ตากุ้งยิง อาการตุ่มหนองใกล้เปลือกตาเกิดจากสาเหตุใด?

ตากุ้งยิง เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในคนทุกเพศทุกวัย แม้อาการส่วนใหญ่จะไม่รุนแรง แต่สามารถส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้ไม่น้อย นอกจากนี้ หากไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การติดเชื้อซ้ำ หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนที่อาจเป็นอันตรายต่อดวงตาได้ การรู้เท่าทันสาเหตุ อาการ และแนวทางการรักษาอย่างถูกต้อง จึงเป็นกุญแจสำคัญในการดูแลสุขภาพดวงตาให้ปลอดภัย ห่างไกลจากตากุ้งยิง

Key Takeaways

• ตากุ้งยิง คือ ภาวะอักเสบของต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Staphylococcus aureus หรือจากการอุดตันของต่อมไขมัน
• อาการเริ่มต้นของตากุ้งยิงสังเกตได้จากตุ่มบวม แดง เจ็บ และอาจมีหนอง โดยส่วนใหญ่สามารถหายได้เองหากดูแลถูกวิธี
• การรักษาตากุ้งยิงขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ตั้งแต่การประคบร้อน การใช้ยาปฏิชีวนะ ไปจนถึงการเจาะระบายหนองโดยแพทย์ ในกรณีที่อาการไม่ดีขึ้น

ตากุ้งยิง คืออะไร ทำความเข้าใจตุ่มก้อนอักเสบบนเปลือกตา

ตากุ้งยิง (Hordeolum หรือ Stye) คือภาวะการอักเสบของต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Staphylococcus Aureus ซึ่งเป็นเชื้อที่พบได้ทั่วไปบนผิวหนัง แต่เมื่อมีปัจจัยบางอย่างที่ทำให้เชื้อนี้เข้าสู่ต่อมไขมันบริเวณโคนขนตา หรือภายในเปลือกตา จะทำให้เกิดการอุดตันและอักเสบ จนกลายเป็นตุ่มบวมแดง เจ็บ และอาจมีหนองภายในได้

ตากุ้งยิงเกิดจากอะไร? สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงอะไรที่ก่อให้เกิดตากุ้งยิงได้บ้าง?

ตากุ้งยิงเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่เปลือกตา ซึ่งร่างกายจะตอบสนองด้วยการอักเสบเฉพาะที่ ทำให้เกิดอาการบวมที่เปลือกตาขึ้น จากนั้นซากเซลล์ที่ตายลงจากกระบวนการอักเสบก็จะกลายเป็นหนองสะสม

ซึ่งการติดเชื้อของตากุ้งยิงนั้นมักจะมีปัจจัยอื่น ๆ ที่เข้ามาเพิ่มโอกาสให้เกิดตากุ้งยิงง่ายขึ้น เช่น

• การสัมผัสดวงตาโดยไม่ล้างมือ : มือที่สกปรกเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรค ซึ่งสามารถเข้าสู่ต่อมไขมันได้ง่าย
• ล้างเครื่องสำอางไม่สะอาด หรือใช้เครื่องสำอางหมดอายุ : สิ่งสกปรกตกค้างหรือการระคายเคือง ทำให้รูขุมขนและต่อมไขมันบริเวณเปลือกตาอุดตัน
• ผู้ที่มีภาวะเปลือกตามัน หรือมีไขมันสะสมมาก : มักมีโอกาสเกิดการอุดตันของต่อมไขมันได้บ่อย
• การใส่คอนแทคเลนส์โดยไม่รักษาความสะอาด : คอนแทคเลนส์ที่สกปรก อาจเป็นสาเหตุของการนำเชื้อเข้าสู่ดวงตาได้โดยไม่รู้ตัว
• พักผ่อนไม่เพียงพอ และภูมิคุ้มกันร่างกายอ่อนแอ : ทำให้ร่างกายต่อสู้กับเชื้อโรคได้ไม่ดี และเพิ่มโอกาสให้เกิดการติดเชื้อมากขึ้น

ตากุ้งยิงมีกี่ประเภท?

