ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ภัยร้ายใกล้ตัว สาเหตุและวิธีการรักษา

หากคุณมีอาการเหล่านี้ เช่น นอนกรน หยุดหายใจขณะหลับ สำลักหรือสะดุ้งตื่นกลางคืนเพราะรู้สึกหายใจไม่ออก ตื่นขึ้นมาแล้วเจ็บคอ ปากแห้ง และปัสสาวะบ่อย อาการเหล่านี้ไม่ใช่แค่สิ่งรบกวนการนอน แต่คือสัญญาณเตือนของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) ภัยเงียบที่เกิดขึ้นระหว่างการนอนหลับ เป็นความผิดปกติของการหายใจที่อันตรายและไม่ควรมองข้าม เพราะอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงต่อสุขภาพในระยะยาวได้

บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักกับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ สาเหตุที่เป็นไปได้ อาการที่สามารถสังเกตได้ ทั้งในตัวเองและคนใกล้ชิด ไปจนถึงแนวทางการรักษา เพื่อให้สามารถกลับมามีสุขภาพที่ดีอย่างยั่งยืน

Key Takeaways

• การหยุดหายใจขณะหลับเป็นภาวะความผิดปกติอย่างหนึ่งของการหายใจที่เกิดขึ้นระหว่างนอนหลับ เป็นอันตรายและอาจทำให้เกิดความผิดปกติอื่นตามมาจนถึงเสียชีวิตได้
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับเกิดจากการอุดกั้นของทางเดินหายใจส่วนบนที่เกิดการหย่อนตัวหรือแคบลง เมื่อทางเดินหายใจแคบ ร่างกายจะพยายามหายใจแรงขึ้น แต่กลับยิ่งทำให้ทางเดินหายใจถูกปิดกั้น จนไม่สามารถนำอากาศเข้า-ออกได้ชั่วขณะหนึ่ง
• ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลพระรามเก้า ให้บริการตรวจการนอนหลับ (Sleep Test) สำหรับผู้ที่มีปัญหาความผิดปกติในระหว่างการนอนหลับ

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ คืออะไร มีกี่ประเภท

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive Sleep Apnea) คือ การหยุดหายใจชั่วขณะระหว่างนอนหลับ ซึ่งเกิดได้จากทางเดินหายใจถูกอุดกั้น หรือความผิดปกติของการควบคุมการหายใจจากสมอง หากไม่ได้รับการรักษาอาจส่งผลเสียรุนแรงต่อสุขภาพ ทำให้เกิดความผิดปกติอื่นตามมา ซึ่งอันตรายถึงชีวิต

ภาวะนี้พบได้ในทุกวัยแต่พบบ่อยขึ้นในกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้ที่มีภาวะน้ำหนักตัวมาก โดยที่ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่สังเกตถึงความผิดปกติของการหยุดหายใจขณะหลับ

ประเภทของการหยุดหายใจขณะหลับ

1. ประเภทการอุดกั้นทางเดินหายใจ (Obstructive Sleep Apnea - OSA) : พบได้บ่อยที่สุด เกิดจากการที่ทางเดินหายใจส่วนบนแคบลงหรืออุดกั้นขณะนอนหลับ ทำให้ลมหายใจผ่านเข้า-ออกได้ไม่สะดวก
2. ประเภทความผิดปกติจากสมองส่วนกลาง (Central Sleep Apnea - CSA) : พบน้อยที่สุด เกิดจาก สมองส่วนกลางไม่สามารถส่งสัญญาณให้กล้ามเนื้อที่ควบคุมการหายใจทำงานได้อย่างเหมาะสมในระหว่างการนอนหลับ ซึ่งอาจมีสาเหตุมาจากโรคหลอดเลือดสมอง หรือการใช้ยาที่มีผลต่อระบบประสาทส่วนกลาง
3. ประเภทแบบผสม (Mixed Sleep Apnea) : เป็นการนอนแล้วหยุดหายใจที่เกิดขึ้นจากทั้งสองสาเหตุร่วมกัน คือมีการหยุดหายใจขณะหลับที่เกิดจากความผิดปกติของสมองส่วนกลาง และมีการอุดกั้นของทางเดินหายใจร่วมด้วย

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ อาการเป็นอย่างไร

หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการเหล่านี้ อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งเป็นความผิดปกติของการหายใจที่เกิดขึ้นระหว่างการนอนหลับ และอาจส่งผลร้ายแรงต่อสุขภาพและชีวิตประจำวันของคุณ

