Myofascial Pain Syndrome คืออะไร หาสาเหตุ และการรักษา

อาการปวดกล้ามเนื้อ นับเป็นอาการที่ใคร ๆ ก็เคยเจอและมักหายไปได้เอง แต่สำหรับบางคน อาการปวดนี้อาจกลายเป็นปัญหาเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน มาทำความรู้จักกันว่า กลุ่มอาการปวดกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อพังผืด Myofascial Pain Syndrome คืออะไร มีอาการอย่างไร พร้อมแนวทางการรักษา และการดูแลตัวเองอย่างถูกวิธี

Key Takeaways

• Myofascial Pain Syndrome คืออาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง มีจุดกดเจ็บ (Trigger Points) ในมัดกล้ามเนื้อ ซึ่งก่อให้เกิดอาการปวดร้าวไปยังบริเวณอื่น เช่น ปวดคอ ปวดไหล่ และ ปวดสะบัก
• โรคปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง เกิดจากการใช้งานกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ หรืออยู่ในท่าทางที่ไม่เหมาะสมต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น การนั่งทำงานผิดท่า ทำให้กล้ามเนื้อเกร็งค้างจนขาดเลือดไปเลี้ยง
• การรักษาจะเน้นไปที่กายภาพบำบัด โดยมีเป้าหมายคือการลดความตึงเครียดของกล้ามเนื้อ และการสลายจุดกดเจ็บ เช่น การยืดกล้ามเนื้อ การประคบร้อน การใช้คลื่นกระแทก หรือเลเซอร์

อาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง หรือ Myofascial Pain Syndrome คืออะไร

อาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง หรือ Myofascial Pain Syndrome คืออาการปวดที่เกิดขึ้นบริเวณเฉพาะเจาะจง หรือจุดที่เป็นศูนย์รวมความปวดในมัดกล้ามเนื้อ ที่เรียกว่าจุดกดเจ็บ (Trigger Points) เมื่อกดหรือสัมผัสบริเวณนี้ จะรู้สึกปวด และอาการปวดนั้นมักจะมีการกระจาย (Referred Pain) ไปตามแนวของกล้ามเนื้อส่วนนั้น ๆ ด้วย

ผู้ที่มีอาการ Myofascial Pain Syndrome หรือ MPS คือผู้ที่มีอาการปวดที่ดำเนินไปอย่างยาวนาน และอาการอาจแย่ลงเรื่อย ๆ ซึ่งแตกต่างจากอาการปวดกล้ามเนื้อธรรมดาที่มักจะหายไปได้เอง MPS ยังมีความสัมพันธ์กับภาวะปวดเรื้อรังอื่น ๆ เช่น อาการปวดศีรษะแบบไมเกรน ปวดคอ ปวดบริเวณกราม ปวดไหล่ ปวดกล้ามเนื้อแขนเรื้อรัง ปวดสะบัก และอาจเป็นปัจจัยเร่งให้เกิดปัญหาอย่างกระดูกคอเสื่อมได้เร็วขึ้น

อาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง มีสาเหตุจากอะไรได้บ้าง

สาเหตุของอาการ Myofascial Pain คือการใช้งานมัดกล้ามเนื้อเดิม ๆ ซ้ำ ๆ เป็นเวลานานและต่อเนื่อง จนทำให้เกิดการสะสมความตึงเครียด จนกลายเป็นก้อนเนื้ออักเสบที่เรียกว่าจุดกดเจ็บ (ขนาดประมาณ 0.5-1 เซนติเมตร) ซึ่งเป็นบริเวณที่กล้ามเนื้อหดเกร็งค้าง จนทำให้การไหลเวียนของเลือดและออกซิเจนในบริเวณนั้นลดลง นำไปสู่การอักเสบ และส่งผลให้เกิดอาการปวดทั้งที่บริเวณจุดกดเจ็บโดยตรง และปวดร้าวไปยังบริเวณใกล้เคียง โดยสาเหตุหลัก ๆ อาจเกิดได้จาก

