน้ำพองใส แผลเปื่อย หรือแผลที่มีอาการเจ็บปวด โดยตำแหน่งที่พบบ่อยของเริมได้แก่ บริเวณปาก ริมฝีปาก และอวัยวะเพศ

ไม่ว่าจะเป็นเริมที่อวัยวะเพศชายหรือหญิง ล้วนเป็นปัญหาทางสุขภาพที่พบได้ทั่วไป และสามารถสร้างความไม่สบายใจให้ผู้ป่วยเป็นอย่างมาก เริมไม่ได้เป็นโรคที่เพิ่งเกิดขึ้นใหม่ แต่เป็นที่รู้จักมานาน และยังคงเป็นข้อกังวลทางสาธารณสุข การทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรคเริมจึงเป็นสิ่งสำคัญในการจัดการ และป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อนี้

เริมมีกี่ชนิด อะไรบ้าง?

เราสามารถแบ่งเชื้อไวรัสที่ทำให้เกิดเริมออกเป็นสองชนิดหลัก ๆ ซึ่งแต่ละชนิดมีความแตกต่างกันในด้านตำแหน่งที่แสดงอาการและการแพร่เชื้อ โดยเชื้อทั้งสองชนิด ได้แก่

Herpes Simplex Virus Type I (HSV-1)

เชื้อ HSV-1 เป็นสาเหตุของเริมที่ปาก ซึ่งมักปรากฏเป็นตุ่มน้ำใส หรือแผลพุพองบริเวณรอบปาก ริมฝีปาก และใบหน้า เริมชนิดนี้สามารถติดต่อผ่านการสัมผัสโดยตรง เช่น การจูบ หรือการใช้ภาชนะร่วมกันกับผู้ที่ติดเชื้อ

ถึงแม้ว่าส่วนใหญ่จะแสดงอาการที่บริเวณใบหน้า แต่ในบางกรณี HSV-1 ก็สามารถทำให้เกิดโรคเริมที่อวัยวะเพศได้เช่นกัน ซึ่งเป็นสิ่งที่หลายคนอาจไม่ทราบ และในกรณีที่รุนแรงมาก เชื้อ HSV-1 ยังเป็นสาเหตุของภาวะแทรกซ้อนอย่างเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้อีกด้วย

Herpes Simplex Virus Type II (HSV-2)

สำหรับเชื้อ HSV-2 เป็นสาเหตุของการเกิดโรคเริมที่อวัยวะเพศทั้งชายและหญิง ทำให้เกิดตุ่มน้ำพอง แผลเจ็บปวด และอาการคันบริเวณอวัยวะเพศ เชื้อไวรัสชนิดนี้ติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน และมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้สูงหลังการติดเชื้อครั้งแรก การระวังการสัมผัสโดยตรง รวมถึงการใช้มาตรการป้องกันสามารถลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ และแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้

เริมเกิดจากสาเหตุใดได้บ้าง

การเข้าใจสาเหตุของการเป็นเริม จะช่วยให้สามารถป้องกันและลดความเสี่ยงในการติดเชื้อได้ ซึ่งการเกิดเริมมีสาเหตุหลักมาจากการติดเชื้อไวรัสจากการสัมผัสหรือพฤติกรรมต่าง ๆ โดยแตกต่างกันไปตามชนิดของไวรัส ดังนี้

Herpes Simplex Virus Type I (HSV-1)

• การจูบ การสัมผัสใกล้ชิดกับริมฝีปากหรือใบหน้าของผู้ที่ติดเชื้อเริม
• การใช้ภาชนะ เครื่องใช้ส่วนตัว หรือสิ่งของร่วมกับผู้ติดเชื้อเริม เช่น แก้วน้ำ หลอดดูดน้ำ ผ้าเช็ดหน้า ลิปสติก
• การทำออรัลเซ็กส์กับผู้ที่มีเชื้อ HSV-1 ซึ่งอาจทำให้เชื้อเริมแพร่ไปยังอวัยวะเพศ
• การสัมผัสตุ่มน้ำพอง หรือแผลของผู้ติดเชื้อเริมโดยตรง

Herpes Simplex Virus Type II (HSV-2)

• การมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด หรือทางทวารหนักโดยไม่ใช้ถุงยางอนามัย
• การทำออรัลเซ็กส์ หรือได้รับการทำออรัลเซ็กส์จากผู้ติดเชื้อ HSV-2
• การสัมผัสผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศอย่างใกล้ชิด ถึงแม้ไม่มีการหลั่ง
• การสัมผัสแผลหรือตุ่มน้ำพองของผู้ติดเชื้อเริม รวมถึงคุณแม่ที่ติดเชื้อเริมในขณะตั้งครรภ์ และส่งต่อเชื้อสู่ทารก
• การใช้ของเล่นทางเพศ (Sex Toy) ร่วมกับผู้ติดเชื้อเริม

