ไอเรื้อรังไม่หาย เกิดจากอะไร? เช็กสาเหตุและสัญญาณอันตราย

ไอเรื้อรังคืออะไร?

อาการไอเรื้อรัง (Chronic Cough) คือ ภาวะที่มีอาการไอต่อเนื่อง มากกว่า 8 สัปดาห์ขึ้นไป ซึ่งมักเกิดจากการอักเสบหรือการระคายเคืองในระบบทางเดินหายใจ ตั้งแต่กล่องเสียง หลอดลม เนื้อปอด ไปจนถึงเยื่อหุ้มปอด

เมื่อเกิดการอักเสบ ร่างกายจะรับรู้สิ่งระคายเคือง และส่งสัญญาณผ่านระบบประสาทไปยังสมอง จากนั้นสมองจะสั่งการให้เกิด “การไอ” เพื่อขับสิ่งแปลกปลอมออกจากทางเดินหายใจ

สาเหตุของอาการไอเรื้อรัง

อาการไอเรื้อรังมีได้จากหลายปัจจัย ทั้งในระบบทางเดินหายใจและนอกระบบทางเดินหายใจ

1. โรคในระบบทางเดินหายใจ

เป็นสาเหตุหลักที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ภูมิแพ้ และภาวะน้ำมูกไหลลงคอ (Postnasal drip)
• ไซนัสอักเสบเรื้อรัง
• หลอดลมอักเสบเรื้อรัง
• โรคหอบหืด
• โรคถุงลมโป่งพอง
• ปอดอักเสบเรื้อรัง
• พังผืดในปอด
• การติดเชื้อ เช่น วัณโรค เชื้อราในปอด
• มะเร็งปอด

นอกจากนี้ โรคของเยื่อหุ้มปอด เช่น

• วัณโรคเยื่อหุ้มปอด
• มะเร็งที่กระจายมาที่เยื่อหุ้มปอด

อาจทำให้เกิดน้ำในช่องเยื่อหุ้มปอด ส่งผลให้ไอร่วมกับอาการเหนื่อย

2. โรคนอกระบบทางเดินหายใจ

• โรคกรดไหลย้อน (GERD) กรดจากกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาระคายเคืองลำคอและหลอดลม
• ความผิดปกติของระบบประสาท เช่น ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองบางตำแหน่ง อาจมีการกระตุ้นศูนย์ควบคุมการไอ

3. ผลข้างเคียงจากยา

• ยาลดความดันโลหิตบางชนิด (โดยเฉพาะกลุ่ม ACE inhibitors) อาจทำให้เกิดอาการไอเรื้อรัง

ชนิดของอาการไอ แบ่งตามระยะเวลาของอาการไอ คือ

• ไอเฉียบพลัน: น้อยกว่า 2 สัปดาห์
• ไอกึ่งเฉียบพลัน: 2 – 8 สัปดาห์
• ไอเรื้อรัง: มากกว่า 8 สัปดาห์

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดไอเรื้อรัง

กลุ่มที่ควรระวัง ได้แก่

• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ภูมิแพ้ ไซนัสอักเสบ หรือหลอดลมอักเสบเรื้อรัง
• การติดเชื้อทางเดินหายใจ เช่น วัณโรค (แพร่ผ่านละอองเสมหะ)
• สิ่งแวดล้อม เช่น

• ฝุ่น PM2.5 และมลภาวะทางอากาศอื่นๆ
• การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ

สัญญาณเตือน! ไอแบบไหนควรรีบพบแพทย์

• ไอต่อเนื่องมากกว่า 2 สัปดาห์
• มีไข้สูง
• เสมหะสีเขียว เหลือง หรือมีเลือดปน
• ไอเป็นเลือดสด
• น้ำหนักลดผิดปกติ

• มากกว่า 5% ใน 1 เดือน
• หรือ 10% ใน 3 เดือน
• เหนื่อย หอบ หายใจไม่อิ่ม แน่นหน้าอก

การรักษาและวินิจฉัยอาการไอเรื้อรัง

1. เอกซเรย์ปอด (Chest X-ray)
2. เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) ใช้ในการวินิจฉัยอาการไอเรื้อรัง และ ไซนัสอักเสบ ที่ละเอียดมากขึ้น อาจจะใช้การคัดกรองด้วย Low Dose CT scan ได้
3. การตรวจสมรรถภาพปอด (Pulmonary Function Test)
4. การส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy)

หากบางรายมีเสมหะจำนวนมาก อาจมีการนำเสมหะไปตรวจหาเชื้อวัณโรคเพิ่มเติม และในกรณีที่ไอจากการมีน้ำในเยื่อหุ้มปอด อาจใช้เข็มเจาะดูดน้ำเพื่อส่งตรวจเพิ่มเติม

วิธีป้องกันอาการไอเรื้อรัง

• หลีกเลี่ยงฝุ่น ควัน และมลภาวะ
• สวมหน้ากากเมื่ออยู่ในพื้นที่เสี่ยง
• งดสูบบุหรี่
• ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง โดยเน้นการออกกำลังกายชนิด aerobic exercise
• ตรวจสุขภาพปอดเป็นประจำ โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง

อาการไอเรื้อรังไม่ใช่เรื่องเล็ก แม้บางกรณีจะเกิดจากภูมิแพ้หรือการระคายเคืองทั่วไป แต่ก็อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของโรคร้ายแรง เช่น วัณโรค หรือมะเร็งปอด การเข้ารับการตรวจตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการไอเรื้อรัง

1. ไอเรื้อรังกี่วันถึงควรไปหาหมอ?

หากไอต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ หรือมีอาการร่วมผิดปกติ เช่น ไข้ เหนื่อย หรือไอมีเลือด ควรรีบพบแพทย์

2. ไอเรื้อรังเกิดจากกรดไหลย้อนได้จริงไหม?

สามารถเกิดได้ เนื่องจากกรดจากกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาระคายเคืองลำคอ ทำให้เกิดอาการไอเรื้อรัง

3. ไอเรื้อรังเสี่ยงมะเร็งปอดไหม?

ถือเป็น 1 ในความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งปอด โดยเฉพาะหากมีอาการร่วม เช่น น้ำหนักลด ไอเป็นเลือด หรือเหนื่อยง่าย ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม