มะเร็งตับอ่อน โรคร้ายภัยเงียบที่กว่าจะพบก็มักจะสายไปเสียแล้ว

แม้ว่าเทคโนโลยีทางการแพทย์ในปัจจุบันจะมีความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้การวินิจฉัยและรักษาโรคมะเร็งมีประสิทธิภาพ ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้ยืนยาวขึ้น แต่สำหรับ ‘มะเร็งตับอ่อน’ ยังคงเป็นโรคที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง เนื่องจากลักษณะอาการของโรคที่ยากต่อการตรวจพบในระยะเริ่มต้น ทำให้การวินิจฉัยมักเกิดขึ้นในช่วงที่โรคอยู่ในระยะลุกลาม และไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้อีกแล้ว

Key Takeaways

• มะเร็งตับอ่อนเป็นโรคมะเร็งประเภทที่พบได้ไม่บ่อยแต่มีอัตราการเสียชีวิตสูง เนื่องจากผู้ป่วยส่วนใหญ่มักตรวจพบในระยะลุกลาม
• ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงของมะเร็งตับอ่อน แต่พบว่ามีปัจจัยมากมายที่กระตุ้นให้เกิดมะเร็งตับอ่อน เช่น อายุที่มากขึ้น กรรมพันธุ์ พฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม (เช่น สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์) และโรคประจำตัวอย่างเบาหวาน
• มีเพียง 20% เท่านั้นที่สามารถรักษามะเร็งตับอ่อนด้วยการผ่าตัด อีก 80% ที่เหลือมักมีก้อนมะเร็งขนาดใหญ่และรุนแรงจนไม่สามารถผ่าตัดได้ ทำได้เพียงแค่การทำเคมีบำบัด ฉายรังสี และรักษาแบบประคับประคองอาการเท่านั้น

‘ตับอ่อน’ กับหน้าที่สำคัญที่หลายคนอาจไม่เคยรู้!

ตับอ่อน คือ อวัยวะภายในช่องท้องส่วนบนที่อยู่บริเวณหลังกระเพาะอาหาร มีหน้าที่สำคัญอย่างการผลิตเอนไซม์สำหรับย่อยอาหาร และการสร้างฮอร์โมนเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ด้วยเหตุนี้ ตับอ่อนจึงมีผลต่อสุขภาพโดยรวม ที่หากเกิดความผิดปกติขึ้นอาจส่งผลกระทบต่อร่างกายได้อย่างรุนแรงโดยไม่รู้ตัว

อาการเตือนมะเร็งตับอ่อนที่ต้องจับตามอง

สาเหตุที่มะเร็งตับอ่อนเป็นโรคที่มีโอกาสเสียชีวิตสูง เนื่องจากอาการมะเร็งตับอ่อนในระยะแรกมักไม่แสดงอาการที่โดดเด่น หรือไม่มีอาการเลย ทำให้การวินิจฉัยผิดพลาดได้ง่าย กว่าจะตรวจพบสาเหตุที่แท้จริง โรคก็มักจะเข้าสู่ระยะลุกลามที่ยากต่อการรักษา

ด้วยเหตุนี้ การรู้เท่าทันอาการเตือนโรคมะเร็งตับอ่อน จึงช่วยเพิ่มโอกาสตรวจวินิจฉัยและเพิ่มอัตราการรอดชีวิตให้แก่ผู้ป่วยได้มากขึ้น ซึ่งอาการที่ควรเฝ้าระวั]งมีดังต่อไปนี้

• ปวดท้องบริเวณลิ้นปี่ร้าวไปยังหลัง
• ปวดหลังเรื้อรัง
• ท้องอืด อาหารไม่ย่อย
• เบื่ออาหาร น้ำหนักตัวลด
• อ่อนเพลีย
• ตัวเหลือง ตาเหลือง (ดีซ่าน)
• อุจจาระซีด ปัสสาวะเข้ม
• คลำพบก้อนที่ท้อง

มะเร็งตับอ่อนเกิดจากสาเหตุใด?

