ผ่าตัดสมอง เทคนิคการผ่าตัดสมอง แบบไหนปลอดภัย ฟื้นตัวดี

ผ่าตัดสมองคืออะไร เมื่อจำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัดสมอง หลายคนอาจรู้สึกกังวล เนื่องจากเป็นหัตถการที่มีความซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับอวัยวะสำคัญ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันการผ่าตัดสมองมีความก้าวหน้าอย่างมาก ทั้งด้านเทคนิค เครื่องมือ และการดูแลหลังผ่าตัด ทำให้มีความแม่นยำและปลอดภัยมากขึ้นกว่าที่ผ่านมา

ผู้ป่วยจำนวนมากมักมีคำถามเกี่ยวกับระยะเวลาการฟื้นตัว ความเสี่ยง และผลกระทบหลังการผ่าตัด บทความนี้จึงรวบรวมข้อมูลสำคัญ เพื่อช่วยให้เข้าใจและเตรียมตัวก่อนการผ่าตัดสมองได้อย่างเหมาะสม

Key Takeaways

• การผ่าตัดสมองเป็นหัตถการสำคัญที่ใช้รักษาความผิดปกติของสมองและระบบประสาทในหลายโรค
• ใช้รักษาโรค เช่น เนื้องอกในสมอง ความผิดปกติของหลอดเลือดสมองบางชนิด (เช่นหลอดเลือดโป่งพอง) ลมชักที่ดื้อต่อยา หรือโรคการเคลื่อนไหวผิดปกติบางชนิด
• ปัจจุบันมีเทคนิคการผ่าตัดหลายรูปแบบ ตั้งแต่การผ่าตัดเปิดกะโหลก การผ่าตัดผ่านกล้อง ไปจนถึงเทคนิคเฉพาะทาง เช่น DBS
• ระยะเวลาฟื้นตัวแตกต่างกันไปตามชนิดการผ่าตัดและสภาพผู้ป่วย การดูแลและฟื้นฟูหลังผ่าตัดมีความสำคัญต่อผลลัพธ์ระยะยาว

ผ่าตัดสมอง คืออะไร? ทำความเข้าใจก่อนผ่าตัด

ผ่าตัดสมอง (Neurosurgery) คือหัตถการทางการแพทย์ที่ซับซ้อนและมีความละเอียดสูง เพื่อแก้ไขความผิดปกติของสมอง และระบบประสาทส่วนกลาง โดยแพทย์จะทำการรักษาบริเวณสมอง ไขสันหลัง หรือเส้นประสาทที่อยู่บริเวณรอบศีรษะ

การทำความเข้าใจว่าผ่าตัดสมองคืออะไร จะช่วยคลายความกังวลและเตรียมพร้อมก่อนเข้ารับการรักษาได้ โดยวัตถุประสงค์หลักของการผ่าสมอง คือการรักษาโรคหรือภาวะที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต เช่น เนื้องอกในสมอง ภาวะเลือดออกในสมอง หรือการติดเชื้อ โดยการผ่าตัดเปิดกะโหลก (Craniotomy) เป็นเทคนิคหนึ่งที่ใช้ในการเข้าถึงสมองเพื่อทำการรักษาโดยตรง

โรคที่รักษาด้วยการผ่าตัดสมอง มีอะไรบ้าง? รวมโรคทางสมองที่อาจต้องผ่าตัด

การผ่าตัดสมองไม่ได้ทำเพียงเพื่อรักษาโรคทางสมองที่รุนแรงเท่านั้น แต่ยังเป็นวิธีการที่ช่วยฟื้นฟูคุณภาพชีวิตให้กับผู้ป่วยที่ต้องทนความเจ็บปวดกับอาการเรื้อรัง และถือเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพอย่างยิ่งในการรักษาโรคทางระบบประสาทหลายชนิด เช่น

1. เนื้องอกในสมอง (Brain Tumors)

การผ่าตัดสมองเป็นวิธีหลักในการกำจัดเนื้องอกออกจากสมอง โดยมีเป้าหมายเพื่อลดแรงกดในสมอง และหยุดการเจริญเติบโตของเซลล์ที่ผิดปกติ นอกจากนี้ ศัลยแพทย์ยังใช้วิธีผ่าตัดสมองเพื่อนำชิ้นเนื้อ (Biopsy) ไปตรวจวินิจฉัย เพื่อวางแผนการรักษาในขั้นตอนต่อไป ในบางกรณี แพทย์สามารถกำจัดเนื้องอกในสมองออกได้ทั้งหมด แต่ในบางกรณีอาจทำได้เพียงบางส่วน เพื่อบรรเทาอาการและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

