บทความสุขภาพ
Knowledge
หัวเข่ามีเสียง เกิดจากอะไร? สัญญาณเข่าหลวมที่ไม่ควรมองข้าม
นพ. พีรพงษ์ สวัสดิพงษ์
หัวเข่ามีเสียง เป็นปัญหาที่หลายคนเจอโดยไม่รู้ตัว เพราะมักจะเกิดขึ้นตอนลุก นั่ง วิ่ง หรือบิดขาเล็กน้อย ซึ่งแม้จะไม่มีอาการเจ็บร่วมด้วย แต่ก็ทำให้หลายคนรู้สึกไม่มั่นใจว่ากำลังเกิดอะไรกับข้อเข่า
เสียงที่เกิดขึ้นอาจเป็นเพียงการเสียดสีของเนื้อเยื่อ เส้นเอ็น หรือผิวข้อกระดูก เช่นในหลายกรณีหากเข่ามีเสียงแต่ไม่เจ็บ แต่บางกรณีก็อาจพบร่วมกับอาการข้อลื่น หรือรู้สึกเข่าหลวม จนทำให้กังวลว่าจะเป็นโรคข้อในอนาคต ดังนั้นหลายคนที่ได้ยินหัวเข่ามีเสียงแปลก ๆ จึงมักต้องการหาคำตอบว่าควรปล่อยไว้ หรือควรให้แพทย์ตรวจเพื่อประเมินความเสี่ยงในข้อเข่าให้ชัดเจนมากขึ้น
Key Takeaways
- อาการหัวเข่ามีเสียง (Knee Crepitus) สามารถเกิดจากฟองอากาศแตกตัว (Cavitation) ซึ่งไม่เป็นอันตราย หรืออาจเกิดจากความเสียหายของกระดูกอ่อน (Cartilage) รวมถึงหมอนรองกระดูก (Meniscus) ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนของโรค
- สัญญาณอันตรายที่บ่งชี้ว่าเมื่อหัวเข่ามีเสียงแล้วควรพบแพทย์ คือ การเกิดเสียงร่วมกับอาการปวด เข่าบวม ข้อเข่าติดขัด หรือมีอาการเข่าหลวม ไม่มั่นคง
- การรักษาอาการหัวเข่ามีเสียงที่เกิดจากความเสียหาย เช่น ข้อเข่าเสื่อม ต้องอาศัยการวินิจฉัยเฉพาะทาง และการวางแผนโดยแพทย์ผู้ดูแล การปรึกษาที่ศูนย์รักษ์ข้อ จึงเป็นขั้นตอนสำคัญในการฟื้นฟูข้อเข่า
ลักษณะทางกายภาพของหัวเข่า
หัวเข่าประกอบด้วยโครงสร้างที่ซับซ้อน และทำงานร่วมกันตลอดเวลาในการเดิน วิ่ง หรือลุกนั่ง เมื่อส่วนใดส่วนหนึ่งมีการเสียดสี หรือเคลื่อนตัวผิดจังหวะ ก็อาจทำให้เกิดอาการเข่ามีเสียง หรือเข่าลั่น ซึ่งมักได้ยินในระหว่างเคลื่อนไหวข้อเข่า ดังนั้นการเข้าใจระบบทางกายภาพของหัวเข่าจึงเป็นจุดสำคัญ ก่อนเข้าสู่สาเหตุที่ทำให้หัวเข่ามีเสียงอย่างละเอียด
โครงสร้างหลักของหัวเข่า
- กระดูกต้นขา (Femur) ช่วยรองรับน้ำหนักจากลำตัว และส่งแรงลงสู่กระดูกช่วงล่าง
- กระดูกหน้าแข้ง (Tibia) ทำหน้าที่รับแรงกดจากกระดูกต้นขา และถ่ายทอดลงสู่พื้น
- กระดูกสะบ้า (Patella) ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของกล้ามเนื้อต้นขาสี่หัว และควบคุมการเหยียดของข้อ
- กระดูกอ่อน (Articular Cartilage) ทำหน้าที่กระจายแรง และลดการเสียดสีระหว่างผิวกระดูก
- เยื่อบุข้อ (Synovial Membrane) ผลิตน้ำไขข้อ (Synovial Fluid) เพื่อช่วยในการหล่อลื่นและลดแรงกระแทก
- เส้นเอ็น (Ligaments) และกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า ควบคุมการทรงตัว การเคลื่อนไหว และความมั่นคงของข้อ
เมื่อหัวเข่าเสียดสีมากขึ้น ขยับผิดแนว หรือมีปริมาณน้ำไขข้อลดลง ก็อาจทำให้เกิดเสียงที่คุณรู้สึกว่าเข่าหลวม หรือเข่าลั่นได้ระหว่างเคลื่อนไหว
หัวเข่ามีเสียงเกิดจากอะไร?