1. ท่าทางขณะนั่งทำงานที่ไม่เหมาะสม (Poor Posture) เช่น การนั่งหน้าคอมพิวเตอร์นาน ๆ นั่งหลังค่อม ไหล่ห่อ หรือคอยื่นไปด้านหน้า
2. การก้มใช้โทรศัพท์มือถือเป็นเวลานาน (Text Neck) หรือการนั่ง การยืนในท่าที่ไม่สมดุลอย่างต่อเนื่อง
3. การเคลื่อนไหวซ้ำ ๆ (Repetitive Strain) เช่น การยกของหนักผิดท่าหรือยกของหนักบ่อยครั้ง การทำงานที่ต้องใช้การเอื้อม ยืด หรือบิดตัวซ้ำ ๆ
4. การเล่นกีฬาบางชนิดที่ใช้กล้ามเนื้อซ้ำ ๆ ในลักษณะเดิมเป็นประจำ เช่น เทนนิส กอล์ฟ หรือการวิ่งมาราธอน
5. การตึงตัวของกล้ามเนื้อ ที่เกิดจากความเครียดทางอารมณ์ หรือความวิตกกังวลที่ทำให้กล้ามเนื้อเกร็งโดยไม่รู้ตัว

การนั่งทำงานในท่าทางที่ไม่เหมาะสม อาจเป็นสาเหตุหลักที่นำไปสู่อาการออฟฟิศซินโดรมได้ ทำความเข้าใจเกี่ยวกับออฟฟิศซินโดรมให้มากขึ้นได้ในบทความ : ออฟฟิศซินโดรม (Office syndrome) อาการเรื้อรังที่ต้องรีบรักษา ก่อนจะบานปลาย

โรคปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง แนวทางการรักษาด้วยกายภาพบำบัด

แนวทางการรักษาโรคปวดกล้ามเนื้อเรื้อรังโดยการทำกายภาพบำบัด จะเป็นการมุ่งเน้นไปที่การลดความตึงเครียดของกล้ามเนื้อและการสลายจุดกดเจ็บ นักกายภาพบำบัดจะใช้หลายวิธีร่วมกันเพื่อฟื้นฟูอาการปวดเรื้อรัง ดังนี้

1. การยืดกล้ามเนื้อ (Stretching Muscle)
2. การปรับท่าทางและออกกำลังกายที่เหมาะสม (Correct Posture and Exercise)
3. การรักษาด้วยการประคบความร้อนตื้น (Hot Compression)
4. การรักษาด้วยคลื่นความร้อนลึก (Shortwave Diathermy)
5. การรักษาด้วยเลเซอร์ (LASER)
6. การรักษาด้วยเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า (Electrical Stimulation)
7. การรักษาด้วยคลื่นเสียง (Ultrasound Therapy)
8. การรักษาด้วยคลื่นกระแทก (Shockwave Diathermy)

การดูแลตนเองสำหรับผู้ป่วย Myofascial Pain Syndrome ทำได้อย่างไร

ผู้ป่วย Myofascial Pain Syndrome สามารถลดอาการปวดกล้ามเนื้อ คอ บ่า ไหล่ และปวดสะบัก ป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำได้ด้วยการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน โดยเน้นที่การปรับท่าทางและการยืดเหยียดกล้ามเนื้อ สามารถทำได้ดังนี้

