โรครองช้ำ เป็นแล้วอย่าปล่อยไว้ รีบรักษาก่อนปวดฝ่าเท้าเรื้อรัง

สุขภาพเท้าที่ดีคือพื้นฐานสำคัญของการใช้ชีวิต เพราะทุกย่างก้าวล้วนเริ่มต้นจากเท้า แต่เมื่อเกิดอาการเจ็บปวดบริเวณส้นเท้าหรือฝ่าเท้า แม้เพียงเล็กน้อย ก็อาจส่งผลกระทบต่อการเดิน การทำงาน และคุณภาพชีวิตในแต่ละวันได้อย่างคาดไม่ถึง

โรครองช้ำ เป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดฝ่าเท้า โดยเฉพาะในวัยทำงาน ผู้ที่ยืนนาน เดินมาก ออกกำลังกายหนัก หรือมีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยมักมองข้ามอาการเริ่มแรก คิดว่าเป็นเพียงอาการปวดเมื่อยทั่วไป ทำให้ไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ต้น จนอาการลุกลาม กลายเป็น อาการปวดฝ่าเท้าเรื้อรัง ซึ่งใช้เวลารักษานานและส่งผลต่อการใช้ชีวิตในระยะยาว

Key Takeaways

• โรครองช้ำ เกิดจากการอักเสบหรือการเสื่อมสภาพของ เอ็นใต้ฝ่าเท้า (Plantar fascia) จากการใช้งานซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ทำให้เกิดการบาดเจ็บสะสม แม้ไม่ได้มีอุบัติเหตุรุนแรงก็ตาม
• อาการของโรครองช้ำอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล แต่ลักษณะที่พบบ่อยที่สุดคือ อาการเจ็บส้นเท้าในก้าวแรกหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งพักเป็นเวลานาน โดยอาการมักจะดีขึ้นเมื่อเดินไปสักระยะ แต่จะกลับมาปวดอีกครั้งหากยืนหรือเดินนาน
• โดยส่วนใหญ่ โรครองช้ำสามารถรักษาให้หายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากได้รับการดูแลอย่างถูกต้องตั้งแต่ระยะแรก ซึ่งหัวใจสำคัญของการรักษาคือการปรับพฤติกรรม ลดการใช้งานเท้าที่มากเกินไป เลือกรองเท้าที่เหมาะสม และยืด–เสริมความแข็งแรงของเอ็นใต้ฝ่าเท้าอย่างสม่ำเสมอ
• การใส่ใจอาการตั้งแต่ระยะแรกและเริ่มดูแลอย่างเหมาะสม จะช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดอาการปวดฝ่าเท้าเรื้อรัง และช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างคล่องตัวอีกครั้ง

อาการรองช้ํา เกิดจากอะไร เข้าใจสาเหตุที่ส่งผลให้เกิดรองช้ำ

โรครองช้ำ เกิดจากการบาดเจ็บซ้ำ ๆ ของ เอ็นใต้ฝ่าเท้า (plantar fascia) ซึ่งเป็นโครงสร้างสำคัญที่ทำหน้าที่พยุงอุ้งเท้าและช่วยกระจายน้ำหนักของร่างกายในขณะยืน เดิน และวิ่ง เมื่อเอ็นบริเวณนี้ต้องรับแรงกระแทกหรือแรงดึงมากเกินไปเป็นเวลานาน จะเกิดการอักเสบหรือการเสื่อมสภาพตามมา

เมื่อเอ็นใต้ฝ่าเท้าไม่สามารถรักษาความยืดหยุ่นและความแข็งแรงได้ตามปกติ ระบบการกระจายน้ำหนักระหว่างเอ็นกับกระดูกเท้าจะเสียสมดุล ส่งผลให้เกิด อาการปวดบริเวณส้นเท้าและฝ่าเท้า โดยเฉพาะขณะลงน้ำหนัก อาการของโรครองช้ำมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้นทีละน้อย ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน

หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและดูแลรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก การอักเสบที่สะสมอาจพัฒนาไปสู่ อาการปวดเรื้อรัง ทำให้เดินลำบาก ยืนนานไม่ได้ และส่งผลกระทบต่อการทำงานและการใช้ชีวิตประจำวันในระยะยาว

มีอาการแบบนี้… อาจเสี่ยงเป็นโรครองช้ำ!

