ลำไส้อักเสบ คืออะไร? รู้สาเหตุ ลำไส้อักเสบเกิดจากอะไรบ้าง

ลำไส้อักเสบ คือภาวะที่เยื่อบุภายในลำไส้เกิดการระคายเคือง อักเสบ หรือบวมแดง ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบการย่อยและการดูดซึมสารอาหาร ลำไส้อักเสบสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย และมีความรุนแรงเริ่มต้นระดับเล็กน้อยที่หายเองได้ แต่ในบางกรณีหากเกิดจากภูมิคุ้มกันผิดปกติ หรือการติดเชื้อแบคทีเรียในลำไส้อย่างรุนแรง ก็อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายต่อชีวิตได้ การสังเกตอาการของลำไส้อักเสบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้คุณได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที

Key Takeaways

• ลำไส้อักเสบเกิดจากทั้งการติดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส พยาธิ หรือเกิดจากภาวะภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ
• อาการของลำไส้อักเสบที่เป็นอันตราย คืออาการท้องเสียรุนแรง ถ่ายปนเลือด หรือมีไข้สูงร่วมกับท้องอืดรุนแรง ควรพบแพทย์ทันทีเพราะอาจเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ
• การใช้ยาลำไส้อักเสบร่วมกับการปรับพฤติกรรมการกินตามคำแนะนำของแพทย์ เป็นวิธีรักษาที่ได้ผลดีอย่างมาก แต่สำหรับลำไส้อักเสบ ยาฆ่าเชื้อคือยาที่ไม่ควรซื้อมาทานเอง เพราะอาจเป็นอันตรายกว่าเดิมได้

ลำไส้อักเสบคืออะไร ? รู้เท่าทันโรคก่อนเป็นเรื้อรัง

ลำไส้อักเสบ คือ ภาวะที่มีการอักเสบเกิดขึ้นที่เยื่อบุผิวบริเวณลำไส้ ไม่ว่าจะเป็นลำไส้เล็ก (Enteritis) หรือลำไส้ใหญ่ (Colitis) ส่งผลให้ระบบการย่อยและการดูดซึมสารอาหารผิดปกติไป แม้โดยปกติแล้วจะสามารถเกิดขึ้นแบบเฉียบพลันได้จากอาหารเป็นพิษ แต่ลำไส้อักเสบในบางกรณีก็อาจเป็นอาการเริ่มต้นของกลุ่มโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Inflammatory Bowel Disease หรือ IBD) ซึ่งมีความซับซ้อนมากกว่าได้เช่นกัน

อาการของลำไส้อักเสบ มีอะไรบ้าง?

เมื่อเกิดภาวะลำไส้อักเสบ ร่างกายมักจะแสดงสัญญาณเตือนออกมาหลายรูปแบบ สำหรับลำไส้อักเสบ อาการที่คุณสามารถสังเกตได้เบื้องต้น มีดังนี้

• ปวดท้องบิดและปวดเกร็ง มักปวดเป็นพัก ๆ บริเวณรอบสะดือหรือท้องน้อย
• ท้องเสียและถ่ายเหลว อาจมีการถ่ายอุจจาระบ่อยกว่าปกติ กรณีที่รุนแรงอาจถ่ายเป็นมูก หรือมีเลือดปน
• คลื่นไส้ อาเจียน พบได้บ่อยในกรณีที่มีอาหารเป็นพิษร่วมกับลำไส้อักเสบ
• มีไข้และหนาวสั่น เป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังต่อสู้กับการติดเชื้อ
• เบื่ออาหารและน้ำหนักลด หากเป็นเรื้อรัง การดูดซึมสารอาหารที่ผิดปกติจะทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย

หลายคนอาจมองว่าอาการของลำไส้อักเสบนั้นไม่ได้ร้ายแรง แต่หากไม่แน่ใจว่าลำไส้อักเสบอันตรายไหมนั้น จะต้องสังเกตให้ดีว่ามีอาการขาดน้ำรุนแรง ปากแห้ง ผิวแห้ง ปัสสาวะน้อย ท้องอืด หรือมีไข้สูงแบบไม่ลดลงเลยหรือไม่ เพราะสำหรับลำไส้อักเสบ อาการเหล่านี้ถือว่ารุนแรง และควรรีบพบแพทย์โดยด่วน

สาเหตุที่ทำให้ลำไส้อักเสบ เกิดจากอะไร?

อาจมีหลายสงสัยว่าลำไส้อักเสบ สาเหตุที่แท้จริงคืออะไร คล้ายกับอาการท้องเสียปวดบิดทั่ว ๆ ไปหรือเปล่า? คำตอบคือมีความคล้ายคลึง โดยทางการแพทย์สามารถแบ่งกลุ่มสาเหตุใหญ่ ๆ ได้ดังนี้

1. การติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร

ลำไส้อักเสบเกิดจากการรับประทานอาหารหรือน้ำที่ไม่สะอาด ทำให้เกิดการติดเชื้อแบคทีเรียในลำไส้ เช่น เชื้อ Salmonella หรือ E. coli นอกจากนี้ยังรวมถึงการติดเชื้อไวรัสและพยาธิ ซึ่งมักนำไปสู่ภาวะอาหารเป็นพิษ ลำไส้อักเสบเฉียบพลันได้

2. กลุ่มโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD)

เป็นภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานผิดปกติแล้วกลับมาทำลายเนื้อเยื่อลำไส้ของตนเอง ประกอบด้วยโรคโครห์น (Crohn's Disease) และโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง (Ulcerative Colitis)

3. ผลข้างเคียงจากการใช้ยา

ยาบางชนิดที่รับประทานเพื่อรักษาอาการปวดอาจส่งผลเสียต่อลำไส้ได้โดยไม่ตั้งใจ ยกตัวอย่างเช่น ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น Ibuprofen หรือ Naproxen หากรับประทานติดต่อกันนาน ๆ อาจทำให้เกิดแผล รวมถึงเกิดการอักเสบในลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่ได้

ลำไส้อักเสบ วิธีรักษามีวิธีไหนบ้าง?