• ปรับจอภาพให้อยู่ในระดับสายตา : ปรับขอบจอด้านบนสุดให้อยู่ในแนวเดียวกับระดับสายตา เพื่อป้องกันการก้มหรือเงยคอ ป้องกันอาการปวดคอเรื้อรัง
• หลีกเลี่ยงการยกไหล่ขณะพิมพ์งาน : พยายามวางแขนและไหล่ในท่าที่ผ่อนคลาย ไม่เกร็ง
• ใช้เก้าอี้ที่เหมาะสม : ควรใช้เก้าอี้มีพนักพิงที่สามารถปรับเอนได้ 100-110 องศา เพื่อรองรับหลังส่วนล่าง
• นั่งตัวตรงตั้งฉาก : สะโพกและขาควรตั้งฉาก (90 องศา) ปรับความสูงของเก้าอี้ให้เหมาะสมกับโต๊ะ
• วางเท้าสองข้างราบกับพื้น : ไม่ควรห้อยขาหรือไขว่ห้าง เพื่อรักษาการไหลเวียนและสมดุลของร่างกาย
• ปรับท่าการยืนให้ถูกต้อง : ยืนหลังเหยียดตรง ไหล่ไม่ห่อ ศีรษะไม่ก้มหรือยื่นไปทางด้านหน้า
• ยืดกล้ามเนื้อเป็นประจำ : ทำการยืดกล้ามเนื้อเพื่อลดการเกร็งตัวและเพิ่มความยืดหยุ่น
• กำหนดเวลายืดกล้ามเนื้อ : ยืดค้างไว้ 10-15 วินาที ทำซ้ำ 3-5 ครั้ง ต่อท่า โดยทำ 2-3 รอบต่อวัน หรือทุก ๆ 2-3 ชั่วโมง หากต้องทำงานต่อเนื่อง

Myofascial Pain Syndrome คืออาการปวดเรื้อรัง รักษาได้ด้วยการทำกายภาพ

Myofascial Pain Syndrome คืออาการปวดเรื้อรังที่เกิดจากจุดกดเจ็บ (Trigger Points) ในกล้ามเนื้อ ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากการใช้กล้ามเนื้อซ้ำ ๆ และท่าทางที่ไม่เหมาะสม แนวทางการรักษากล้ามเนื้ออักเสบเรื้อรัง เน้นที่กายภาพบำบัด เช่น การยืดกล้ามเนื้อ การประคบร้อน และการใช้เครื่องมือลดปวด นอกจากนี้ การดูแลตนเองที่สำคัญคือการปรับท่าทางขณะทำงานให้ถูกต้องตามหลักการยศาสตร์ และการยืดกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดความตึงเครียดและป้องกันอาการปวดกลับมาเป็นซ้ำ

สำหรับผู้ที่มีอาการ Myofascial Pain Syndrome ที่ศูนย์กระดูกและข้อ โรงพยาบาลพระรามเก้า เราให้บริการโดยทีมแพทย์เฉพาะทางที่มีความเชี่ยวชาญด้านระบบกล้ามเนื้อและข้อต่อ เราพร้อมตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม บริการของเราครอบคลุมเวชศาสตร์การกีฬา และการแก้ไขปัญหาการใช้กล้ามเนื้อที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของ MPS เพื่อให้คุณสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข และปราศจากอาการปวด

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Myofascial Pain Syndrome

1. ป้องกันไม่ให้เป็น Myofascial Pain Syndrome ได้ไหม?

สามารถป้องกันได้ โดยหลักการคือการหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำให้กล้ามเนื้อตึงเครียดสะสม ด้วยการปรับท่าทางขณะทำงานและใช้ชีวิตประจำวันให้ถูกต้องตามหลักการยศาสตร์(Ergonomics) รวมถึงการยืดกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอทุก 1-2 ชั่วโมง เพื่อคลายความตึงตัวของกล้ามเนื้อ

2. Myofascial Pain Syndrome อันตรายไหม?

ไม่ถือว่าเป็นอันตรายถึงชีวิต แต่ MPS ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก เพราะทำให้เกิดอาการปวดเรื้อรังที่รุนแรง รบกวนการนอนหลับและการเคลื่อนไหว หากปล่อยไว้อาจทำให้เกิดภาวะข้อติด หรือทำให้ปัญหาการปวดอื่น ๆ เช่น ไมเกรน ตามมาได้

References

Mayo Clinic Staff. (2024, January 5). Myofascial pain syndrome. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/myofascial-pain-syndrome/symptoms-causes/syc-20375444

Myofascial Pain Syndrome. (2023, June 6). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12054-myofascial-pain-syndrome

Ivan Urits MD. (2020, September 28). Treatment and management of myofascial pain syndrome. Science Direct. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1521689620300719