อาการของเริมแต่ละระยะเป็นอย่างไร

เริมจะมีอาการที่หลากหลายและอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล แต่โดยทั่วไปแล้ว อาการเริ่มต้นมักจะปรากฏหลังจากได้รับเชื้อไม่กี่วัน โดยเริมจะแสดงอาการเป็นระยะ ซึ่งอาจมีทั้งช่วงที่มีแผลและช่วงที่ไม่มีแผล

• อาการเริ่มต้นของเริม ผู้ป่วยที่เป็นเริมมักจะเริ่มรู้สึกคันยิบ ๆ หรือแสบร้อนบริเวณที่เชื้อไวรัสกำลังจะแสดงอาการ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าเริมกำลังจะปะทุขึ้นมา
• การปรากฏของตุ่มน้ำใส หลังจากอาการเริ่มต้น จะมีตุ่มน้ำใสขนาดเล็กเกิดขึ้นเป็นกลุ่ม ๆ บริเวณผิวหนังที่ได้รับผลกระทบ หากเป็นเริมที่ปาก ตุ่มน้ำเหล่านี้จะปรากฏรอบริมฝีปาก หรือภายในช่องปาก ส่วนเริมที่อวัยวะเพศอาจทำให้มีอาการปวดแสบตอนปัสสาวะ
• อาการอื่น ๆ ที่อาจเกิดขึ้น ในบางรายเริมอาจมาพร้อมกับอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ เช่น มีไข้ ปวดเมื่อยตามตัว หรือต่อมน้ำเหลืองโต โดยเฉพาะในช่วงที่มีการติดเชื้อเริมครั้งแรก
• การแตกของตุ่มน้ำและเกิดแผล ตุ่มน้ำใสที่เกิดจากเริมจะแตกออกภายในเวลาไม่กี่วัน กลายเป็นแผลตื้น ๆ ที่มีอาการเจ็บและแสบร้อน บางครั้งอาจมีของเหลวใสหรือเลือดซึมออกมา
• การตกสะเก็ดและหายของแผล แผลที่เกิดจากเริมจะค่อย ๆ แห้งและตกสะเก็ด จากนั้นจะหายไปเองโดยไม่มีรอยแผลเป็น แต่ถ้าหากเชื้อเริมยังคงอยู่ในร่างกาย จะสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้อีก

การหายของแผลเริม ไม่ได้หมายถึงการหายขาดจากเริม นอกจากนี้ ในผู้หญิงที่มีเริมที่อวัยวะเพศ อาจสังเกตเห็นตกขาวที่มีลักษณะผิดปกติร่วมด้วยในบางกรณี

ภาวะแทรกซ้อนของเริม

ถึงแม้เริมมักจะมีอาการไม่รุนแรงมากหนัก แต่ในบางกรณี อาการเริมและแผลเริมสามารถนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ ดังนี้

• การติดเชื้อที่ดวงตา (Herpes Keratitis)
  เชื้อไวรัสจากเริมสามารถแพร่ไปยังดวงตา ทำให้เกิดการอักเสบของกระจกตา หากไม่ได้รับการดูแล อาจทำให้สูญเสียการมองเห็นบางส่วน

• การติดเชื้อระบบประสาท (Herpes Encephalitis หรือ Meningitis)
  ในกรณีที่เริมแพร่เข้าสู่สมองหรือเยื่อหุ้มสมอง อาจเกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบหรือสมองอักเสบ ทำให้มีอาการชัก ปวดศีรษะรุนแรง และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

• การติดเชื้อในทารกแรกเกิด
  หากคุณแม่มีแผลเริมตอนตั้งครรภ์หรือตอนคลอด เชื้อไวรัสสามารถแพร่ไปยังทารก ทำให้ทารกมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อระบบประสาทและอวัยวะสำคัญ

• การแพร่เชื้อไปยังอวัยวะอื่น ๆ
  เริมสามารถแพร่ลุกลามไปยังผิวหนังส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย ทำให้เกิดแผลเริมซ้ำหลายแห่ง และทำให้ร่างกายอ่อนเพลียจากการต่อสู้กับเชื้อ

• ภาวะแทรกซ้อนทางร่างกายและจิตใจ
  อาการเจ็บแสบจากแผลเริม ทำให้รู้สึกไม่สบายตัว และอาจเกิดความเครียดหรือวิตกกังวล ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและภูมิคุ้มกัน