ผู้ป่วยที่เป็น โรครองช้ำ อาจมีอาการแตกต่างกันไปตามความรุนแรงและระยะของโรค บางรายมีอาการปวดเป็น ๆ หาย ๆ ในช่วงแรก ขณะที่บางรายอาจมีอาการปวดต่อเนื่องจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน อาการที่พบบ่อยและควรสังเกต ได้แก่

• ปวดส้นเท้าหรือฝ่าเท้าในก้าวแรกหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งพักนาน ๆ และอาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อเดินไปสักระยะ
• อาการปวดจะ รุนแรงขึ้นเมื่อยืนหรือเดินเป็นเวลานาน โดยเฉพาะช่วงปลายวัน
• รู้สึกเจ็บบริเวณส้นเท้าหรือฝ่าเท้า ลักษณะคล้าย ถูกเข็มทิ่มหรือมีของแหลมตำ
• มีความรู้สึก แสบร้อนบริเวณส้นเท้าหรือฝ่าเท้า
• บางรายอาจมี อาการชา ร่วมด้วย หากมีการกดทับของเส้นประสาทใกล้เคียง

โดยทั่วไป ลักษณะภายนอกของเท้าในผู้ป่วยโรครองช้ำมัก ไม่พบอาการบวม แดง หรือร้อน ชัดเจนเหมือนการอักเสบจากการติดเชื้อ แต่จะตรวจพบ จุดกดเจ็บชัดเจนบริเวณใต้ส้นเท้าด้านใน ซึ่งเป็นตำแหน่งสำคัญที่ช่วยให้แพทย์วินิจฉัยโรคได้

หากคุณมีอาการเหล่านี้ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ อย่ามองข้าม เพราะการเข้ารับการรักษาตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยลดโอกาสเกิดอาการปวดฝ่าเท้าเรื้อรัง และทำให้กลับมาเดินได้อย่างมั่นใจเร็วยิ่งขึ้น

ใครบ้างที่เสี่ยงเกิดโรครองช้ำ

โรครองช้ำ เป็นภาวะที่เกิดจากการบาดเจ็บซ้ำ ๆ ของเอ็นใต้ฝ่าเท้าเป็นระยะเวลานาน โดยปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดโรคคือ การใช้งานเท้าที่มากเกินไปหรือไม่เหมาะสม ทำให้เอ็นใต้ฝ่าเท้าต้องรับแรงดึงและแรงกระแทกอย่างต่อเนื่อง จึงพบโรคนี้ได้บ่อยในกลุ่มเสี่ยงต่อไปนี้

กลุ่มเสี่ยงจากพฤติกรรมและการใช้งานเท้า

• ผู้สูงอายุ เอ็นใต้ฝ่าเท้ามีการเสื่อมสภาพและสูญเสียความยืดหยุ่นตามอายุ
• ผู้ที่ทำงานต้องยืนหรือเดินเป็นเวลานาน เช่น พนักงานขาย บุคลากรทางการแพทย์ หรือแรงงานทั่วไป ทำให้เอ็นใต้ฝ่าเท้าตึงตัวต่อเนื่อง
• ผู้ที่มีน้ำหนักตัวมากหรือมีภาวะอ้วน เอ็นใต้ฝ่าเท้าต้องรับแรงกระแทกและแรงกดมากกว่าปกติ
• ผู้ที่ใส่รองเท้าพื้นแข็ง พื้นบาง หรือรองเท้าส้นสูงเป็นประจำ ซึ่งขาดการรองรับแรงกระแทกที่เหมาะสม

ปัจจัยเสี่ยงจากโครงสร้างและสภาพร่างกาย

นอกจากพฤติกรรมการใช้งานแล้ว ความผิดปกติทางกายภาพของเท้าและขา ก็มีส่วนสำคัญในการเกิดโรครองช้ำ ได้แก่