เสียงที่เกิดขึ้นจากข้อเข่า หรือที่เรียกว่าหัวเข่ามีเสียงนั้น สามารถแบ่งสาเหตุที่มาของข้อเข่ามีเสียงดังได้อย่างชัดเจนตามอาการร่วมที่เกิดขึ้น โดยเราจะแบ่งเสียงที่เกิดขึ้นเป็นสองกลุ่มหลัก คือ เสียงที่เกิดขึ้นโดยไม่มีอาการปวดเข่า และเสียงที่มาพร้อมกับความเจ็บปวด ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนถึงความเสียหายภายในข้อต่อ
สาเหตุของหัวเข่ามีเสียงแบบ “ไม่ปวด”
หลายกรณีของหัวเข่ามีเสียงเกิดขึ้นขณะที่ขยับแต่ไม่มีอาการเจ็บ ในลักษณะนี้อาจไม่ได้เป็นอันตรายเสมอไป และเกิดขึ้นได้จากสาเหตุทางกลไกที่ไม่ทำให้ข้อเข่าเสียหาย เช่น
- ฟองก๊าซในน้ำไขข้อแตกตัว
ภายในข้อมีน้ำไขข้อ (Synovial Fluid) ซึ่งมีส่วนประกอบของก๊าซต่าง ๆ เช่น Oxygen, Nitrogen และ Carbon Dioxide เมื่อข้อขยับเร็ว ๆ ฟองอากาศที่อยู่ในน้ำไขข้อแตกตัว เกิดเป็นเสียงดัง “ป๊อบ” ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยในหลายกรณีของเข่ามีเสียงแต่ไม่เจ็บ ปรากฏการณ์นี้ในทางการแพทย์เรียกว่า Cavitation - เส้นเอ็นเสียดสีกับกระดูก
การเคลื่อนไหวบางท่า อาจทำให้เส้นเอ็น (Ligament) หรือปลอกหุ้มเอ็นเคลื่อนผ่านกระดูกหรือปุ่มกระดูก ทำให้เกิดเสียงเข่าลั่น แต่ไม่มีอาการเจ็บ ซึ่งมักพบในคนที่กล้ามเนื้อรอบเข่าไม่สมดุล ใช้งานซ้ำ ๆ หรือไม่เคยยืดกล้ามเนื้อ - ใช้งานข้อเข่านานเกินไปแล้วขยับทันที
การนั่งพับเพียบ นั่งยอง หรืออยู่นาน ๆ ในท่าเดิม สามารถทำให้เกิดการเคลื่อนไหวข้อเข่าอย่างรวดเร็วเมื่อเปลี่ยนท่า แล้วกล้ามเนื้อดึงผ่านกระดูก ทำให้เกิดเสียงโดยที่ข้อเข่าไม่ได้รับบาดเจ็บ
สาเหตุของหัวเข่ามีเสียงแบบ “มีอาการปวดร่วม”
ถ้าได้ยินว่าข้อเข่ามีเสียงดัง และมีอาการปวดเข่าร่วม อาจสัมพันธ์กับความผิดปกติของกระดูกอ่อน เส้นเอ็น หรือโครงสร้างภายในข้อ เช่น
- กระดูกอ่อนผิวข้อสึก
เมื่อกระดูกอ่อน (Articular Cartilage) ที่ทำหน้าที่ลดแรงเสียดสีกับผิวข้อสึกลง การเคลื่อนไหวของข้อเข่าจะไม่ลื่นเหมือนเดิม ทำให้เกิดเสียงเสียดสีกันของผิวกระดูก และอาจปวดร่วมด้วย สาเหตุนี้มักจะเกี่ยวข้องกับโรคข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) ซึ่งพบมากในวัยกลางคนขึ้นไป หรือผู้ที่ใช้งานข้อหนักเป็นเวลานาน - หมอนรองข้อเข่า (Meniscus) เสียหาย
Meniscus ทำหน้าที่รองรับแรงกด เมื่อเกิดการฉีกขาดจะทำให้เกิดเสียงคล้ายข้อลั่น และเจ็บเวลางอเข่า เดินหรือตอนที่ขึ้นลงบันได - เส้นเอ็นหรือโครงสร้างในข้ออักเสบ
การอักเสบกระตุ้นให้เกิดการเสียดสี และมักทำให้เกิดหัวเข่ามีเสียง พร้อมอาการปวดเข่าหรือเข่าบวม สาเหตุอาจเกิดจากใช้งานข้อเข่าหนัก อุบัติเหตุ กีฬา หรือการอักเสบจากระบบภูมิคุ้มกัน - การเรียงตัวผิดของกระดูกสะบ้า
เมื่อกระดูกสะบ้า (Patella) เคลื่อนตัวไม่ตรงร่องข้อ อาจเกิดเสียงดังคล้ายฝืด ลั่น หรือเสียงก๊อกแก๊ก และอาจมีอาการปวดมากขึ้นเมื่อวิ่ง นั่งนาน ๆ หรือตอนขึ้นลงบันได
หัวเข่ามีเสียง เกิดจากปัจจัยใดได้บ้าง?
