กระดูกสันหลังเคลื่อน อาการปวดที่ควรรีบรักษาก่อนเดินไม่ไหว

หากกล่าวถึงอาการปวดหลังปวดเอว ก็อาจดูเหมือนจะไม่ใช่อาการที่รุนแรงอะไร แต่หลายครั้งที่อาการปวดหลังปวดเอวนั้นมาจาก “กระดูกสันหลังเคลื่อน” ซึ่งเป็นภาวะที่อันตรายกว่าที่คิด โดยเฉพาะในผู้ที่ใช้ร่างกายมาอย่างหนัก หรือผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงสูง หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมก็มีโอกาสที่อาการปวดจะเรื้อรัง และอาจนำมาสู่ปัญหาทางระบบประสาทได้ในที่สุด

Key Takeaways

• กระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis) คือ ภาวะที่กระดูกสันหลังบางข้อเคลื่อนไปจากตำแหน่งปกติ พบได้บ่อยที่ส่วนเอว (L4-L5) ซึ่งเป็นจุดรับน้ำหนักของร่างกายมากที่สุด
• อาการสำคัญของผู้ป่วยกระดูกสันหลังเคลื่อน ได้แก่ ปวดหลังเรื้อรัง ปวดร้าวลงขา หรือชาบริเวณขา หากรุนแรงอาจกระทบต่อการควบคุมระบบขับถ่าย
• กระดูกสันหลังเคลื่อนสามารถรักษาได้ทั้งด้วยวิธีประคับประคอง และการผ่าตัด หากมีอาการปวดหลัง สงสัยว่าอาจกระดูกสันหลังเคลื่อน ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อวินิจฉัย และรักษาอย่างถูกวิธี

กระดูกสันหลังเคลื่อน คืออะไร?

กระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis) คือ ภาวะที่ข้อกระดูกสันหลังบางข้อเกิดการเคลื่อนไปด้านหน้าหรือด้านหลังจากตำแหน่งปกติ ซึ่งมีโอกาสเกิดขึ้นกับทุกส่วนของกระดูกสันหลัง แต่พบได้บ่อยที่กระดูกสันหลังช่วงเอว โดยเฉพาะข้อที่ 4 และ 5 (L4-L5) เนื่องจากเป็นจุดรับน้ำหนักของร่างกายส่วนบน

กระดูกสันหลังเคลื่อนมีอาการอย่างไร?

ผู้ป่วยกระดูกสันหลังเคลื่อนอาจมีลักษณะอาการแสดง และระดับการปวดที่ต่างกัน ขึ้นอยู่กับตำแหน่งกระดูกสันหลังเคลื่อน และความรุนแรงของโรค

• อาการปวด เป็นอาการเด่นที่สามารถพบได้ในผู้ป่วยกระดูกเคลื่อน โดยการปวดจะเป็นเรื้อรัง และจะปวดมากขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหวข้อกระดูกสันหลังที่เกิดการเคลื่อนตัว ซึ่งบริเวณที่ปวดอาจแตกต่างกันในแต่ละราย เช่น ปวดหลังล่าง ปวดสะโพก เป็นต้น
• อาการเมื่อย ตึงกล้ามเนื้อ เนื่องจากสมดุลร่างกายผิดปกติจากกระดูกสันหลังเคลื่อน ทำให้กล้ามเนื้อรอบ ๆ ทำงานหนัก และเกิดอาการตึงกล้ามเนื้อขึ้น
• อาการปวดร้าวลงขา เนื่องจากกระดูกหลังเคลื่อนไปกดทับเส้นประสาท
• อาการชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง เมื่อกระดูกสันหลังเคลื่อนทับเส้นประสาท อาจส่งผลกระทบต่อการส่งสัญญาณของเส้นประสาท ซึ่งอาจแสดงลักษณะอาการชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้
• เกิดปัญหาเรื่องการขับถ่าย กรณีที่กระดูกเอวเคลื่อนรุนแรง อาจทำให้โพรงประสาทกระดูกสันหลังตีบแคบ ซึ่งมีผลต่อการควบคุมการอุจจาระและปัสสาวะ

กระดูกสันหลังเคลื่อน เกิดจากสาเหตุใด?

กระดูกสันหลังเคลื่อนอาจเกิดจากสาเหตุเหล่านี้

• การเสื่อมของข้อต่อกระดูกสันหลัง มักพบในผู้สูงอายุ เมื่อข้อต่อและหมอนรองกระดูกสันหลังสึกหรอ จึงมีโอกาสที่ข้อต่อจะหลวมและเคลื่อนตัวออกได้ง่าย
• การเกิดอุบัติเหตุบริเวณกระดูกสันหลังอย่างรุนแรง เช่น การล้ม กระแทก หรืออุบัติเหตุทางรถยนต์ที่ทำให้กระดูกสันหลังเคลื่อนจากแรงกระแทกโดยตรง
• การทำกิจกรรมที่เพิ่มแรงกดบริเวณกระดูกสันหลังอย่างต่อเนื่องยาวนาน เช่น การยกของหนัก หรือเล่นกีฬาที่มีการบิดและเหยียดหลังซ้ำ ๆ รวมถึงผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก ซึ่งจะทำให้กระดูกสันหลังต้องรับแรงกดมากกว่าปกติ
• ความผิดปกติของกระดูกสันหลังแต่กำเนิด โครงสร้างของกระดูกสันหลังผิดรูปตั้งแต่เกิด ทำให้ข้อกระดูกบางข้อไม่มั่นคง
• โรคบางชนิดที่ส่งผลกระทบต่อกระดูกสันหลัง เช่น โรคกระดูกพรุน โรคมะเร็ง เนื้องอก หรือการติดเชื้อในกระดูก ซึ่งทำให้กระดูกอ่อนแอและเคลื่อนได้ง่าย

การตรวจวินิจฉัยกระดูกสันหลังเคลื่อนทำได้อย่างไร?

