มะเร็งสมอง สาเหตุคืออะไร อาการเป็นแบบไหน รักษาได้ไหม?

สมอง หนึ่งในอวัยวะที่สำคัญที่สุดของร่างกาย ทำหน้าที่คอยควบคุมทุกกระบวนการเคลื่อนไหว การรับรู้ และอารมณ์ความรู้สึก หากสมองมีความผิดปกติเมื่อไหร่อาจส่งผลเสียต่อการทำงานของร่างกายได้ โดยเฉพาะความผิดปกติที่เกิดขึ้นจากโรคมะเร็งสมอง โรคร้ายที่เกิดจากการเจริญเติบโตของเซลล์ที่ผิดปกติ ซึ่งจำเป็นต้องเข้ารับการวินิจฉัยและรักษามะเร็งในสมองโดยเร็ว เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นอันตรายต่อชีวิต

Key Takeaways

• โรคมะเร็งสมอง โรคที่เกิดจากการเจริญเติบโตของเซลล์ที่ผิดปกติภายในสมอง หรืออาจเกิดจากการแพร่กระจายของเซลล์มะเร็งของอวัยวะอื่น ๆ ภายในร่างกาย
• สาเหตุการเกิดมะเร็งบริเวณสมองไม่เป็นที่แน่ชัด แต่อาจเกิดจากปัจจัยเสี่ยงบางอย่างได้ เช่น กรรมพันธุ์ อายุ การสัมผัสรังสี หรือสารเคมี รวมถึงพฤติกรรมการสูบบุหรี่
• อาการที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยโรคมะเร็งสมอง ได้แก่ อาการปวดศีรษะเรื้อรัง อาการชัก สมองเสื่อม มีปัญหาด้านการมองเห็นและการสื่อสาร อารมณ์และบุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง
• มะเร็งสมองสามารถรักษาได้หลายวิธี เช่น ผ่าตัด ฉายรังสี ใช้เคมีบำบัด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาด ชนิด ตำแหน่งของมะเร็ง และสภาพร่างกายของผู้ป่วย
• โรคมะเร็งสมองไม่มีวิธีทางป้องกันทางการแพทย์ แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการเลิกสูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงการสัมผัสสารเคมีหรือรังสีต่าง ๆ โดยไม่จำเป็น

มะเร็งสมอง คืออะไร มีประเภทใดบ้างที่ควรรู้

มะเร็งสมอง (Brain tumor) หรือเนื้องอกที่ถูกวินิจฉัยว่าเป็นเนื้อร้าย เนื่องจากการเจริญเติบโตของเซลล์ที่ผิดปกติ ขณะเดียวกันมะเร็งสมอง เกิดจากการแพร่กระจายของมะเร็งที่อวัยวะอื่น ๆ ในร่างกายได้เช่นกัน ซึ่งส่งผลกระทบต่อเนื้อเยื่อสมองรอบข้างและการทำงานในด้านต่าง ๆ โดยมะเร็งสมองสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

• มะเร็งสมองแบบปฐมภูมิ (Primary Brain Cancer) เกิดจากเซลล์เจริญเติบโตผิดปกติ ทำให้เกิดเนื้องอกสมอง ถือเป็นเนื้องอกประเภทที่ไม่มีการแพร่กระจายไปบริเวณอื่น ๆ ของร่างกาย โดยมีอยู่หลายประเภท เช่น เนื้องอกบริเวณฐานกะโหลกศีรษะ (Chordomas) เนื้องอกบริเวณต่อมใต้สมอง (Craniopharyngiomas) เนื้องอกในเยื่อหุ้มสมอง (Meningioma)
• มะเร็งสมองแบบทุติยภูมิ (Secondary Brain Cancer) หรือมะเร็งแพร่กระจาย (Metastatic Brain Cancer) เกิดจากเซลล์มะเร็งที่เกิดขึ้นในส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย เช่น มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม หรือเซลล์มะเร็งผิวหนังที่แพร่กระจายมายังบริเวณสมอง ทำให้อาการของโรคมีความรุนแรงและพบได้บ่อยกว่าแบบปฐมภูมิ โดยจำเป็นต้องเข้ารับการรักษาที่ถูกต้องเหมาะสมเพื่อป้องกันไม่ให้เป็นอันตรายต่อชีวิต

มะเร็งสมอง สาเหตุเกิดจากอะไร?