ตากุ้งยิงสามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่ ตากุ้งยิงที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ และตากุ้งยิงที่เกิดจากการติดเชื้อ ซึ่งทั้งสองประเภทนี้มีความต่างกันทั้งสาเหตุ อาการ และการรักษา ดังนี้

1. ตากุ้งยิงแบบไม่ติดเชื้อ (Chalazion)

ตากุ้งยิงแบบไม่ติดเชื้อ (Chalazion) เกิดจากการอุดตันของต่อมไขมันภายในเปลือกตา ทำให้ไขมันไม่สามารถระบายออกได้ และสะสมจนกลายเป็นก้อนแข็งใต้ผิวหนัง โดยปกติมักจะไม่มีอาการเจ็บปวด หรือบวมแดง และตำแหน่งที่เกิดการติดเชื้อชนิดนี้มักจะอยู่บริเวณเปลือกตาด้านใน

การรักษาสามารถทำได้ด้วยการประคบร้อนเป็นประจำ เพื่อช่วยละลายไขมันที่อุดตัน แต่ถ้าก้อนมีขนาดใหญ่หรือไม่ยุบเอง อาจจำเป็นต้องเจาะหรือขูดเอาก้อนออกโดยจักษุแพทย์

2. ตากุ้งยิงแบบติดเชื้อ (Hordeolum)

ตากุ้งยิงแบบติดเชื้อ (Hordeolum) ตากุ้งยิงชนิดนี้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยเฉพาะเชื้อ Staphylococcus Aureus ซึ่งเข้าสู่ต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา ทำให้เกิดการอักเสบ บวม แดง และมีหนอง ลักษณะของตากุ้งยิงแบบติดเชื้อสามารถเกิดขึ้นได้ 2 รูปแบบ คือ

• การติดเชื้อภายนอก (External Hordeolum) : เป็นการติดเชื้อบริเวณเปลือกตาด้านนอก สามารถเห็นตุ่มหนองที่ขอบตาได้ง่าย
• การติดเชื้อภายใน (Internal Hordeolum) : เป็นการติดเชื้อบริเวณเปลือกตาด้านใน จะสังเกตเห็นได้ยากกว่าการติดเชื้อภายนอก

การรักษาตากุ้งยิงแบบติดเชื้อมักจะต้องใช้ยาปฏิชีวนะเพื่อควบคุมเชื้อ และหากมีหนองมาก อาจต้องเจาะตากุ้งยิงเพื่อระบายหนองออก

อาการแบบไหนคือสัญญาณของตากุ้งยิง? รู้ตัวให้ทัน ก่อนอาการรุนแรง

การรู้เท่าทันตากุ้งยิงตั้งแต่อาการเริ่มต้น จะช่วยให้สามารถดูแลและรักษาได้อย่างเหมาะสมก่อนอาการรุนแรงขึ้น โดยอาการที่พบได้บ่อยเมื่อตาเป็นกุ้งยิง ได้แก่

• เปลือกตาบวม แดง เจ็บ โดยเฉพาะเมื่อกะพริบตา
• รู้สึกระคายเคือง หรือเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมในตา
• มีก้อนหรือตุ่มนูนบริเวณโคนขนตา หรือด้านในของเปลือกตา
• บางรายอาจมีหัวหนองสีขาวคล้ายสิว
• ในบางกรณีอาจมีน้ำตาไหล หรือเปลือกตาปิดได้ไม่สนิท

อาการตากุ้งยิงแบบไหนที่ควรพบแพทย์โดยด่วน

หากมีอาการต่อไปนี้ ควรเข้าพบแพทย์เฉพาะทางด้านจักษุโดยเร็ว เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนและการติดเชื้อลุกลาม

• เปลือกตาบวมมากจนลืมตาไม่ได้
• ปวดตารุนแรง หรือปวดลึกบริเวณเบ้าตา
• มีไข้ร่วมกับอาการบวมแดงของใบหน้า
• ตาพร่ามัว หรือเห็นภาพซ้อน
• ตากุ้งยิงไม่ยุบภายใน 1-2 สัปดาห์ หรือมีอาการเกิดซ้ำบ่อยครั้ง
• มีหนองไหลออกจากแผล หรือตุ่มแตกโดยไม่หายสนิท