• นอนกรน หรือมีช่วงที่นอนหลับแล้วหยุดหายใจ
• ตื่นขึ้นมากะทันหัน เพราะหายใจแรง สำลัก หรือหายใจติดขัด
• ตื่นขึ้นมาพร้อมกับอาการเจ็บคอ และปากแห้ง
• มีความผิดปกติของการเคลื่อนไหวขณะหลับในบางกรณี เช่น
1. นอนเตะขาไปมา หรือรู้สึกกระสับกระส่ายจนต้องการขยับขา
2. ละเมอเดินหรือละเมอพูด
3. ละเมอทานอาหาร
4. ออกท่าทางขณะฝัน เช่น สะดุ้ง ตกใจ หรือเคลื่อนไหวรุนแรง
5. นอนตกเตียง
• อาการอื่น ๆ เช่น ปัสสาวะบ่อย ฝันร้าย/ฝันผวา นอนกัดฟัน มีอาการชักหรือชักขณะหลับ

สาเหตุของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ มีอะไรบ้าง

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับเกิดจากการอุดกั้นของทางเดินหายใจส่วนบน เช่น ช่องคอ ผนังคอหอย ที่เกิดการหย่อนตัวหรือแคบลง ทำให้พอหายใจเข้าจะเกิดการสั่นสะเทือนเป็นเสียงกรน เมื่อทางเดินหายใจแคบ ร่างกายจะพยายามหายใจแรงขึ้น แต่กลับยิ่งทำให้ทางเดินหายใจถูกปิดกั้น จนไม่สามารถนำอากาศเข้า-ออกได้ชั่วขณะหนึ่ง

ภาวะนี้สามารถพบได้ในทุกเพศทุกวัย แต่มีแนวโน้มพบมากในเพศชายที่มีอายุประมาณ 30 ปีขึ้นไป และความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยปัจจัยเสี่ยงร่วมที่สำคัญมีดังนี้

1. ลักษณะโครงสร้างของใบหน้าและทางเดินหายใจ : ผู้ที่มีช่องคอหรือช่องจมูกแคบ มีคางสั้น หรือมีความผิดรูปของกะโหลกศีรษะ
2. ผลกระทบจากโรค : ผู้ที่มีภาวะโรคอ้วน โรคด้านหัวใจ โรคภูมิแพ้ และโรคเบาหวาน
3. การใช้ยาบางชนิด : ยาบางประเภทอาจส่งผลให้กล้ามเนื้อในระบบหายใจหย่อนตัวมากขึ้นขณะหลับ
4. พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน : การดื่มแอลกอฮอล์ และการสูบบุหรี่
5. ปัจจัยเสี่ยงตามเพศและวัย :
• เพศหญิง จะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนในช่วงวัยหมดประจำเดือน
• เด็ก มักพบว่ามีสาเหตุหลักมาจากต่อมทอนซิล ต่อมอะดีนอยด์โต การอุดกั้นทางเดินหายใจส่วนบน หรือมีอาการอักเสบเรื้อรัง

การวินิจฉัยภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

การวินิจฉัยภาวะหยุดหายใจขณะหลับจะเริ่มต้นด้วยการซักประวัติและอาการนอนกรนอย่างละเอียด โดยควรมีผู้สังเกตการณ์ร่วมให้ข้อมูลด้วย จากนั้นแพทย์จะดำเนินการตรวจตามขั้นตอนดังนี้

1. ตรวจร่างกายทั่วไป และตรวจหูคอจมูก : ตรวจหาจุดที่เกิดการอุดกั้นของทางเดินหายใจ ซึ่งเป็นสาเหตุของการหยุดหายใจขณะหลับ อาจมีการส่องกล้องร่วมด้วย
2. เอกซเรย์กะโหลกศีรษะและลำคอ : เพื่อประเมินโครงสร้างใบหน้า และดูความผิดปกติของต่อมอะดีนอยด์ (โดยเฉพาะในเด็ก)
3. ตรวจการนอนหลับ Sleep Test (Polysomnography) : เป็นการตรวจที่สำคัญที่สุด โดยผู้ป่วยจะถูกบันทึกการนอนหลับ 6-8 ชั่วโมงในช่วงกลางคืน เพื่อดูอาการและวิเคราะห์ความรุนแรงของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งผลที่ได้จะใช้ในการวางแผนการรักษาโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

การรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ทำได้อย่างไร

ทางเลือกในการรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับมีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ และการประเมินจากแพทย์

1. การปรับพฤติกรรม : เช่น ลดน้ำหนัก ควบคุมอาหารและออกกำลังกายสม่ำเสมอ ปรับท่านอนให้นอนตะแคง หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ บุหรี่ ยานอนหลับ และพักผ่อนให้เพียงพอ โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะอดนอน
2. การใช้เครื่องช่วยสร้างแรงดันบวกในทางเดินหายใจ (PAP) : เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพดีที่สุดในปัจจุบัน โดยใช้อุปกรณ์ช่วยเป่าลมเพื่อเปิดทางเดินหายใจให้โล่งตลอดการนอนหลับ
3. การใช้อุปกรณ์ทางทันตกรรมช่องปาก : ใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการไม่รุนแรง เพื่อช่วยจัดตำแหน่งขากรรไกรและลิ้นไม่ให้ปิดกั้นทางเดินหายใจ
4. การรักษาด้วยการผ่าตัด : มีหลายวิธี โดยแพทย์จะพิจารณาตามระดับความรุนแรง และตำแหน่งของอวัยวะที่ทำให้เกิดการอุดกั้นทางเดินหายใจ

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ภัยใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับเป็นความผิดปกติของการหายใจที่เกิดขึ้นระหว่างนอนหลับ ส่งผลให้เกิดอาการนอนกรนและหยุดหายใจชั่วคราว ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาอาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ การวินิจฉัยโดยการทำ Sleep Test ช่วยประเมินความรุนแรง และวางแผนการรักษาได้เหมาะสม ซึ่งทางเลือกในการรักษาที่มีประสิทธิภาพและเป็นที่นิยม ได้แก่ การปรับพฤติกรรม และการใช้เครื่องช่วยสร้างแรงดันบวกในทางเดินหายใจ (PAP)

ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลพระรามเก้า ให้บริการตรวจการนอนหลับ (Sleep Test) สำหรับผู้ที่มีปัญหาความผิดปกติในระหว่างการนอนหลับ โดยใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีการตรวจวินิจฉัยที่ทันสมัย พร้อมด้วยทีมแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ที่เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านการนอนหลับ เพื่อช่วยในการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาได้อย่างแม่นยำ

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการหยุดหายใจขณะหลับ

1. มีวิธีป้องกันการหยุดหายใจขณะหลับไหม?

มีหลายวิธีในการป้องกันหรือลดความเสี่ยงการหยุดหายใจขณะหลับด้วยการปรับพฤติกรรม เช่น ลดน้ำหนัก ควบคุมอาหาร ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ปรับท่านอนไม่ให้นอนหงาย หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และงดสูบบุหรี่ รวมถึงการรักษาภาวะสุขภาพอื่น ๆ เช่น ความดันโลหิตสูง

2. หยุดหายใจขณะหลับ อันตรายไหม?

อันตรายมาก อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่รุนแรงถึงขั้นมีความเสี่ยงในการเสียชีวิตได้ เนื่องจากทำให้ร่างกายขาดออกซิเจนเป็นระยะเวลานาน ผลกระทบที่พบได้แก่ โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง สมรรถภาพทางเพศลดลง และอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุจากการง่วงซึมระหว่างวันได้

3. หยุดหายใจขณะหลับเกี่ยวอะไรกับกรดไหลย้อน

มีความเชื่อมโยงกัน โดยภาวะหยุดหายใจขณะหลับสามารถทำให้โรคกรดไหลย้อนแย่ลง และในทางกลับกันกรดไหลย้อนก็อาจรบกวนการนอนหลับ จนทำให้เกิดอาการของภาวะหยุดหายใจขณะหลับได้

References

Mayo Clinic Staff. (2023, July 14). Obstructive sleep apnea - Symptoms and causes. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/obstructive-sleep-apnea/symptoms-causes/syc-20352090

Obstructive Sleep Apnea (OSA): Symptoms & Treatment. (2024, April 12). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24443-obstructive-sleep-apnea-osa

Jennifer M. Slowik, Abdulghani Sankari, and Jacob F. Collen. (2025, March 4). Obstructive Sleep Apnea - StatPearls - NCBI Bookshelf. National Library of Medicine. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459252/