สัญญาณเตือนข้อสะโพกเสื่อม อาการและสาเหตุที่ไม่ควรมองข้าม

อาการปวดสะโพก เดินลำบาก หรือข้อต่อติดขัด อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะข้อสะโพกเสื่อม ภาวะที่มักเกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไปจนหลายคนละเลย หากปล่อยไว้ อาจกระทบต่อการเคลื่อนไหว การทรงตัว จนใช้ชีวิตอย่างยากลำบากมากยิ่งขึ้น เราจึงควรทำความเข้าใจว่าภาวะข้อสะโพกเสื่อมมีอาการเป็นอย่างไร? รวมถึงหาสาเหตุ และวิธีป้องกันกระดูกสะโพกเสื่อม

Key Takeaways

• ข้อสะโพกเสื่อมเกิดจากการเสื่อมสภาพของกระดูกอ่อนบริเวณข้อสะโพก เนื่องจากอายุเพิ่มมากขึ้น มีน้ำหนักตัวเยอะเกินไป หรือมีการใช้งานข้อต่อบริเวณดังกล่าวหนัก
• สัญญาณเตือนของภาวะข้อสะโพกเสื่อมจะมีอาการปวดตั้งแต่บริเวณรอบสะโพก โดยเฉพาะส่วนขาหนีบ รู้สึกเหมือนข้อติด ข้อฝืดเคือง ข้อล็อก ข้อยึด ขยับตัวลำบาก
• การป้องกันภาวะข้อสะโพกเสื่อมสามารถทำได้ด้วยการเริ่มคุมน้ำหนัก ออกกำลังกาย เพื่อให้กระดูกสะโพกไม่ต้องรองรับน้ำหนักมากเกินไป หรือปรับท่าทางการเคลื่อนไหว

ข้อสะโพกเสื่อม คืออะไร? ทำความเข้าใจภาวะเสื่อมสภาพของกระดูกสะโพก

ข้อสะโพกเสื่อม คือ ภาวะที่กระดูกอ่อนบริเวณข้อต่อสะโพกเสื่อมสภาพหรือสึกหรอ ทำให้ข้อต่อเคลื่อนไหวได้ไม่สะดวก เกิดการเสียดสีกันระหว่างกระดูกสะโพก ส่งผลให้เกิดอาการปวด ข้อติดขัด เดินลำบาก หรือรู้สึกฝืดบริเวณข้อต่อเมื่อขยับร่างกาย โดยภาวะข้อสะโพกเสื่อมมักค่อย ๆ เกิดและมีอาการรุนแรงขึ้นตามวัย แต่ในบางกรณี เช่น น้ำหนักตัวเกิน การใช้งานข้อสะโพกหนัก หรือเป็นโรคข้ออักเสบเรื้อรัง ก็อาจเกิดสะโพกเสื่อมได้เร็วขึ้น

หากไม่ได้รับการดูแลรักษาข้อสะโพกเสื่อม อาการอาจลุกลามจนทำให้ข้อหรือกระดูกสะโพกผิดรูป ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ลุกนั่งลำบาก ต้องใช้ไม้เท้าช่วยพยุง มีอาการปวดตลอดเวลาแม้กระทั่งตอนนอน หรือแม้แต่สูญเสียความสามารถในการเคลื่อนไหวด้วยตัวเอง ในบางกรณีที่รุนแรง อาจจำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเพื่อฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและลดอาการปวดกระดูกสะโพก

เช็กอาการข้อสะโพกเสื่อม สัญญาณเตือนที่ต้องระวังให้ดี

อาการของภาวะข้อสะโพกเสื่อมมักเกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไป ทำให้หลายคนอาจเข้าใจผิดว่าการปวดกระดูกสะโพกเป็นเพียงอาการปวดเมื่อยธรรมดาทั่วไป แต่ในความเป็นจริงแล้ว อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะข้อสะโพกเสื่อมก็เป็นได้ ซึ่งอาการที่บ่งบอกถึงภาวะดังกล่าวสามารถแบ่งออกได้เป็นข้อ ๆ ดังต่อไปนี้