มะเร็งสมองเกิดจากการเจริญเติบโตของเซลล์ที่ผิดปกติในสมองและการแพร่กระจายของเซลล์มะเร็งจากอวัยวะอื่น ๆ แต่จริง ๆ แล้วสาเหตุที่ว่ามะเร็งสมองเกิดจากอะไรนั้นยังไม่เป็นที่แน่ชัด หากแต่มีปัจจัยเสี่ยงบางอย่างที่อาจก่อให้เกิดความผิดปกติดังกล่าวได้ ดังนี้

• ลักษณะทางพันธุกรรมหรือกรรมพันธุ์
• อายุที่เพิ่มมากขึ้น
• การสัมผัสกับรังสีมาเป็นเวลานาน เช่น รังสีจากการรักษามะเร็ง
• การสัมผัสปุ๋ย สารเคมีฆ่าแมลง สารกำจัดวัชพืชเป็นเวลานาน
• พฤติกรรมการสูบบุหรี่

อาการของมะเร็งสมองเป็นอย่างไร มีลักษณะแบบไหน?

ลักษณะอาการของมะเร็งสมองมีความรุนแรงต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งที่เกิดมะเร็งภายในสมอง ซึ่งอาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นได้อย่างค่อยเป็นค่อยไปหรือเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วก็ได้ โดยกลุ่มอาการของโรคมะเร็งสมองที่พบได้บ่อย มีดังนี้

• มีอาการปวดศีรษะ โดยเฉพาะในช่วงหลังตื่นนอนที่จะมีอาการปวดรุนแรง หรือในบางรายมีอาการปวดหัวเรื้อรังจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
• มีสัญญาณอาการลมชัก เช่น ชักเกร็ง ชักกระตุก
• อาการชาตามร่างกาย หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง
• วิงเวียนศีรษะ สูญเสียการทรงตัว
• คลื่นไส้ อาเจียน
• มีภาวะสมองเสื่อม ความสามารถทางสติปัญญาลดลง
• ปัญหาด้านการมองเห็น เช่น ตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน
• มีปัญหาด้านการสื่อสาร พูดจาติดขัด
• บุคลิกภาพและอารมณ์เปลี่ยนแปลงผิดปกติ

จะเห็นว่าอาการมะเร็งในสมองข้างต้นมีลักษณะอาการที่ค่อนข้างทั่วไปคล้ายกับอาการหรือความผิดปกติร่างกายอื่น ๆ ที่อาจไม่ใช่มะเร็งสมองได้ จึงแนะนำว่าควรหมั่นสังเกตอาการตัวเองอยู่เสมอว่าอาการปวดหัวเรื้อรัง อาการชักเกร็ง หรืออาการชาตามร่างกายที่เป็นอยู่นั้นเป็นสัญญาณของมะเร็งในสมองหรือไม่ หากไม่มั่นใจหรือมีอาการที่รุนแรงผิดปกติ ควรเข้าพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยลักษณะอาการที่ถูกต้องต่อไป

มะเร็งสมองสามารถวินิจฉัยได้อย่างไร?

การวินิจฉัยมะเร็งสมองเป็นขั้นตอนที่สำคัญในการหาสาเหตุที่แท้จริงของอาการที่ผู้ป่วยเผชิญ และเพื่อหาแนวทางในการรักษาที่เหมาะสมในลำดับถัดไป โดยมีขั้นตอนการวินิจฉัยโรคมะเร็งสมองดังนี้

• การตรวจระบบประสาท (Neurological Examination) เพื่อตรวจสอบว่าเนื้อร้ายส่งผลต่อการทำงานของสมองมากน้อยแค่ไหน
• การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือการทำ CT Scan คือหนึ่งในขั้นตอนการวินิจฉัยเพื่อสแกนหาความผิดปกติของสมอง
• การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือการทำ MRI คือขั้นตอนวินิจฉัยลักษณะและตำแหน่งของเนื้อร้ายที่มีความละเอียดสูง
• การทำ PET Scan เพื่อประเมินความผิดปกติของเนื้อเยื่อสมอง หรือดูลักษณะการกระจายของโรคมะเร็งในสมอง
• ในกรณีที่มีการตรวจพบเนื้องอกในสมองแล้วแพทย์สงสัยว่าจะเป็นเนื้อร้ายหรือไม่ อาจจำเป็นต้องมีการตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจมะเร็งร่วมด้วย