วิธีตรวจวินิจฉัยโรคเริม ทำได้อย่างไร

การวินิจฉัยเริม ต้องอาศัยการตรวจสอบอาการและประวัติการติดเชื้อ ร่วมกับการทดสอบทางห้องแล็บ โดยวิธีตรวจวินิจฉัยเริม มีดังนี้

• ซักประวัติและตรวจร่างกาย
  แพทย์จะซักประวัติอาการ และตรวจดูลักษณะตุ่มน้ำหรือแผลพุพอง ซึ่งช่วยบ่งบอกว่ามีเชื้อเริม หรือไม่
• ตรวจตัวอย่างเนื้อเยื่อหรือของเหลวจากตุ่มน้ำ
  การเก็บตัวอย่างจากแผลเริมก่อนนำไปตรวจ PCR Test หรือเพาะเชื้อ เพื่อระบุชนิดไวรัส และยืนยันการติดเชื้อเริม
• ตรวจเลือดหาแอนติบอดีต่อเชื้อ HSV
  ใช้สำหรับวินิจฉัยว่าร่างกายเคยได้รับเชื้อเริมมาก่อนหรือไม่
• ส่องกล้องตรวจเฉพาะจุด
  บางกรณีอาจใช้กล้องจุลทรรศน์ หรือเครื่องมือทางการแพทย์เพื่อตรวจลักษณะของเริม และความรุนแรงของแผล
• ทดสอบเพิ่มเติมในกรณีซับซ้อน
  หากมีอาการรุนแรง หรือสงสัยว่ามีการแพร่เชื้อไปยังอวัยวะอื่น แพทย์อาจทำการตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจเยื่อหุ้มสมอง หรืออวัยวะภายใน เพื่อประเมินภาวะแทรกซ้อนจากเริม

การรักษาโรคเริม มีวิธีใดบ้าง

เริมจะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ เพราะเชื้อไวรัสจะยังแฝงตัวอยู่ในปมประสาท แต่การรักษาในปัจจุบันสามารถลดอาการเจ็บปวด ควบคุมการลุกลาม และลดการแพร่เชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งการเป็นเริมที่ปาก และเริมอวัยวะเพศ ซึ่งวิธีการรักษาโรคเริม ได้แก่

• ยาต้านไวรัส (Antiviral) เช่น ยากลุ่มแฟมไซโคลเวียร์ (Famciclovir) วาลาไซโคลเวียร์ (Valacyclovir) และอะไซโคลเวียร์ (Acyclovir) ใช้ลดการแพร่กระจายของเริม และทำให้รอยโรคหายเร็วขึ้น หากได้รับยาภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีอาการ
• ยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) ใช้ลดอาการปวด บวม แดง และลดไข้ที่เกิดจากอาการเริม
• ยาระงับความเจ็บปวดชนิดรับประทาน เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) หรือ พาราเซตามอล (Paracetamol) ช่วยบรรเทาอาการเจ็บ
• ยาทาเฉพาะที่สำหรับแผลเริม เช่น โดโคซานอล (Docosanol) เบนโซเคน (Benzocaine) ไลซีน (L-lysine) และมิวพิโรซิน (Mupirocin) ใช้ลดอาการเจ็บและช่วยให้แผลแห้งเร็ว
• การดูแลตัวเองเพิ่มเติม รักษาความสะอาดบริเวณแผล เรียนรู้วิธีป้องกันการแพร่เชื้อ และพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อลดโอกาสที่เริมจะกลับมาเป็นซ้ำ

โรคเริมที่รักษาแล้ว มีโอกาสเกิดซ้ำได้หรือไม่?

ถึงแม้จะได้รับการรักษาโรคเริมมาก่อน แต่ถ้าเชื้อไวรัสยังคงแฝงตัวอยู่ในร่างกาย จะทำให้มีโอกาสกลับมาเป็นเริมได้อีกเมื่อภูมิคุ้มกันอ่อนแอ โดยปัจจัยที่ทำให้เริมเกิดซ้ำ เช่น

• ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพอ การอดนอนหรือความเครียดเรื้อรัง สามารถกระตุ้นให้โรคเริมกลับมาเป็นซ้ำ
• การเสียดสีผิวหนังบริเวณที่เคยติดเชื้อ เช่น การมีเพศสัมพันธ์หรือสัมผัสบริเวณแผลเริมเดิม อาจกระตุ้นให้เริมแสดงอาการอีกครั้ง
• การผ่าตัดหรือบาดเจ็บเส้นประสาท การกระทบต่อเส้นประสาทบริเวณที่เชื้อไวรัสแฝงอยู่ ทำให้เริมเคลื่อนตัวมายังปลายเส้นประสาทและเกิดแผล
• ภูมิคุ้มกันอ่อนแอหรือการติดเชื้ออื่น เมื่อร่างกายมีภูมิคุ้มกันต่ำ จะมีโอกาสกลับมาเป็นเริมซ้ำ
• การใช้ยากดภูมิคุ้มกัน เช่น ยาเพรดนิโซน (Prednisone) ยาไซคลอสปอริน (Cyclosporine) หรือยาดาคลิซูแมบ (Daclizumab) อาจเพิ่มความเสี่ยงให้เริมกลับมาเกิดซ้ำ