• ปวดบริเวณสะโพก ต้นขาด้านหน้า ต้นขาด้านนอก สะโพกส่วนบน หรือขาหนีบร้าวไปที่ก้น โดยเฉพาะเวลาขยับตัว เดิน ยืนเป็นเวลานาน หรือหลังจากตื่นนอนตอนเช้า
• มีเสียงครืดคราดหรือเสียงกรอบแกรบ เมื่อขยับร่างกายโดยเฉพาะส่วนข้อต่อสะโพก อาจได้ยินเสียงหรือรู้สึกเหมือนมีบางอย่างเสียดสีกันอยู่ภายใน
• มีอาการปวดข้อต่อสะโพกมากขึ้น หรือเกิดขึ้นกะทันหันบ่อยครั้ง แม้จะอยู่นิ่งหรือเป็นตอนนอนหลับก็ตาม
• ก้มตัว โค้งตัว ย่อ ลุกนั่งลำบาก รู้สึกว่าสะโพกแข็ง ข้อต่อไม่ยืดหยุ่นเท่าเมื่อก่อน บางรายอาจเดินกะเผลก หรือสูญเสียความสามารถในการเดิน
• รู้สึกปวดกระดูกสะโพกหนักยิ่งขึ้น เมื่อทำกิจกรรมต่าง ๆ มากเกินไป เช่น ออกกำลังกาย ยกของหนัก วิ่งหรือเดินมากกว่าปกติ
• กล้ามเนื้อก้นหรือกล้ามเนื้อสะโพกอ่อนแรงลง
• ข้อสะโพกผิดรูป หรือเมื่อลองยืนแล้วสังเกตได้ว่าขาทั้งสองข้างสั้นยาวไม่เท่ากัน ในระยะรุนแรง อาจทำให้รูปทรงของข้อสะโพกเปลี่ยนไป ส่งผลให้การเดินเสียสมดุล

สาเหตุข้อสะโพกเสื่อม รู้ทันปัจจัยเสี่ยงก่อนอาการลุกลาม

ข้อสะโพกเสื่อมเป็นภาวะที่สามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย บางคนอาจมีอาการโดยไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด ในขณะที่บางกรณีมีปัจจัยที่สามารถระบุได้ชัดเจน มาดูกันว่ามีอะไรบ้างที่อาจเป็นต้นเหตุของภาวะข้อสะโพกเสื่อม

สาเหตุของข้อสะโพกเสื่อมที่ไม่สามารถระบุปัจจัยได้ชัดเจน

•ประวัติครอบครัวเคยมีสมาชิกเป็นโรคข้อสะโพกเสื่อม ทำให้บางคนอาจมีแนวโน้มเกิดข้อสะโพกเสื่อมเร็วกว่าปกติ เนื่องจากโครงสร้างของข้อและกระดูกที่ได้รับการถ่ายทอดทางพันธุกรรม

•อายุเพิ่มมากขึ้น เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้กระดูกอ่อนสะโพกเสื่อมลงตามธรรมชาติ

•มีพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่กระทบต่อข้อสะโพกหนักเกินไป แม้จะไม่มีการบาดเจ็บที่กระดูกสะโพกโดยตรง แต่การใช้งานข้อต่อสะโพกหนักเป็นเวลาหลายปี อาจทำให้ข้อต่อเสื่อมเร็วขึ้น

•เพศหญิงมักมีแนวโน้มกระดูกสะโพกเสื่อมมากกว่าผู้ชาย สืบเนื่องมาจากโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ที่มีโอกาสเกิดขึ้นในผู้หญิงมากกว่าเช่นกัน

•มีปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น เป็นผู้ป่วยโรคเบาหวาน, ภาวะธาตุเหล็กเกิน (Hemochromatosis), มีอาการขาดวิตามินดี หรือไขมันในเลือดสูง ก็มีโอกาสพัฒนาไปสู่อาการปวดกระดูกสะโพกได้เช่นกัน

สาเหตุของข้อสะโพกเสื่อมที่ระบุปัจจัยได้ชัดเจน

• การเป็นโรคอ้วนหรือมีน้ำหนักตัวมากเกินไป ทำให้ข้อและกระดูกสะโพกต้องรับน้ำหนักหรือแรงกดมากขึ้น ส่งผลให้กระดูกอ่อนสึกหรอเร็วกว่าปกติ
• เคยได้รับบาดเจ็บหรือเกิดอุบัติเหตุมาก่อน โดยเฉพาะกรณีที่มีการกระแทก กระทบกระเทือน หรือเคยกระดูกสะโพกหัก ร้าว แตกจากอุบัติเหตุมาก่อน อาจส่งผลให้ข้อสะโพกเสื่อมเร็วกว่าปกติ
• เป็นโรคข้ออักเสบเรื้อรัง เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ หรือโรคเกาต์ ที่ทำให้เกิดการอักเสบและทำลายกระดูกอ่อนในข้อต่อสะโพก
• โครงสร้างกระดูกมีความผิดปกติแต่กำเนิด ทำให้กระดูกแต่ละส่วนไม่สม่ำเสมอกัน หากเป็นปัญหาที่บริเวณกระดูกสะโพก ก็อาจทำให้เสี่ยงต่อการเกิดข้อสะโพกเสื่อมได้

การรักษาข้อสะโพกเสื่อม เพื่อฟื้นฟูและบรรเทาอาการมีอะไรบ้าง?