• โครงสร้างเท้าผิดปกติ เช่น อุ้งเท้าแบนเกินไป หรืออุ้งเท้าสูงเกินไป ทำให้การกระจายน้ำหนักผิดสมดุล
• เอ็นร้อยหวายตึงหรือหดสั้น ส่งผลให้เกิดแรงดึงรั้งที่เอ็นใต้ฝ่าเท้ามากกว่าปกติ
• ภาวะกระดูกงอกบริเวณกระดูกส้นเท้า (heel spur) ซึ่งอาจพบร่วมกับโรครองช้ำและเพิ่มอาการปวดขณะลงน้ำหนัก

หากคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยงเหล่านี้ การปรับพฤติกรรม เลือกรองเท้าที่เหมาะสม และดูแลสุขภาพเท้าอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดโอกาสเกิดโรครองช้ำ และป้องกันไม่ให้อาการลุกลามจนกลายเป็นปวดฝ่าเท้าเรื้อรังได้

แนวทางการรักษาโรครองช้ำ

การรักษา โรครองช้ำ โดยส่วนใหญ่แพทย์จะเลือกแนวทาง ไม่ผ่าตัดเป็นหลัก เนื่องจากผู้ป่วยจำนวนมากสามารถมีอาการดีขึ้นได้ หากได้รับการดูแลอย่างถูกต้องและต่อเนื่อง แนวทางการรักษาที่ใช้บ่อย ได้แก่

• การใช้ยาเพื่อลดอาการปวดและอักเสบ ในระยะแรกมักใช้ ยาต้านการอักเสบชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เพื่อลดอาการปวดและการอักเสบ ในกรณีที่อาการปวดรุนแรงหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาเบื้องต้น แพทย์อาจพิจารณา การฉีดสเตียรอยด์เฉพาะที่ เพื่อบรรเทาอาการปวดในระยะสั้น อย่างไรก็ตาม การฉีดสเตียรอยด์จะใช้ด้วยความระมัดระวังและไม่ควรทำบ่อย เนื่องจากอาจทำให้ ไขมันรองใต้ฝ่าเท้าฝ่อ บางตัวลง รวมถึงเส้นเอ็นขาด ได้
• การใช้แผ่นพยุงอุ้งเท้า (Orthotic) การใช้แผ่นรองฝ่าเท้าหรือแผ่นพยุงอุ้งเท้า ช่วย กระจายน้ำหนักและลดแรงดึงที่เอ็นใต้ฝ่าเท้า ทำให้ปวดลดลงขณะยืนหรือเดิน และช่วยป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
• การบริหารและยืดเหยียดด้วยตนเอง การทำกายบริหารอย่างสม่ำเสมอเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา ได้แก่ การยืดเอ็นใต้ฝ่าเท้า การยืดกล้ามเนื้อน่องและเอ็นร้อยหวาย การเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเท้า ซึ่งช่วยเพิ่มความยืดหยุ่น ลดการตึงตัวของเอ็น และช่วยให้อาการดีขึ้นในระยะยาว
• การใช้เครื่องมือกายภาพบำบัด การรักษาด้วยคลื่นกระแทก (Extracorporeal Shock Wave Therapy: ESWT) ช่วยกระตุ้นการซ่อมแซมของเนื้อเยื่อ ลดอาการปวด และเหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการเรื้อรังหรือรักษาด้วยวิธีพื้นฐานแล้วไม่ดีขึ้น

โดยทั่วไป หากผู้ป่วยได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมและปรับพฤติกรรมการใช้งานเท้าควบคู่กัน อาการเจ็บส้นเท้าจากโรครองช้ำมักจะค่อย ๆ ดีขึ้นตามลำดับ ลดโอกาสเกิดอาการปวดฝ่าเท้าเรื้อรัง

ในกรณีที่รักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดอย่างครบถ้วนแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณา การผ่าตัด ซึ่งพบได้น้อยและใช้เฉพาะในผู้ป่วยบางรายเท่านั้น