เมื่อแพทย์ตรวจวินิจฉัยแล้ว วิธีรักษาลำไส้อักเสบจะพิจารณาตามสาเหตุและความรุนแรง ดังนี้

• การใช้ยาปฏิชีวนะ ในกรณีที่มีการตรวจพบการติดเชื้อแบคทีเรียในลำไส้ แพทย์จะวางแผนจ่ายยาฆ่าเชื้อเพื่อกำจัดเชื้อต้นเหตุ
• ยารักษาตามอาการ เช่น ยาลำไส้อักเสบกลุ่มลดการบีบตัวของลำไส้ ยาปรับสมดุลลำไส้ หรือยาที่ช่วยลดการอักเสบของผนังลำไส้โดยตรง
• การชดเชยน้ำและเกลือแร่ เพื่อป้องกันภาวะช็อกจากการขาดน้ำ
• การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) ในกรณีที่สงสัยว่าเป็นลำไส้อักเสบเรื้อรัง แพทย์จะใช้การส่องกล้องเพื่อตัดชิ้นเนื้อมาตรวจ

การดูแลตัวเองเมื่อเป็นลำไส้อักเสบ ทำอย่างไร? ให้ไม่กลายเป็นลำไส้อักเสบเรื้อรัง

หากคุณเริ่มเป็นลำไส้อักเสบ อาการระยะแรก การดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีจะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ดี และลดความเสี่ยงในการเป็นลำไส้อักเสบซ้ำ

• เลือกกินอาหารอ่อนย่อยง่าย ในช่วงที่มีการอักเสบ ควรเลือกกินโจ๊ก ข้าวต้ม หรืออาหารที่รสไม่จัด
• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ จิบน้ำหรือน้ำเกลือแร่บ่อย ๆ เพื่อทดแทนสิ่งที่สูญเสียไปจากการถ่ายเหลว
• หลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น งดอาหารที่มีไขมันสูง นม ผลไม้รสเปรี้ยว และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• พักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ร่างกายได้ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ และฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกัน
• ไม่ควรซื้อยากินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะยาหยุดถ่ายที่ออกฤทธิ์แรง เพราะอาจทำให้เชื้อโรคถูกกักอยู่ในร่างกายมากขึ้น

ลำไส้อักเสบรักษาได้ เพียงรู้เท่าทันสาเหตุของการติดเชื้อแบคทีเรียในลำไส้

ภาวะลำไส้อักเสบ ควรสังเกตอาการและดูแลตัวเองเบื้องต้นอย่างถูกต้อง การตรวจสุขภาพทางเดินอาหาร และได้รับคำแนะนำจากแพทย์ผู้ชำนาญการ

ที่โรงพยาบาลพระรามเก้า เรามีแผนกสำหรับโรคทางเดินอาหาร พร้อมให้บริการคุณด้วยทีมแพทย์ผู้ชำนาญการที่มีทักษะที่ตอบโจทย์ ใช้เทคโนโลยีการวินิจฉัยที่ทันสมัย ไม่ว่าจะเป็นการตรวจคัดกรองหรือการรักษาที่ถูกจุด เพื่อให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ และช่วยลดความกังวลเรื่องระบบทางเดินอาหารให้กลับมาเป็นปกติอีกครั้ง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับลำไส้อักเสบ

1. ลําไส้อักเสบห้ามกินอะไร?

หากคุณอยู่ในช่วงที่มีอาการลําไส้อักเสบ ห้ามกินอาหารที่มีฤทธิ์กระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ เช่น อาหารรสจัด (เผ็ด เปรี้ยว) อาหารที่มีไขมันสูง ของทอด ผลิตภัณฑ์จากนม ผักสดและผลไม้ที่มีกากใยสูงมากเกินไปในช่วงแรก รวมถึงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ เพราะจะทำให้อาการปวดท้องและท้องเสียรุนแรงขึ้น

2. ลําไส้อักเสบหายเองได้ไหม?

ในกรณีที่ลำไส้อักเสบจากเชื้อไวรัสที่ไม่รุนแรง ร่างกายมักจะสามารถฟื้นฟูเองได้ หากมีการดูแลตัวเองและดื่มน้ำชดเชยอย่างเพียงพอ แต่หากเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียในลำไส้รุนแรง หรือเป็นแบบเรื้อรัง การได้รับการตรวจและรักษาทางการแพทย์เป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่ง

3. ลำไส้อักเสบ กินยาอะไรเองได้บ้าง?

หากคุณมีอาการเล็กน้อย เบื้องต้นสามารถทานสารละลายเกลือแร่ (ORS) และดื่มน้ำให้เพียงพอ แต่ไม่ควรซื้อยาฆ่าเชื้อกินเองโดยเด็ดขาด เพราะหากใช้ผิดชนิดหรือทานไม่ครบขนาด อาจทำให้เชื้อดื้อยา และผลข้างเคียงอื่น ๆ ที่เป็นอันตรายได้

References

Inflammatory bowel disease. (2023, May 5). NHS. https://www.nhs.uk/conditions/inflammatory-bowel-disease/

Inflammatory Bowel Disease (IBD) Basics. (2024, June 21). Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/inflammatory-bowel-disease/about/index.html

Inflammatory Bowel Disease (IBD). (2024, May 20). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15587-inflammatory-bowel-disease

Inflammatory bowel disease (IBD). (2024, December 18). Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/inflammatory-bowel-disease/symptoms-causes/syc-20353315