การวินิจฉัยมะเร็งสมองต้องใช้วิธีการหลาย ๆ ขั้นตอนร่วมกันเพื่อให้ได้ผลลัพธ์การวินิจฉัยที่แม่นยำ และเพื่อให้สามารถวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิด ขนาด ตำแหน่งของมะเร็ง ตลอดจนสภาพร่างกายและสุขภาพโดยรวมของแต่ละบุคคล

วิธีรักษามะเร็งสมองทำอย่างไรได้บ้าง?

การรักษามะเร็งสมองขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยทั้งอายุ สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย ขนาด ชนิด และตำแหน่งของเนื้อร้าย ขณะเดียวกันด้วยความซับซ้อนของโรคมะเร็งสมอง ผู้ป่วยอาจได้รับการรักษาด้วยวิธีที่หลากหลาย เพื่อตอบโจทย์การรักษาที่ตรงจุดมากที่สุด โดยวิธีการรักษาโรคมะเร็งสมอง มีดังนี้

การผ่าตัดสมอง

การผ่าตัดถือเป็นวิธีในการรักษามะเร็งสมองที่ได้รับความนิยมมากที่สุด โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ป่วยมะเร็งสมองระยะแรก หรือระยะที่ยังไม่มีการแพร่กระจายของเซลล์มะเร็ง แพทย์จะทำการผ่าตัดเนื้องอกสมองออกบางส่วนหรือออกไปทั้งหมดเพื่อทำการรักษาโรค

โดยวิธีการผ่าตัดเพื่อนำเนื้องอกสมองหรือมะเร็งสมองออกมานั้นมี 2 วิธี คือ การผ่าตัดแบบเปิดกะโหลกศีรษะเพื่อนำเนื้อร้ายออกทั้งหมดหรือบางส่วน และการผ่าตัดแบบส่องกล้องโดยใช้เครื่องมือขนาดเล็กในการนำเอาเนื้อร้ายออก

การรักษาด้วยรังสี (Radiation Therapy)

การใช้รังสีที่มีพลังงานสูงเพื่อทำลายเซลล์มะเร็งหรือยับยั้งการเจริญเติบโตของเนื้องอก มักใช้ในกรณีที่ไม่สามารถผ่าตัดได้ หรือเพื่อรักษาหลังการผ่าตัดเพื่อป้องกันไม่ให้เซลล์มะเร็งแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น ๆ ในร่างกาย

โดยการฉายรังสีสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การฉายรังสีระยะไกล (External Radiation) หรือการฉายรังสีผ่านชั้นผิวหนัง กะโหลกศีรษะ เนื้อเยื่อภายนอกในสมองไปยังเนื้อร้าย ที่ต้องเข้ารับการทำต่อเนื่องหลายสัปดาห์

นอกจากนี้ยังมีการฉายรังสีแบบ Stereotactic Radiosurgery คือการฉายรังสีพลังงานสูงหลายทิศทางในครั้งเดียว ถือเป็นวิธีที่อาการแทรกซ้อนต่ำและใช้เวลาพักฟื้นไม่นาน

การทำเคมีบำบัด

การทำเคมีบำบัด (Chemotherapy) หรือที่เรียกสั้น ๆ ว่า คีโม เป็นวิธีการรักษามะเร็งสมองที่ได้รับความนิยมและมีฤทธิ์แรงในการทำลายเซลล์มะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเป็นการใช้ยาเพียงชนิดเดียวหรือหลายชนิดรวมกัน ผ่านการรับประทานหรือทางเส้นเลือดก็ได้ ซึ่งจะมีการทำเคมีบำบัดเป็นรอบ ๆ ขึ้นอยู่กับการตอบสนองตัวยาของแต่ละบุคคล

ทั้งนี้ การทำเคมีบำบัดอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงบางประการได้ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ผมร่วง ท้องเสีย น้ำหนักตัวลดลง เสี่ยงติดเชื้อเนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันร่างกายอ่อนแอ