ตากุ้งยิง รักษาอย่างไรให้หายขาด ลดโอกาสเกิดซ้ำ

การรักษาตากุ้งยิงมีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและอาการของผู้ป่วย โดยแนวทางการรักษามักประกอบด้วย

• การประคบร้อน : ช่วยกระตุ้นให้ต่อมไขมันสามารถระบายไขมันออกได้สะดวกขึ้น โดยใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบเปลือกตาวันละ 2-4 ครั้ง ครั้งละประมาณ 10-15 นาที หรือตามคำแนะนำของแพทย์
• การรักษาด้วยยา : ยารักษาตากุ้งยิงมีทั้งรูปแบบยาหยอดตา ยาป้ายตา และยารับประทาน โดยยาเหล่านี้มักเป็นยาปฏิชีวนะที่ช่วยควบคุมเชื้อ และลดการอักเสบจากการติดเชื้อ
• การเจาะตากุ้งยิง : กรณีที่ตากุ้งยิงมีอาการรุนแรง มีหนองมาก แพทย์จะพิจารณาให้เจาะระบายหนองออก โดยหัตถการนี้จะทำภายใต้สภาวะปลอดเชื้อ เพื่อช่วยให้อาการตากุ้งยิงหายเร็วขึ้น

การรักษาตากุ้งยิงไม่ควรบีบหรือเจาะเอง เพราะอาจทำให้เชื้อกระจายและเกิดการอักเสบลุกลามได้ การปรึกษาจักษุแพทย์จะช่วยให้ได้รับการดูแลที่ปลอดภัย ถูกวิธี และลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในอนาคต

หลังเจาะตากุ้งยิง ควรดูแลตนเองอย่างไรให้หายไว ลดเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน

หลังการเจาะตากุ้งยิง แม้อาการจะทุเลาลงแล้ว แต่การดูแลตนเองอย่างเหมาะสมก็เป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้แผลหายดี ลดความเสี่ยงการติดเชื้อซ้ำ และป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ โดยควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังต่อไปนี้

• ระมัดระวังไม่ไปสัมผัสหรือขยี้รอบดวงตา เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อซ้ำจากมือของเรา ซึ่งหลังรักษาแพทย์มักจะให้ใช้ที่ปิดตาครอบไว้จนกว่าแพทย์จะอนุญาตให้เอาออก
• หลังจากนำที่ปิดตาออกได้แล้ว ควรทำความสะอาดดวงตาอย่างเบามือ ใช้สำลีชุบน้ำเกลือหรือน้ำสะอาดเช็ดบริเวณเปลือกตา หลีกเลี่ยงการใช้ผ้าหรือกระดาษที่อาจมีเศษฝุ่นก่อให้เกิดการระคายเคืองได้ง่าย
• ใช้ยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด เพื่อบรรเทาอาการ ควบคุมการติดเชื้อ และช่วยให้แผลหลังรักษาหายเร็วขึ้น
• งดแต่งหน้า ใช้สกินแคร์ หรือใช้คอนแทคเลนส์ชั่วคราว จนกว่าแผลจะหายสนิท และได้รับอนุญาตจากแพทย์
• หมั่นสังเกตอาการผิดปกติ เช่น ปวดตา บวมแดงมากขึ้น หรือมีหนองไหลซ้ำ หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบกลับมาพบแพทย์ทันที

ไม่อยากเป็นตากุ้งยิง ต้องดูแลตนเองอย่างไร?

ตากุ้งยิงอาจดูเป็นอาการเล็กน้อย แต่ถ้าเกิดซ้ำบ่อย ๆ ก็สร้างความรำคาญและกระทบการใช้ชีวิตได้ไม่น้อย การป้องกันไม่ให้เกิดตากุ้งยิงนั้นทำได้ไม่ยาก เพียงใส่ใจสุขอนามัยและการดูแลดวงตาในชีวิตประจำวันอย่างถูกวิธี ดังนี้