เริมมีวิธีการป้องกันเพื่อไม่ให้เป็นซ้ำอย่างไร

ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนตัวไหนที่สามารถป้องกันโรคเริม แต่สามารถดูแลตนเองเพื่อลดความเสี่ยงติดเชื้อ และป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำได้

• หลีกเลี่ยงการสัมผัสแผลเริมของผู้อื่น การสัมผัสโดยตรงกับแผลเริม หรือสารคัดหลั่งที่มีเชื้อไวรัส HSV สามารถทำให้เกิดเริมได้
• ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น แก้วน้ำ ผ้าเช็ดตัว หรือเครื่องสำอาง
• สวมถุงยางอนามัยทุกครั้งเมื่อมีเพศสัมพันธ์ ช่วยลดความเสี่ยงการแพร่เชื้อเริมบริเวณอวัยวะเพศ
• ดูแลสุขภาพและเสริมภูมิคุ้มกัน เช่น รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ และออกกำลังกายเป็นประจำ
• หลีกเลี่ยงความเครียดและปัจจัยกระตุ้น ความเครียด ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง หรือการพักผ่อนไม่เพียงพอ อาจกระตุ้นให้เริมกลับมาเป็นซ้ำ
• รักษาความสะอาดบริเวณแผล หากมีแผลเริมควรทำความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดการแพร่เชื้อ และช่วยให้แผลหายเร็ว

เริมรักษาไม่หายขาด แต่ควบคุมได้ ดูแลเริมอย่างถูกวิธี ลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ

เริมเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาด แต่สามารถควบคุมอาการ และป้องกันการแพร่เชื้อได้ ทั้งเริมอวัยวะเพศและเริมที่ปาก การดูแลสุขภาพ รักษาความสะอาดแผล และหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น ช่วยลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำของเริม

หากคุณมีข้อสงสัยเกี่ยวกับเริม หรือต้องการคำแนะนำในการดูแลสุขภาพ ศูนย์สูตินรีเวช โรงพยาบาลพระรามเก้า พร้อมให้การดูแลและบริการทางการแพทย์อย่างครบวงจร เรามีทีมแพทย์โดยเฉพาะทางที่พร้อมให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาเริมอวัยวะเพศ และเริมที่ปากอย่างใกล้ชิด

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคเริม

1. เริมเกิดจากอะไร และการพักผ่อนน้อยเกี่ยวข้องอย่างไร?

เริมเกิดจากการติดเชื้อไวรัส HSV ไม่ว่าจะเป็นเริมอวัยวะเพศ หรือเริมที่ปาก ซึ่งเชื้อไวรัสจะซ่อนตัวอยู่ในร่างกาย เมื่อไหร่ที่ร่างกายพักผ่อนน้อย หรือมีความเครียด จะทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง และเป็นปัจจัยกระตุ้นให้ไวรัสที่อยู่ในร่ายกายแสดงอาการออกมาเป็นตุ่มน้ำใสได้

2. เริมหายเองได้้ไหม และมีข้อควรระวังอย่างไร?

เริมสามารถหายได้เองในผู้ป่วยบางราย แต่อาการอาจกลับมาเป็นซ้ำได้ เนื่องจากเชื้อไวรัส HSV ยังคงแฝงตัวอยู่ การดูแลสุขภาพ รักษาความสะอาดแผล และหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น จะช่วยลดโอกาสที่เริมจะกลับมาเป็นซ้ำ

References

Danielle Dresden. (2024, July 11). What to know about herpes. Medical News Today. https://www.medicalnewstoday.com/articles/herpes-symptoms-women#treatment

DAVID H. EMMERT. (n.d.). Treatment of Common Cutaneous Herpes Simplex Virus Infections. American Academy of Family Physicians. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2000/0315/p1697.html

Anna Wald, MD, MPHChristine Johnston. (2025, October). Treatment and prevention of herpes simplex virus type 1 in immunocompetent adolescents and adults. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/treatment-and-prevention-of-herpes-simplex-virus-type-1-in-immunocompetent-adolescents-and-adults