ในปัจจุบันยังไม่สามารถระบุถึงสาเหตุที่แน่ชัดของโรคมะเร็งตับอ่อนได้ อย่างไรก็ตามพบว่ามีปัจจัยหลายประการที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งตับอ่อน ดังนั้น การทำความเข้าใจถึงปัจจัยเสี่ยงจะช่วยให้คุณสามารถระมัดระวังการใช้ชีวิต เพื่อลดโอกาสการเกิดโรคได้ในระยะยาว

ปัจจัยเสี่ยงโรคมะเร็งตับอ่อน รู้ทันลดโอกาสเกิดโรคได้มากกว่า

ปัจจัยเสี่ยงที่พบว่าอาจมีส่วนเกี่ยวข้องต่อการเกิดโรคมะเร็งตับอ่อนมีดังต่อไปนี้

• อายุที่เพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป
• กรรมพันธุ์ พบว่าผู้ที่มีคนในครอบครัวเป็นมะเร็งตับอ่อนมีโอกาสเป็นมะเร็งตับอ่อนสูงกว่าคนทั่วไป
• พฤติกรรมที่ไม่ดีต่อสุขภาพ ได้แก่ การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ การรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง โรคอ้วนและขาดการออกกำลังกาย ล้วนกระตุ้นให้เกิดตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง และเพิ่มโอกาสให้เซลล์ตับอ่อนกลายพันธุ์เป็นมะเร็ง
• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน และการเป็นโรคมะเร็งตับอ่อนก็มีโอกาสก่อให้เกิดโรคเบาหวานจากการที่ตับอ่อนทำหน้าที่ผิดปกติได้เช่นกัน

การวินิจฉัยมะเร็งตับอ่อน ตรวจพบไว เพิ่มโอกาสในการรักษา

การวินิจฉัยมะเร็งตับอ่อนมักเริ่มต้นจากการซักประวัติทางการแพทย์และตรวจร่างกายเบื้องต้น จากนั้นแพทย์อาจพิจารณาส่งตรวจด้วยวิธีต่าง ๆ เพื่อยืนยันการวินิจฉัย ดังนี้

• การเจาะเลือด เพื่อหาสารบ่งชี้มะเร็ง CA 19-9 หรือ CEA
• การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือการตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ช่วยให้เห็นขนาด ตำแหน่ง และลักษณะการแพร่กระจายของเซลล์มะเร็ง
• การส่องกล้องอัลตราซาวนด์ Endoscopic Ultrasound (EUS) เพื่อตรวจสภาพของตับอ่อนจากภายใน
• การส่องกล้อง Endoscopic Retrograde Cholangiopancreaticography (ERCP) เพื่อตรวจการอุดตันทางเดินท่อน้ำดีและท่อตับอ่อน
• การตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจมะเร็ง Fine-Needle Aspiration Biopsy (FNA) เพื่อตรวจวิเคราะห์ทางพยาธิวิทยา

ทางเลือกในการรักษามะเร็งตับอ่อน

การรักษาโรคมะเร็งตับอ่อนนั้นขึ้นกับหลายปัจจัย ไม่ว่าจะระยะของโรค ตำแหน่งและขนาดของก้อนมะเร็ง และสภาพร่างกายของผู้ป่วย ซึ่งตามปกติแล้วการ ‘ผ่าตัด’ มักเป็นวิธีที่ให้ผลลัพธ์ดีที่สุด

แต่เนื่องจากผู้ป่วยส่วนใหญ่มักได้รับการวินิจฉัยเมื่อโรคเข้าสู่ระยะลุกลามแล้ว ทำให้ทางเลือกในการรักษาจึงสามารถแบ่งออกเป็นผู้ที่สามารถเข้ารับการผ่าตัดได้ และผู้ที่ไม่สามารถเข้ารับการผ่าตัดได้ ดังนี้

• การรักษาโรคมะเร็งตับอ่อนในผู้ที่สามารถผ่าตัดได้

มีจำนวนผู้ป่วยประมาณ 20% เท่านั้นที่ได้รับการประเมินว่าสามารถทำการผ่าตัดได้ ซึ่งหลังจากผ่าตัดแล้วอาจต้องเข้ารับการทำเคมีบำบัด หรือฉายรังสีเพิ่มเติม เพื่อลดโอกาสการเกิดเซลล์มะเร็งซ้ำ