หัวเข่ามีเสียงอาจเกิดจากหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างข้อเข่า การใช้งาน และปัจจัยส่วนบุคคล ถึงแม้บางครั้งจะเป็นเพียงเสียงเข่าดังกรอบแกรบแต่ไม่เจ็บ แต่ก็มีหลายกรณีที่เสียงลั่นเกิดร่วมกับอาการอื่น เช่น เข่าบวม หรือปวดเวลาขยับ โดยปัจจัยที่ทำให้หัวเข่ามีเสียง มีดังนี้
- อายุ เมื่ออายุมากขึ้น กระดูกอ่อน (Articular Cartilage) เริ่มสึกหรอ ทำให้เข่าดังก๊อบแก๊บ เวลางอเหยียดข้อเข่าได้ง่าย
- การใช้งานข้อซ้ำ ๆ หรือหนักเกินไป การยืนหรือเดินเป็นเวลานาน การวิ่ง การขึ้นลงบันได หรือการเล่นกีฬาที่ใช้แรงกระแทกข้อเข่ามาก ทำให้ข้อเข่าต้องรับแรงมากจนหัวเข่ามีเสียง และเข่าลั่นบ่อยในบางครั้งได้
- น้ำหนักตัวที่มากเกินไป น้ำหนักที่มากจะเพิ่มแรงกดในข้อเข่า ทำให้เกิดการเสียดสีของกระดูกและกระดูกอ่อน ส่งผลให้หัวเข่ามีเสียงบ่อย และบางครั้งจะมีอาการปวดร่วมด้วย
- โครงสร้างข้อเข่าผิดปกติ เช่น เข่าโก่ง เข่าแอ่น หรือขาไม่เท่ากัน ทำให้ข้อเคลื่อนไหวไม่สมดุล และอาจส่งผลให้เข่ามีเสียงตอนอายุน้อยได้ ถึงแม้จะไม่ได้รู้สึกเจ็บ
- กล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอ่อนแรง กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าและด้านหลังต้นขา Quadriceps และ Hamstring ที่ไม่แข็งแรง ทำให้การทรงตัวของข้อไม่สมดุล เกิดเป็นเสียงเข่าลั่นบ่อยเวลาเหยียดงอขา
- ความยืดหยุ่นของเส้นเอ็นและเอ็นยึดข้อ เส้นเอ็น (Ligament) หรือเอ็นรอบข้อขยับผ่านกระดูก ทำให้เกิดเข่าดังกรอบแกรบ แต่ไม่เจ็บ อาจเป็นเรื่องปกติในบางคน
- การบาดเจ็บหรืออุบัติเหตุที่ผ่านมา การฉีกของหมอนรองกระดูกเข่า (Meniscus) หรืออุบัติเหตุอื่น ๆ อาจทำให้หัวเข่ามีเสียง ร่วมกับอาการเข่าบวม หรือปวดเข่า
- โรคหรือภาวะบางอย่าง ถึงแม้จะไม่ใช่ทุกกรณี แต่โรคที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบหรือสะสมกรดยูริก เช่น โรคเกาต์ หรือข้ออักเสบเรื้อรัง สามารถทำให้ข้อเข่าเกิดเสียง และมีอาการบวมได้
หัวเข่ามีเสียง เกี่ยวข้องกับโรคอะไรบ้าง
หัวเข่ามีเสียงอาจเกี่ยวข้องกับโรคหรือความผิดปกติของข้อเข่าหลายชนิด ซึ่งบางกรณีอาจทำให้เกิดอาการเข่าหลวม หรือหัวเข่ามีเสียงเวลาขยับ โดยโรคหรือสาเหตุที่ทำให้หัวเข่ามีเสียง เช่น
- ข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis) กระดูกอ่อนผิวข้อสึก ทำให้เกิดกระดูกเข่าดัง และหัวเข่ามีเสียงตอนที่เคลื่อนไหว
- หมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด (Meniscus Tear) เกิดจากการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ หรือการเล่นกีฬา ทำให้หัวเข่ามีเสียง พร้อมอาการปวดเมื่อเหยียดหรืองอเข่า
- โรคเกาต์ (Gout) เป็นการสะสมผลึกกรดยูริกในข้อเข่า ทำให้เกิดอาการหัวเข่ามีเสียง ร่วมกับอาการบวมและเจ็บ
- ข้อเข่าอักเสบติดเชื้อ (Septic Arthritis) การติดเชื้อแบคทีเรียทำให้หัวเข่ามีเสียงเวลาขยับ และมีอาการเข่าบวม
