ไวรัสตับอักเสบเอคืออะไร? จำเป็นต้องฉีดวัคซีนป้องกันไหม

ไวรัสตับอักเสบเอ คืออะไร

ไวรัสตับอักเสบเอ หรือ Hepatitis A เป็นโรคทำให้ตับเกิดการอักเสบเฉียบพลัน ติดต่อผ่านการรับประทานอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ รวมถึงการรับประทานอาหารที่ปรุงไม่สุก โดยเฉพาะอาหารทะเลดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ ตลอดจนการใช้มือที่สัมผัสสิ่งปนเปื้อนหยิบจับอาหารแล้วนำเข้าปาก จึงควรล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหารทุกครั้ง

โรคนี้พบได้บ่อยในพื้นที่ที่มีสุขอนามัยไม่ดี หรือระบบน้ำสะอาดและการกำจัดสิ่งปฏิกูลไม่ได้มาตรฐาน และอาจเกิดการระบาดเป็นกลุ่มได้

สาเหตุของไวรัสตับอักเสบเอ

• รับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเชื้อ
• รับประทานอาหารทะเลดิบหรือไม่สุก เช่น หอยนางรม
• การใช้ภาชนะร่วมกับผู้ติดเชื้อ
• การไม่ล้างมือที่มีเชื้อก่อนรับประทานอาหารหรือหลังเข้าห้องน้ำ

อาการของไวรัสตับอักเสบเอ

• อ่อนเพลีย เหนื่อยแบบไม่มีแรง
• มีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องอืด
• ตัวเหลือง ตาเหลือง
• ปัสสาวะสีเข้ม
• กรณีมีอาการสับสนพร้อมปัสสาวะสีเข้มเป็นสัญญาณของตับวาย อันตรายในบางราย โดยเฉพาะเด็ก อาจไม่มีอาการชัดเจน แต่ยังสามารถแพร่เชื้อได้

สำหรับผู้ที่เคยติดเชื้อไวรัสตับอักเสบเอและหายดีแล้ว ร่างกายจะสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อ ทำให้มีภูมิคุ้มกันตลอดชีวิต และโดยทั่วไปจะไม่กลับมาติดเชื้อไวรัสตับอักเสบเอซ้ำอีก

ไวรัสตับอักเสบเออันตรายไหม?

โดยทั่วไป โรคนี้ไม่ทำให้เกิดโรคตับเรื้อรัง และส่วนใหญ่หายได้เอง แต่การรักษาจะทำให้หายเร็วขึ้น

แต่ในบางกรณี โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคตับเดิม อาจเกิดภาวะตับวายเฉียบพลัน ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ควรฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอไหม?

แนะนำว่า “ควรฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอ” ในทุกคน

กลุ่มที่แนะนำให้รับการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอ

• ผู้ที่ต้องเดินทางไปประเทศที่มีความเสี่ยง (ประเทศไทยควรได้รับการฉีดป้องกันทุกคน)
• ผู้ที่ทำงานเกี่ยวกับอาหาร
• บุคลากรทางการแพทย์
• ผู้ที่มีโรคตับเรื้อรัง
• เด็กและผู้ใหญ่ที่ไม่เคยมีภูมิคุ้มกัน

ข้อดีของการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอ

• ป้องกันการติดเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง
• ลดความเสี่ยงการระบาด
• สร้างภูมิคุ้มกันระยะยาว

โดยวัคซีนจะฉีดทั้งหมด 2 เข็ม ห่างกันประมาณ 6–12 เดือน

วัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอ

• ภูมิคุ้มกันจะเริ่มหลังได้วัคซีนเข็มแรก 4 สัปดาห์และอยู่ได้นานประมาณ 20 ปี
• สามารถเริ่มให้ตั้งแต่เด็กอายุมากกว่า 2 ขวบที่เสี่ยงต่อการไดัรับไวรัสตับอักเสบเอ
• ขนาดของวัคซีนฉีด 3 เข็ม เดือนที่ฉีดคือเดือน 0 ครั้งต่อไป 6 และ 12 เดือน ตามลำดับ
• การให้วัคซีนสามารถให้พร้อมกับวัคซีนอื่นได้ เช่น ไวรัสตับอักเสบบี บาดทะยัก วัคซีนป้องกันคอตีบ วัคซีนป้องกันไข้สมองอักเสบ
• สำหรับผู้ที่ไม่เคยได้รับวัคซีน เมื่อจะต้องไปประเทศที่มีการระบาดควรได้รับวัคซีน 4 สัปดาห์ก่อนเดินทาง

วิธีป้องกันไวรัสตับอักเสบเอ

แม้จะฉีดวัคซีนแล้ว แต่การดูแลตัวเองยังคงสำคัญ

• ล้างมือให้สะอาดก่อนกินอาหาร
• เลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุก
• หลีกเลี่ยงน้ำไม่สะอาด
• ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น

สรุป

ไวรัสตับอักเสบเอเป็นโรคที่ติดต่อได้ง่ายผ่านอาหารและน้ำ แม้ส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่ก็มีความเสี่ยงในบางกลุ่ม การดูแลตัวเองและการฉีดวัคซีนจึงเป็นวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่า โดยเฉพาะในยุคที่การเดินทางและการใช้ชีวิตนอกบ้านมีมากขึ้น

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไวรัสตับอักเสบเอ

1.ไวรัสตับอักเสบเอ เป็นแล้วหายขาดไหม?

ส่วนใหญ่สามารถหายขาดได้เองภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงหลายเดือน และมักมีภูมิคุ้มกันตลอดชีวิต แต่การพบแพทย์เพื่อรักษาจะหายเร็วขึ้น กรณีปัสสาวะสีเข้มควรรีบพบแพทย์ทุกราย

2. ไวรัสตับอักเสบเอ ต่างจากไวรัสตับอักเสบบีและซีอย่างไร?

• ไวรัสตับอักเสบเอ: ติดต่อทางอาหาร/น้ำ ที่ปนเปื้อนอุจจาระผู้ป่วย
• ไวรัสตับอักเสบบี: ติดต่อทางเลือดและเพศสัมพันธ์ สารเสพติด
• ไวรัสตับอักเสบซี: ติดต่อทางเลือดเป็นหลัก และสารเสพติด เข็มฉีดยาต่างๆที่ไม่รับการเปลี่ยนเข็ม