• การรักษาโรคมะเร็งตับอ่อนในผู้ที่ไม่สามารถผ่าตัดได้

ผู้ป่วยกว่า 80% มักได้รับการประเมินว่าไม่สามารถผ่าตัดก้อนมะเร็งออกได้ ซึ่งแนวทางในการรักษาจะใช้การทำเคมีบำบัดและฉายรังสีเป็นหลัก กรณีที่มีอาการดีซ่านอาจมีการผ่าตัดใส่ท่อระบายน้ำดี และหากมีการอุดตันที่ทางเดินอาหารอาจทำการส่องกล้องขยายลำไส้เพื่อประคับประคองอาการ

โอกาสเกิดโรคมะเร็งตับอ่อน

จากข้อมูลของ World Cancer Research Fund พบว่ามะเร็งตับอ่อนเป็นกลุ่มโรคมะเร็งที่พบได้บ่อยเป็นอันดับ 12 ของโลก และจากข้อมูลของสถาบันมะเร็งแห่งชาติพบว่าอัตราการเกิดมะเร็งตับอ่อนในไทยอยู่ที่ประมาณ 1% ของมะเร็งทางเดินอาหาร แม้ว่าจะเป็นโรคที่พบได้ไม่บ่อยเท่ากับมะเร็งประเภทอื่น ๆ แต่กลับมีโอกาสรอดชีวิตต่ำ เนื่องจากมักจะตรวจพบเมื่ออยู่ในระยะที่ไม่สามารถรักษาได้แล้ว

มะเร็งตับอ่อน อันตรายเงียบที่อาจพรากชีวิตได้ไม่ทันตั้งตัว

แม้มะเร็งตับอ่อนจะไม่ใช่มะเร็งที่พบบ่อยที่สุด แต่กลับเป็นโรคที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง เนื่องจากมักไม่แสดงอาการในระยะแรก และกว่าจะตรวจพบก็มักจะสายไปเสียแล้ว การรู้เท่าทันอาการเบื้องต้น เข้าใจปัจจัยเสี่ยง และเข้ารับการตรวจวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาให้ผู้ป่วยมีโอกาสรอดชีวิตสูงยิ่งขึ้น

โรงพยาบาลพระรามเก้า ให้บริการตรวจวินิจฉัยและรักษามะเร็งตับอ่อนโดยทีมแพทย์เฉพาะทางและเทคโนโลยีที่ทันสมัย เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยที่แม่นยำ และรับการรักษาที่เหมาะสมที่สุดเฉพาะบุคคล

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมะเร็งตับอ่อน

อันตรายจากการลุกลามของมะเร็งตับอ่อนมีอะไรบ้าง?

มะเร็งตับอ่อนระยะลุกลามสามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะใกล้เคียง เช่น กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ตับ ถุงน้ำดี และม้าม นอกจากนี้ยังมีโอกาสแพร่กระจายไปยังปอดที่เป็นอวัยวะห่างไกลได้อีกด้วย

มะเร็งตับอ่อน อยู่ได้นานไหม?

โดยทั่วไป มะเร็งตับอ่อนที่ไม่สามารถผ่าตัดได้ ผู้ป่วยมักมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 6 เดือนถึง 1 ปี สาเหตุหลักคือมักตรวจพบในระยะลุกลาม ทำให้การรักษาได้ผลจำกัด

References

Pancreatic cancer statistics. (n.d.). World Cancer Research Fund. https://www.wcrf.org/preventing-cancer/cancer-statistics/pancreatic-cancer-statistics/

Puckett Y, Garfield K. Pancreatic Cancer. [Updated 2024 Sep 10]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK518996/

PDQ® Adult Treatment Editorial Board. (2025, May 16). PDQ Pancreatic Cancer Treatment. National Cancer Institute. https://www.cancer.gov/types/pancreatic/patient/pancreatic-treatment-pdq.