- ข้อเข่าอักเสบเฉียบพลัน (Acute Arthritis) อักเสบจากการใช้งานข้อเข่าที่มากเกินไป ทำให้หัวเข่ามีเสียง และรู้สึกปวดทันที
หัวเข่ามีเสียง อาการแบบใดควรรีบไปพบแพทย์
หัวเข่ามีเสียงไม่ใช่เรื่องผิดปกติเสมอไป แต่มีบางกรณีที่ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษ เช่น มีอาการเข่าหลวม เป็นอาการที่ควรรีบพบแพทย์ หรือ งอเข่าแล้วมีเสียงร่วมกับอาการปวด ข้อบวม หรือรู้สึกไม่มั่นคง การปล่อยไว้โดยไม่ตรวจวินิจฉัย อาจทำให้ปัญหาข้อเข่าลุกลามได้
การรีบพบแพทย์ช่วยให้สามารถตรวจเช็ก ประเมินสาเหตุ และวางแผนการรักษาที่เหมาะสมได้ รวมถึงช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดอาการเรื้อรัง และความเสียหายต่อข้อเข่าในระยะยาว
หัวเข่ามีเสียง และการวินิจฉัยอาการ
การวินิจฉัยหัวเข่ามีเสียง แพทย์จะเริ่มจากซักประวัติอาการและสังเกตพฤติกรรมการใช้งานข้อเข่า จากนั้นตรวจร่างกายเพื่อดูการเคลื่อนไหว และสังเกตอาการกระดูกเข่าดังตอนที่งอและเหยียด นอกจากนี้อาจใช้การตรวจด้วย X-ray หรือ MRI เพื่อประเมินสภาพข้อและกระดูกอ่อนภายใน เพื่อให้การวินิจฉัยหัวเข่ามีเสียงแม่นยำและเหมาะสม
หัวเข่ามีเสียง สามารถรักษาได้อย่างไรให้หาย
เมื่อหัวเข่ามีเสียง การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็นหลายวิธีเพื่อช่วยลดอาการหัวเข่าดังก๊อบแก๊บ หรือหัวเข่ามีเสียงเวลางอ โดยวิธีการรักษาจะมีดังนี้
การใช้ยา
การรักษาหัวเข่ามีเสียงสามารถใช้ยาบรรเทาอาการได้ทั้งแบบทานและฉีด เช่น ยาแก้ปวดหรือยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) ช่วยลดอาการปวดและบวมในข้อเข่า สำหรับบางกรณี แพทย์อาจแนะนำยาฉีดเข้าข้อเพื่อบรรเทาอาการอักเสบ และลดอาการหัวเข่ามีเสียงเวลางอได้
การฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่า
การฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่า (Hyaluronic Acid Injection) เป็นการฉีดสารเลียนแบบน้ำหล่อเลี้ยงข้อธรรมชาติเข้าไปในข้อ เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการหัวเข่ามีเสียงร่วมกับอาการปวดเล็กน้อย ช่วยหล่อลื่นข้อเข่า ลดแรงเสียดสี ทำให้การงอข้อและการเคลื่อนไหวสะดวกมากขึ้น
การผ่าตัดข้อเข่า
หากอาการหัวเข่ามีเสียงเกิดจากความเสียหายของโครงสร้างที่รุนแรง เช่น การฉีกขาดของหมอนรองกระดูก (Meniscus Tear) หรือข้อเข่าเสื่อมระยะรุนแรง การผ่าตัดถือเป็นทางเลือกสุดท้าย การผ่าตัดอาจเป็นแบบส่องกล้อง (Arthroscopy) หรือการเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Total Knee Replacement) ซึ่งเป็นวิธีแก้ไขความเสียหายในบริเวณนั้น ๆ และรักษาอาการหัวเข่ามีเสียงอย่างถาวร
การกายภาพบำบัด
การกายภาพบำบัด (Physical Therapy - PT) เป็นวิธีสำคัญในการช่วยฟื้นฟูอาการหัวเข่ามีเสียง โดยมุ่งเน้นที่การเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า การออกกำลังกายที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มความมั่นคงของข้อต่อ ลดแรงกด และชะลอการลุกลามของข้อเข่าเสื่อม