หากไม่ได้รับการรักษาข้อสะโพกเสื่อมอย่างเหมาะสม อาการจะยิ่งรุนแรงขึ้นจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การรักษาขึ้นอยู่กับระยะและความรุนแรงของอาการ โดยมีทั้งวิธีการผ่าตัดและไม่ผ่าตัด ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

การรักษาข้อสะโพกเสื่อมแบบไม่ผ่าตัด

ในกรณีที่อาการยังไม่รุนแรงหรือผู้ป่วยไม่ต้องการผ่าตัด สามารถเลือกใช้วิธีการรักษาที่ไม่ต้องผ่าตัดข้อสะโพกได้ เช่น การใช้ยาบรรเทาอาการปวดหรือยาแก้อักเสบ การทำกายภาพบำบัดเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของข้อสะโพก และการออกกำลังกายที่ช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อรอบข้อสะโพก

การควบคุมน้ำหนักเพื่อไม่ให้ข้อสะโพกรับแรงกดมากเกินไป ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยบรรเทาอาการข้อสะโพกเสื่อมได้ นอกจากนี้การฉีดสเตียรอยด์ในบางกรณีก็อาจช่วยลดอาการอักเสบและบรรเทาอาการปวดข้อต่อสะโพกได้เช่นกัน (ส่วนนี้ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น)

การรักษาข้อสะโพกเสื่อมแบบผ่าตัด

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเป็นวิธีการรักษาที่มักใช้ในกรณีที่ข้อสะโพกเสื่อมอย่างรุนแรงและไม่สามารถรักษาด้วยวิธีอื่นได้ เป็นทางเลือกที่ช่วยฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและลดอาการปวดข้อต่อสะโพกโดยตรง ซึ่งการผ่าตัดสามารถทำได้ทั้งการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกบางส่วนหรือการเปลี่ยนข้อสะโพกทั้งหมด ขึ้นอยู่กับสภาพของข้อสะโพกที่เสื่อม

ข้อสะโพกเสื่อมรักษาให้หายได้ ไม่ต้องทนเจ็บเพื่อชีวิตที่ดีขึ้น

ข้อสะโพกเสื่อม คือ ภาวะที่ข้อต่อสะโพกเกิดการเสื่อมสภาพจนส่งผลกระทบต่อการเคลื่อนไหว อันเกิดจากหลายปัจจัย เช่น อายุ พันธุกรรม การใช้ชีวิต ไปจนถึงปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน ในบางรายอาจสามารถรักษาได้ด้วยการใช้ยาหรือการทำกายภาพบำบัด แต่ในกรณีที่สะโพกเสื่อมอย่างรุนแรง อาจต้องพึ่งพาการผ่าตัดเปลี่ยนข้อต่อสะโพกทดแทน

ที่ ศูนย์รักษ์ข้อ โรงพยาบาลพระรามเก้า เรามีทีมแพทย์ผู้ชำนาญการด้านการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม พร้อมอุปกรณ์และเทคโนโลยีที่หลากหลาย เพื่อรองรับการรักษาอย่างมีคุณภาพและตอบโจทย์ เราพร้อมดูแลคุณตั้งแต่การวินิจฉัยจนถึงการฟื้นฟูหลังการผ่าตัด ให้คุณกลับมาใช้ชีวิตอย่างเต็มที่ได้อีกครั้ง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะข้อสะโพกเสื่อม

วิธีป้องกันตัวเอง ให้ห่างไกลจากโรคสะโพกเสื่อมมีอะไรบ้าง?

เราสามารถป้องกันการเสื่อมสภาพของสะโพกได้ เริ่มต้นจากการควบคุมน้ำหนักตัว ออกกำลังกายสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการใช้งานข้อสะโพกหนักเกินไป และทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย

ปวดตรงไหน ถึงเสี่ยงเป็นต่อภาวะสะโพกเสื่อม?

การปวดบริเวณสะโพก ต้นขาด้านหน้า ต้นขาด้านนอก และขาหนีบ โดยเฉพาะกรณีที่มีอาการหนักมากขึ้นเวลาขยับตัว เดินนาน ๆ แล้วพัก หรือเวลาหลังตื่นนอน อาจเสี่ยงเป็นต่อภาวะสะโพกเสื่อมได้

References

Hip Arthritis. (n.d.). Johns Hopkins Medicine. https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/hip-arthritis

Hip Osteoarthritis. (n.d.). Physiopedia. https://www.physio-pedia.com/Hip_Osteoarthritis

Neil, S. (2025, January). Osteoarthritis of the Hip. OrthoInfo. https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/osteoarthritis-of-the-hip/

Osteoarthritis of the hip. (2025, February 7). NHS Inform. https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/muscle-bone-and-joints/leg-and-foot-problems-and-conditions/osteoarthritis-of-the-hip/