การตรวจวินิจฉัยกระดูกสันหลังเคลื่อน สามารถเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายโดยแพทย์ ซึ่งผู้ป่วยจะถูกถามถึงลักษณะการปวด ร่วมกับทดสอบการยืดเหยียด ขยับข้อต่าง ๆ

หากพบสัญญาณของกระดูกสันหลังเคลื่อน แพทย์จะส่งตรวจรังสีวินิจฉัยเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผล เช่น X-ray หรือ MRI ซึ่งผลตรวจจะสามารถบ่งบอกบริเวณที่เป็น และระดับการเคลื่อนของกระดูกสันหลัง นอกจากนี้ สำหรับการตรวจ MRI ยังสามารถตรวจสอบการกดทับเส้นประสาทได้อีกด้วย

กระดูกสันหลังเคลื่อน สามารถรักษาได้ด้วยวิธีใด?

การเลือกวิธีรักษากระดูกสันหลังเคลื่อน แพทย์จะต้องพิจารณาถึงลักษณะอาการ และความรุนแรงของอาการ ซึ่งแนวทางการรักษาสามารถแบ่งออกเป็นการรักษาแบบประคับประคอง และการรักษาโดยการผ่าตัด

1. การรักษาแบบประคับประคอง

เป็นวิธีรักษากระดูกสันหลังเคลื่อนที่มุ่งเน้นการบรรเทาอาการปวดอักเสบ และการเสริมสร้างกล้ามเนื้อรอบกระดูกสันหลังให้แข็งแรง ซึ่งสามารถทำได้โดยการใช้ยาแก้ปวด ร่วมกับการทำกายภาพบำบัด นอกจากนี้ผู้ป่วยยังควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่อาจทำให้อาการปวดแย่ลง รวมถึงใส่อุปกรณ์ซัปพอร์ตหลัง เพื่อลดอาการปวดจากการเคลื่อนไหว

ในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการปวดร้าวลงขามาก แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาสเตียรอยด์เข้าช่องของไขสันหลัง เพื่อลดการปวดอักเสบ

2. การรักษาโดยการผ่าตัด

การผ่าตัด เป็นวิธีรักษากระดูกสันหลังเคลื่อนเมื่อผู้ป่วยผ่านการรักษาแบบประคับประคองมาแล้ว แต่อาการปวดไม่ทุเลาลง หรือผู้ป่วยแสดงอาการที่บ่งบอกถึงการกดทับของเส้นประสาท เช่น อาการชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง ไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายได้ตามปกติ

กระดูกสันหลังเคลื่อน อย่าปล่อยให้ทรมาน รีบรักษาเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีกว่า

กระดูกสันหลังเคลื่อนเป็นภาวะที่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน ไม่ว่าจะจากการเสื่อมตามวัย การใช้งานหลังอย่างหนัก หรืออุบัติเหตุ หากเริ่มมีอาการปวดหลังเรื้อรัง ปวดร้าวลงขา หรือรู้สึกชาตามแนวขา ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างถูกต้อง เพราะหากปล่อยไว้อาจทำให้อาการรุนแรง และส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันได้

ศูนย์กระดูกและข้อ โรงพยาบาลพระรามเก้า พร้อมให้บริการดูแลและรักษาภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อนโดยทีมแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ ร่วมกับนักกายภาพบำบัด เพื่อช่วยฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและลดอาการปวดอย่างถูกวิธี พร้อมด้วยเครื่องมือทางการแพทย์ที่ทันสมัยและได้มาตรฐาน เช่น เครื่อง Shockwave ที่ช่วยกระตุ้นการซ่อมแซมของเนื้อเยื่อ และบรรเทาอาการเจ็บปวดอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ผู้ป่วยกลับมาเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกสันหลังเคลื่อน

1. กระดูกสันหลังเคลื่อนป้องกันได้ไหม?

สามารถป้องกันกระดูกสันหลังเคลื่อนได้ด้วยการเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ หลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมที่เสี่ยงทำให้กระดูกสันหลังเคลื่อน และรักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานอยู่เสมอ

References

Spondylolisthesis. (2024, August 15). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/10302-spondylolisthesis

Margetis K, Gillis CC. Spondylolisthesis. [Updated 2025 Mar 28]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430767/

Rausch, SL. (2023, December 13). An Overview of Spondylolisthesis. WebMD. https://www.webmd.com/back-pain/pain-management-spondylolisthesis