หัวเข่ามีเสียง ดูแลอย่างไรบ้าง
วิธีการดูแลตนเองสำหรับผู้ที่มีอาการหัวเข่ามีเสียง เช่น
- หลีกเลี่ยงการยกของหนัก เพื่อลดแรงกดบนหัวเข่า
- เปลี่ยนท่าอยู่บ่อย ๆ เพื่อลดการกดทับข้อเข่า
- ออกกำลังกาย เสริมกล้ามเนื้อรอบหัวเข่า
- ยืดกล้ามเนื้อและข้อเข่า ก่อนและหลังออกกำลังกาย
- ควบคุมน้ำหนัก เพื่อลดแรงกดบนข้อเข่า
- ใช้รองเท้าที่เหมาะสม ช่วยลดแรงกระแทก
- ควรพบแพทย์ทันที ถ้าหากมีอาการหัวเข่าดังก๊อบแก๊บหรือมีอาการปวดร่วม
หัวเข่ามีเสียงบ่อย เข่าลั่น เข่าหลวม รีบเช็กอาการผิดปกติ ที่โรงพยาบาลพระรามเก้า
หัวเข่ามีเสียงเป็นอาการที่พบได้บ่อย และอาจเกิดจากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ฟองแก๊สในข้อ ไปจนถึงความผิดปกติของข้อเข่า การสังเกตอาการและรีบเข้าพบแพทย์ จะช่วยให้สามารถประเมินความรุนแรงได้ทันท่วงที และเลือกแนวทางดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม เช่น การปรับพฤติกรรม การออกกำลังกาย การกายภาพบำบัด หรือการรักษาโดยแพทย์
ศูนย์กระดูกและข้อ โรงพยาบาลพระรามเก้า เข้าใจถึงความกังวลของคุณเมื่อมีอาการหัวเข่ามีเสียง และปัญหาข้อเข่าอื่น ๆ พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัย และวางแผนการรักษาให้เหมาะสมแต่ละบุคคลโดยทีมแพทย์ผู้ดูแลที่มีความรู้เฉพาะทาง พร้อมด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย เพื่อคืนความมั่นคงและอิสระในการเคลื่อนไหวให้กับคุณอย่างปลอดภัย ไม่ว่าจะเป็นอาการหัวเข่ามีเสียงในระยะเริ่มต้น หรือข้อเข่าเสื่อมขั้นรุนแรง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
- Facebook : Praram 9 hospital
- Line : @Praram9Hospital
- โทร. 1270
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการหัวเข่ามีเสียง
1. กินอะไรบํารุงข้อเข่า และช่วยลดอาการหัวเข่ามีเสียง
ควรรับประทานอาหารที่อุดมด้วยแคลเซียม วิตามินดี และโอเมก้า-3 เช่น ปลาแซลมอน นมไขมันต่ำ งาดำ และผักใบเขียว ช่วยเสริมสร้างกระดูกและข้อต่อให้แข็งแรง
2. หัวเข่ามีเสียงอันตรายไหม และควรระวังอะไรบ้าง
หัวเข่ามีเสียงแบบไม่ปวดมักจะไม่อันตราย แต่ถ้าหากมีอาการปวด บวม หรือสังเกตว่าข้อเคลื่อนง่าย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นเรื้อรังในภายหลัง
References
Peter Morales-Brown. (2025, April 24). Knee cracking or popping (crepitus). Medical News Today. https://www.medicalnewstoday.com/articles/310547
Karl R. Balch. (2025, March 20). Knee Cracking, Popping, or Crunching? It’s Most Likely Crepitus. Southern California Orthopedic Institute. https://scoi.com/blog/knee-crepitus/
Leslie Vandever. (2024, April 16). What to Know About Knee Cracking and Crepitus. Healthline.
