กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน คืออะไร อันตรายและปัจจัยเสี่ยงควรรู้

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (Acute Myocardial Infarction) เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อการไหลเวียนของเลือดไปยังกล้ามเนื้อหัวใจถูกขัดขวางอย่างรุนแรง จนทำให้เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและถูกทำลายในที่สุด โดยกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน มักพบในผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงด้านหลอดเลือดหัวใจ

สำหรับคนที่สงสัยว่ากล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด อันตรายไหม? ภาวะนี้เป็นอันตรายถึงชีวิต ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วนที่สุด เพื่อเพิ่มโอกาสรอดชีวิตและลดความเสียหายของหัวใจ บทความนี้จะพาไปดูว่า กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน เกิดจากสาเหตุใด มีอาการแบบไหน และการฟื้นฟูกล้ามเนื้อหัวใจตายจะทำได้อย่างไร? เพื่อให้รู้เท่าทันโรค และรับมือได้อย่างทันท่วงที

Key Takeaways

• กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน คือภาวะที่หลอดเลือดหัวใจตีบตันจนเลือดไปเลี้ยงหัวใจไม่ได้ ทำให้เนื้อเยื่อหัวใจตาย และอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงถึงชีวิต
• อาการที่สำคัญคือเจ็บหน้าอกอย่างรุนแรงเหมือนมีอะไรมาทับ ร่วมกับอาการเหนื่อยหอบ หรือเป็นลม หมดสติ
• การเข้ารับการรักษาอย่างรวดเร็ว จะช่วยลดอัตราการเสียชีวิต และลดความเสียหายของกล้ามเนื้อหัวใจได้

ทำความรู้จักภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน คืออะไร?

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน คือ ภาวะที่เกิดจากการอุดตันของหลอดเลือดแดงหัวใจ (Coronary Artery) อย่างกะทันหัน โดยส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากการปริแตกของคราบไขมันที่สะสมอยู่บริเวณผนังหลอดเลือด เมื่อคราบไขมันแตกออก ร่างกายจะสร้างลิ่มเลือด (Thrombus) ขึ้นมาเกาะบริเวณนั้นจนปิดกั้นทางเดินเลือดทั้งหมด ทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น หัวใจวาย หรือภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดรุนแรงจนเสียชีวิตได้

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน เกิดจากสาเหตุใดได้บ้าง

กล้ามเนื้อหัวใจตาย เกิดจากหลายปัจจัยที่สั่งสมมาเป็นเวลานาน จนส่งผลกระทบต่อความแข็งแรงของหลอดเลือด โดยปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน มีดังนี้

• โรคความดันโลหิตและไขมันในเลือดสูง
• โรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ดี
• กรรมพันธุ์ หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ ทำให้มีความเสี่ยงสูงกว่าคนปกติ
• ผู้ที่มีภาวะโรคอ้วน เนื่องจากขาดการออกกำลังกาย
• การสูบบุหรี่ และได้รับสารนิโคตินเป็นเวลานาน
• ความเครียดและการไม่ออกกำลังกาย ส่งผลต่อระบบการเผาผลาญและการทำงานของหัวใจ

สังเกตอาการกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน เป็นอย่างไร?

การสังเกตอาการกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันตั้งแต่ช่วงแรก ๆ มีความสำคัญอย่างมาก เพราะช่วยให้เข้ารับการรักษาได้ทันเวลา โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่

• เจ็บหน้าอก แน่น แสบร้อน อึดอัด หรือเหมือนถูกกดทับช่วงกลางอก
• เจ็บหน้าอกข้างซ้าย ร้าวไปแขน คอ กราม หรือหลัง
• หายใจลำบาก เหนื่อยหอบเฉียบพลัน
• เหงื่อออกมาก ตัวเย็น หน้ามืด
• คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ เป็นลม

การวินิจฉัยกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน เพื่อวางแผนรักษา

หากสงสัยว่ามีภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หรือมีความเสี่ยงกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน แพทย์จะทำการวินิจฉัยด้วยวิธีต่อไปนี้

ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ

ในผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บหน้าอกแบบเฉียบพลัน การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) เป็นขั้นตอนแรกที่แพทย์จะทำการวินิจฉัย เพื่อประเมินความผิดปกติของจังหวะการเต้นหัวใจ และค้นหาสัญญาณที่บ่งชี้ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน

การตรวจเอกซเรย์ปอด

การตรวจภาพถ่ายทางรังสี มักใช้เพื่อช่วยแยกภาวะอันตรายอื่นที่มีอาการคล้ายภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน เช่น ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในปอด ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของอาการเจ็บหน้าอกเฉียบพลัน เวียนหัว และหมดสติได้

ตรวจหัวใจด้วยคลื่นสะท้อนแม่เหล็กไฟฟ้า (Cardiovascular MRI : CMR)

เป็นการตรวจที่ให้ภาพทั้งโครงสร้างและการทำงานของหัวใจอย่างละเอียด ช่วยในการวินิจฉัยแยกโรคระหว่างกล้ามเนื้อหัวใจตายกับกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบได้อย่างแม่นยำ และช่วยประเมินความเสียหายของกล้ามเนื้อหัวใจ

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน รักษาอย่างไร

เมื่อตรวจพบกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน จะต้องทำการรักษาทันทีเพื่อเปิดหลอดเลือดที่อุดตัน โดย กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน รักษาได้ด้วยวิธีหลัก ๆ ดังนี้

• การขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูนและใส่ขดลวด (Percutaneous Coronary Intervention - PCI) : เป็นวิธีมาตรฐานที่ได้ผลดีที่สุด โดยแพทย์จะสอดสายสวนเข้าไปที่หลอดเลือดแดง เพื่อขยายจุดที่ตีบด้วยบอลลูนและใส่ขดลวด (Stent) เพื่อพยุงไม่ให้หลอดเลือดกลับมาตีบซ้ำ ลดโอกาสเสียชีวิต
• การใช้ยาละลายลิ่มเลือด (Thrombolytic Therapy) : ใช้ภายใน 6 ชั่วโมง เพื่อละลายก้อนเลือดที่อุดตัน
• การผ่าตัดบายพาส (CABG) : เป็นการทำทางเบี่ยงข้ามช่วงที่มีการตีบตันไป ช่วยให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ มักใช้ในกรณีที่ไม่สามารถทำบอลลูนได้
• การใช้ยารักษาต่อเนื่อง : เช่นตัวยา แอสไพริน ยาต้านเกล็ดเลือด ยาลดไขมัน ยาลดความดัน

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ภาวะอันตรายที่ควรรีบรักษา

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน เป็นภาวะที่อันตรายถึงขั้นเสียชีวิตได้ทันที หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง การป้องกันสามารถทำได้ตั้งแต่เริ่มแรก อาทิ ควบคุมความดันโลหิต น้ำตาล งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ควบคุมน้ำหนัก ลดความเครียด และตรวจสุขภาพหัวใจเป็นประจำ หากมีอาการ เช่น เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือหมดสติ ควรรีบปรึกษาแพทย์ที่โรงพยาบาลพระรามเก้า ซึ่งมีทีมแพทย์เฉพาะทางด้านหัวใจ พร้อมเทคโนโลยีการวินิจฉัยและรักษาที่ได้มาตรฐาน เพื่อให้ทุกขั้นตอนเป็นไปอย่างรวดเร็ว แม่นยำ เพราะทุกนาทีสามารถทำให้การรักษาเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน

1. กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่?

ได้ หากผู้ป่วยไม่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือควบคุมปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดัน และการสูบบุหรี่อย่างต่อเนื่อง

2. กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันต่างจากหัวใจวายอย่างไร?

กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน คือสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดหัวใจวาย (Heart attact) ซึ่งเป็นภาวะที่หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้เพียงพอ

3. หลังเป็นกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ควรดูแลตัวเองอย่างไร?

ต้องรับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด งดสูบบุหรี่ ควบคุมอาหาร เลือกทานอาหารบำรุงหัวใจ และออกกำลังกายเบา ๆ ตามคำแนะนำของแพทย์

References

Akbar, H. & Mountfort, S. (2024, October 6). Acute ST-Segment Elevation Myocardial Infarction (STEMI). National Institutes of Health. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532281/

Mechanic, O.J., Gavin, M., & Grossman, S.A. (2023, September 3). Acute Myocardial Infarction. National Institutes of Health. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459269/

Sweis, R.N., & Jivan, A. (2024). Acute Myocardial Infarction (MI). MSD Manuals. https://www.msdmanuals.com/professional/cardiovascular-disorders/coronary-artery-disease/acute-myocardial-infarction-mi