การรักษาโดยชีวบำบัด

การรักษาโดยชีวบำบัด (Biologic Therapy / Immunotherapy) เป็นการรักษาโรคมะเร็งสมองด้วยการกระตุ้น ควบคุม หรือฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติของร่างกายให้ต่อสู้กับเซลล์มะเร็ง

การทำกายภาพบำบัด

ในกรณีที่ผู้ป่วยได้รับผลกระทบจากอาการมะเร็งสมอง เช่น ไม่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้เป็นปกติ จำเป็นต้องเข้ารับการฟื้นฟูร่างกายหรือการทำกายภาพบำบัดเพื่อให้กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติอีกครั้ง

ป้องกันโรคมะเร็งสมองอย่างไรได้บ้าง?

แม้ว่าในทางการแพทย์มะเร็งสมองจะไม่สามารถป้องกันได้ แต่มีแนวทางหลีกเลี่ยงที่สามารถช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคนี้ได้ ไม่ว่าจะเป็น

• ลด ละ เลิกการสูบบุหรี่ หรือเลี่ยงการอยู่ในพื้นที่ที่มีควันบุหรี่
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสสารเคมีต่าง ๆ เช่น ยาฆ่าแมลง ยากำจัดวัชพืช
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสรังสีชนิดต่าง ๆ โดยไม่จำเป็น
• หมั่นดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงด้วยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
• เข้ารับการตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปี เพื่อตรวจหาปัญหาสุขภาพในระยะเริ่มต้น และหาแนวทางป้องกันที่เหมาะสม

โรคมะเร็งสมอง รู้ทันอาการ รักษาได้เร็ว

มะเร็งสมอง โรคที่เกิดจากการกลายพันธุ์ของเนื้องอกสมอง หรือเกิดจากการกระจายของเซลล์มะเร็งในอวัยวะอื่น ๆ โดยมะเร็งสมอง อาการจะคล้ายกับโรคอื่น ๆ เช่น ปวดศีรษะ กล้ามเนื้ออ่อนแรง มีปัญหาทางการสื่อสารหรือการมองเห็น ซึ่งหากหมั่นสังเกตอาการและเข้าพบแพทย์ได้ทันเวลาจะสามารถช่วยลดความรุนแรงของโรคหรือภาวะแทรกซ้อนในอนาคตได้

ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลพระรามเก้า มีทีมแพทย์เฉพาะทางที่มีประสบการณ์ และชำนาญการในการวินิจฉัยและทำการรักษาโรคมะเร็งสมอง พร้อมเครื่องมือที่ทันสมัยได้มาตรฐาน เพื่อให้คนไข้ได้มั่นใจถึงประสิทธิภาพในการรักษาที่ตรงจุดและปลอดภัย

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมะเร็งสมอง

1. ผู้ป่วยมะเร็งสมองสามารถเกิดโรคแทรกซ้อนใดได้บ้าง?

ผู้ป่วยมะเร็งสมองมีโอกาสเกิดโรคแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายต่อชีวิตได้ เช่น เนื้อร้ายมีเลือดออกเฉียบพลัน ภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูง ภาวะน้ำคั่งในโพรงสมอง

2. โรคมะเร็งสมองเป็นแล้ว ผู้ป่วยอยู่ได้นานแค่ไหน

ผู้ป่วยมะเร็งสมองอยู่ได้นานแค่ไหนนั้น ขึ้นอยู่กับประเภทของมะเร็งที่เป็น ระยะของโรค ตลอดจนสภาพร่างกายของผู้ป่วยว่าตอบสนองต่อการรักษาได้มากน้อยแค่ไหน

References

Cancer Council Australia. (n.d.). Brain cancer: Causes, symptoms & treatments. https://www.cancer.org.au/cancer-information/types-of-cancer/brain-cancer

Srakocic, S. (2022, March 6). Brain cancer: Causes, types & symptoms. Healthline. https://www.healthline.com/health/brain-cancer

Cleveland Clinic. (n.d.). Brain cancer (brain tumor). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/6149-brain-cancer-brain-tumor

Ratini, M. (2024, June 28). Brain cancer. WebMD. https://www.webmd.com/cancer/brain-cancer/brain-cancer