• รักษาความสะอาดใบหน้าอยู่เสมอ โดยเฉพาะบริเวณรอบดวงตา เพื่อลดการสะสมสิ่งสกปรกจนเป็นเหตุให้เกิดการติดเชื้อ
• ล้างเครื่องสำอางให้สะอาดทุกครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้เครื่องสำอางไปอุดตันผิวรอบดวงตา และกระตุ้นให้เกิดการอักเสบหรือติดเชื้อขึ้น
• หลีกเลี่ยงการขยี้ตา และควรจะล้างมือให้สะอาดก่อนสัมผัสผิวใบหน้าและรอบดวงตาเสมอ เนื่องจากมือมักเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรคและสิ่งสกปรก
• ไม่ใช้อุปกรณ์แต่งหน้า เครื่องสำอาง สกินแคร์ต่าง ๆ ร่วมกับผู้อื่น โดยเฉพาะของที่ต้องสัมผัสใกล้ดวงตา
• ทำความสะอาดคอนแทคเลนส์ทุกครั้งหลังใช้งาน และควรเลือกคอนแทคเลนส์ที่ไม่ก่อให้เกิดการระคายเคืองดวงตา
• ใช้การประคบอุ่นรอบดวงตา เพื่อลดโอกาสเกิดต่อมไขมันอุดตัน ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ก่อให้เกิดตากุ้งยิง
• รีบปรึกษาจักษุแพทย์หากมีอาการตาแดง คัน หรือระคายเคือง เพื่อรับคำแนะนำก่อนจะเกิดการอักเสบ

ตากุ้งยิง เป็นแล้วไม่ต้องตกใจ ดูแลให้ดีก็หายได้

ตากุ้งยิง เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียหรือภาวะต่อมไขมันบริเวณเปลือกตาอุดตัน ส่งผลให้เกิดก้อนแข็งเป็นตุ่มอักเสบที่เปลือกตา โดยปกติแล้วก้อนแข็งนี้จะเกิดเป็นหนองบวมจนแตกตัวและยุบไปได้เอง หากดูแลตนเองอย่างถูกต้องก็จะสามารถหายจากอาการตากุ้งยิงได้อย่างปลอดภัย อย่างไรก็ตาม ถ้าหนองระบายออกไม่หมด หรือดูแลรักษาไม่ดี ก็มีโอกาสที่จะเกิดติดเชื้อซ้ำ หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

เพื่อให้การรักษาตากุ้งยิงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และป้องกันผลกระทบระยะยาว แนะนำให้เข้ารับการตรวจโดยแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการรักษาอย่างถูกวิธี ที่ศูนย์จักษุ โรงพยาบาลพระรามเก้า ให้บริการดูแลรักษาโรคตาทั่วไป และโรคตาเฉพาะทาง โดยจักษุแพทย์เฉพาะทางจากหลากหลายสาขา เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสม ปลอดภัย และฟื้นตัวได้อย่างมั่นใจ

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับตากุ้งยิง

1. ตากุ้งยิงหายเองได้ไหม?

ตากุ้งยิงสามารถหายได้เองภายในไม่กี่สัปดาห์ หลังจากหนองที่เปลือกตาแตกสามารถดูแลตนเองอย่างเหมาะสมเพื่อลดภาวะแทรกซ้อน

2. ตากุ้งยิงกับเปลือกตาอักเสบต่างกันอย่างไร?

ตากุ้งยิงมีลักษณะเป็นก้อนแข็งหรือก้อนหนองบนเปลือกตาเฉพาะจุด ส่วนใหญ่มาจากการติดเชื้อ ส่วนเปลือกตาอักเสบเป็นภาวะการอักเสบทั่วเปลือกตา มักมีอาการร่วมอย่างเช่น ตาแดง ตาแห้ง ตาพร่ามัว ไวต่อแสง ฯลฯ แต่การอักเสบอาจมีหรือไม่มีตุ่มนูนก็ได้

References

Grayland-Leech, B. (2024, October 30). What is the difference between a stye and blepharitis? MedicalNewsToday. https://www.medicalnewstoday.com/articles/blepharitis-vs-stye#causes

Willmann D, Guier CP, Patel BC, et al. Hordeolum (Stye) [Updated 2024 Dec 11]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459349/

Stye. (2023, December 21). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17658-stye