2. โรคหลอดเลือดสมอง (Cerebrovascular Diseases)

การผ่าตัดสมองเป็นหัตถการจำเป็นในการรักษาภาวะหลอดเลือดสมองที่ผิดปกติบางชนิด เช่น หลอดเลือดสมองโป่งพอง (Aneurysms) หรือภาวะหลอดเลือดสมองผิดปกติแต่กำเนิด (AVMs) โดยวิธีผ่าตัดสมองจะช่วยป้องกันไม่ให้หลอดเลือดแตก และยังใช้ในการระบายเลือดที่ออกในสมอง เพื่อลดแรงดันที่กดเบียดเนื้อสมอง (ในกรณีของภาวะหลอดเลือดสมองแตก)

3. อาการชักและลมชัก (Seizures and Epilepsy)

สำหรับผู้ป่วยโรคลมชักที่การตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาได้ไม่ดีนัก วิธีผ่าตัดสมองอาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง โดยการผ่าตัดสมองเพื่อรักษาอาการชัก จะมุ่งเน้นไปที่การค้นหาและกำจัดบริเวณที่ทำให้เกิดสัญญาณไฟฟ้าผิดปกติในสมอง ซึ่งเป็นต้นเหตุของอาการชัก เพื่อช่วยควบคุมอาการให้ดีขึ้น

4. การติดเชื้อในสมอง (Brain Infections)

การติดเชื้อในสมองที่ก่อให้เกิดฝีหนอง (Brain Abscess) หรือภาวะเยื่อหุ้มสมองอักเสบรุนแรง การผ่าตัดจะช่วยระบายหนองหรือของเหลวที่ติดเชื้อออก เพื่อลดแรงดันในสมอง และช่วยให้ยาปฏิชีวนะเข้าถึงบริเวณที่ติดเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

5. โรคพาร์กินสันและโรคเคลื่อนไหวผิดปกติอื่น ๆ (Parkinson's Disease and Other Movement Disorders)

การผ่าตัดสมองสำหรับโรคเหล่านี้ไม่ได้เป็นการรักษาให้หายขาด แต่เป็นการช่วยบรรเทาอาการของโรคพาร์กินสัน หรือโรคที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวผิดปกติอื่น โดยจะเป็นการผ่าตัดสมองเพื่อลดอาการสั่น หรืออาการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติได้อย่างมีนัยสำคัญ

การผ่าตัดสมองมีกี่แบบ? รวมวิธีผ่าตัดสมองแบบต่าง ๆ

เทคนิคที่ใช้บ่อย ได้แก่

• การผ่าตัดเปิดกะโหลก (Craniotomy)การผ่าตัดผ่านกล้อง (Endoscopic Neurosurgery)
• การผ่าตัดด้วยระบบนำวิถี (Stereotactic Neurosurgery)
• การผ่าตัดด้วยเลเซอร์ (Laser Ablation)
• การฝังเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าในสมอง (Deep Brain Stimulation: DBS)
• การผ่าตัดรักษาหลอดเลือดสมอง (Vascular Neurosurgery)

แพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะสมตามโรค ตำแหน่งรอยโรค และสภาพร่างกายของผู้ป่วย

ผ่าตัดสมอง พักฟื้นกี่วัน? นานไหมกว่าร่างกายจะฟื้นตัว?

เมื่อต้องผ่าตัดสมอง กระบวนการจะไม่ได้สิ้นสุดลงเมื่อการผ่าตัดเสร็จสิ้นเท่านั้น แต่ช่วงเวลาหลังการผ่าตัดเองก็สำคัญไม่แพ้กัน เพราะเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายจะได้ฟื้นตัวอย่างเต็มที่ โดยระยะเวลาการพักฟื้นจะแตกต่างกันไปตามประเภทของการผ่าตัด และอาการของผู้ป่วยแต่ละราย