การป้องกันโรครองช้ำ ที่คุณสามารถทำได้ด้วยตนเอง

โรครองช้ำ หากเกิดขึ้นแล้วอาจทำให้ทุกย่างก้าวเต็มไปด้วยความเจ็บปวด และส่งผลต่อการทำงานและการใช้ชีวิตประจำวันในระยะยาว ข่าวดีคือโรคนี้สามารถ ป้องกันได้ หากดูแลเอ็นใต้ฝ่าเท้าอย่างเหมาะสมตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยวิธีง่าย ๆ ดังต่อไปนี้

• ลดกิจกรรมที่ต้องยืนหรือเดินเป็นเวลานาน หากหลีกเลี่ยงไม่ได้ ควรแบ่งเวลาพักเป็นระยะ เพื่อลดการตึงตัวและการบาดเจ็บสะสมของเอ็นใต้ฝ่าเท้า
• เลือกรองเท้าที่เหมาะสมกับสรีระเท้า ควรเลือกรองเท้าที่มีการรองรับอุ้งเท้าและแรงกระแทกที่ดี หลีกเลี่ยงรองเท้าพื้นแบนหรือพื้นบางจนเกินไป รวมถึง ลดการใส่รองเท้าส้นสูงและการเดินเท้าเปล่าเป็นเวลานาน
• หลีกเลี่ยงการใช้งานเท้าหนักเกินไปโดยไม่เตรียมตัว ก่อนออกกำลังกายหรือเล่นกีฬาที่ต้องใช้เท้ามาก ควร วอร์มอัปและยืดกล้ามเนื้อน่อง เอ็นร้อยหวาย และเอ็นใต้ฝ่าเท้า ทุกครั้ง เพื่อลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม น้ำหนักตัวที่มากเกินไปจะเพิ่มแรงกดและแรงกระแทกต่อเอ็นใต้ฝ่าเท้าโดยตรง การดูแลน้ำหนักจึงช่วยลดโอกาสเกิดโรครองช้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ เหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ จะช่วยป้องกันการบาดเจ็บของเอ็นใต้ฝ่าเท้า ลดความเสี่ยงของโรครองช้ำ และช่วยให้คุณก้าวเดินได้อย่างมั่นใจในทุกวัน

รองช้ำ อาจไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยที่ปล่อยผ่านได้ ควรใส่ใจและดูแลก่อนอาการปวดเรื้อรัง

อาการปวดส้นเท้าที่เป็น ๆ หาย ๆ ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย และไม่ควรมองข้าม หากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม โรครองช้ำอาจพัฒนาเป็นอาการปวดเรื้อรัง ส่งผลให้เดินลำบาก ยืนนานไม่ได้ และต้องใช้เวลารักษานานขึ้นกว่าการดูแลตั้งแต่ระยะแรก

หากเริ่มมีอาการเข้าข่ายโรครองช้ำ แนะนำให้ รีบพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม เพราะยิ่งเริ่มรักษาเร็ว โอกาสหายเร็วและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติก็ยิ่งสูงขึ้น

ที่ ศูนย์กระดูกและข้อ โรงพยาบาลพระรามเก้า เรามีความพร้อมทั้งทีมแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อ เครื่องมือวินิจฉัยที่ได้มาตรฐาน และแนวทางการรักษาที่อิงหลักการแพทย์ปัจจุบัน เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลอย่างตรงจุดและมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ เรายังให้ความสำคัญกับ การกายภาพบำบัดและการฟื้นฟูสมรรถภาพเท้า เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาเดินได้อย่างมั่นใจ ลดโอกาสการบาดเจ็บซ้ำ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว

อย่าปล่อยให้อาการปวดส้นเท้ารบกวนทุกก้าวเดิน การใส่ใจและรักษาอย่างถูกต้องตั้งแต่วันนี้ คือกุญแจสำคัญสู่การหายปวดอย่างยั่งยืน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270