• ระยะเวลาพักฟื้น โดยทั่วไปแล้ว ผู้ป่วยที่รับการผ่าตัดเล็กอาจใช้เวลาพักฟื้นในโรงพยาบาลเพียง 1-2 วัน ในขณะที่การผ่าตัดกะโหลกอาจต้องใช้เวลาพักฟื้นในโรงพยาบาลนานถึง 7-10 วัน เพื่อให้ทีมแพทย์ได้ดูแลอย่างใกล้ชิด และระมัดระวังอาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นระหว่างที่แผลผ่าตัดยังไม่หายดี
• อาการหลังการผ่าตัด ผู้ป่วยอาจรู้สึกอ่อนเพลีย ปวดศีรษะ หรือเจ็บปวดบริเวณแผลผ่าตัด ซึ่งเป็นเรื่องปกติ โดยทีมแพทย์จะมีการให้ยาเพื่อบรรเทาอาการ และช่วยให้รู้สึกสบายตัวมากขึ้น
• การทำกายภาพบำบัด หากการผ่าตัดสมองส่งผลกระทบต่อการทำงานของร่างกาย แพทย์จะแนะนำให้ทำกายภาพบำบัดร่วมด้วย เพื่อฟื้นฟูความสามารถในการเคลื่อนไหว การพูด และการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันให้กลับมาเป็นปกติ
• การติดตามผล ผู้ป่วยต้องกลับมาพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้แพทย์ได้ติดตามความคืบหน้าของการรักษา และให้แน่ใจว่าการฟื้นตัวเป็นไปตามแผนที่วางไว้
• การดูแลตัวเองที่บ้าน ผู้ป่วยควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด ทั้งการรับประทานยา การพักผ่อน และการดูแลแผล เพื่อลดความเสี่ยงจากผลกระทบหลังผ่าสมอง และช่วยให้ฟื้นตัวได้ดียิ่งขึ้น

ผ่าตัดสมอง ดูแลให้ปลอดภัยได้ด้วยการเลือกวิธีผ่าตัดที่เหมาะสม

เมื่อต้องเผชิญกับโรคทางสมองที่กระทบต่อการใช้ชีวิต การตัดสินใจเข้ารับผ่าตัดสมองอาจเป็นการตัดสินใจที่ยากลำบาก แต่ในปัจจุบันวิทยาการทางการแพทย์ได้มีความหลากหลายมากขึ้น ซึ่งเทคนิคการรักษาที่ทันสมัยไม่เพียงแต่ช่วยให้การผ่าตัดสมองสามารถดูแลให้ปลอดภัยและมีความแม่นยำมากขึ้นเท่านั้น แต่ยังเป็นเสมือนแนวทางที่นำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอีกด้วย

หากคุณหรือคนที่คุณรักต้องเผชิญกับปัญหาที่ต้องเข้าผ่าตัดสมอง อย่าลังเลที่จะปรึกษาแพทย์ ที่ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลพระรามเก้า เรามีทีมแพทย์ผู้ชำนาญการด้านระบบประสาทและสมอง พร้อมด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยในการวินิจฉัย และวางแผนการรักษาอย่างครอบคลุม เพื่อมอบการรักษาที่เหมาะสมและตอบโจทย์อย่างมีประสิทธิภาพ

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผ่าตัดสมอง

1. การผ่าตัดสมองมีความเสี่ยงหรือไม่?

การผ่าตัดสมองมีความเสี่ยงเช่นเดียวกับการผ่าตัดอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม การวางแผนที่เหมาะสมและทีมแพทย์ที่มีประสบการณ์ สามารถช่วยลดความเสี่ยงได้

2. ผ่าตัดสมองจะกลับมาปกติไหม?

ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับชนิดโรค ความรุนแรง และสภาพผู้ป่วย การผ่าตัดมักช่วยให้อาการดีขึ้น และผู้ป่วยจำนวนมากสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ

References

Jasmin, L. (2025, January 13). Brain surgery. MedlinePlus. https://medlineplus.gov/ency/article/003018.htm

Neurosurgeon. (2022, February 9). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/articles/22364-neurosurgeon

Brain Surgery. (2023, May 31). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/16802-brain-surgery

Williams, Z. (2022, August 1). Brain surgery Information for patients. King's College Hospital NHS Foundation Trust. https://www.kch.nhs.uk/wp-content/uploads/2023/01/pl-1069.1-brain-surgery.pdf

Ayrian, E. (2024, June 28). Brain Surgery. American Society of Anesthesiologists (ASA). https://madeforthismoment.asahq.org/preparing-for-surgery/procedures/brain-surgery/