Subdural Hemorrhage คืออะไร อันตรายไหม รักษาอย่างไร?

แม้เพียงอุบัติเหตุหรือสมองได้รับการกระทบกระเทือนเล็กน้อย ก็มีความเสี่ยงเกิดภาวะ Subdural Hemorrhage ที่อาจนำมาสู่ความพิการหรือสูญเสียชีวิตได้ การทำความเข้าใจถึงภาวะ Subdural Hemorrhage คืออะไร มีสาเหตุ อาการเตือน และแนวทางการรักษาอย่างไร ถือเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันและลดความรุนแรงของภาวะนี้

Key Takeaways

• Subdural Hemorrhage คือภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองที่อาจเกิดขึ้นได้ทั้งแบบเฉียบพลัน กึ่งเฉียบพลัน และเรื้อรัง โดยทุกชนิดล้วนเป็นอันตราย และต้องได้รับการดูแลทันที
• สาเหตุพบได้บ่อยมาจากอุบัติเหตุและการกระแทกศีรษะ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
• อาการสำคัญเมื่อเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง ได้แก่ ปวดศีรษะรุนแรง ซึมลง อาเจียน อ่อนแรง หรือชัก หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์ทันที เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

Subdural Hemorrhage คืออะไร?

ภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง (Subdural Hemorrhage) คือการสะสมของเลือดในช่องว่างระหว่างเยื่อหุ้มสมองชั้นนอก (Dura Mater) กับเยื่อหุ้มสมองชั้น Arachnoid (Arachnoid Mater) เลือดที่สะสมอยู่ในช่องว่างนี้จะไปกดทับเนื้อสมอง ทำให้เกิดความผิดปกติของการทำงานสมอง สมองบวม หรือสมองขาดเลือดได้

เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง พยาธิสภาพส่วนใหญ่มักเกิดจากการฉีกขาดของเส้นเลือด “Bridging Veins” ทำให้เลือดไหลออกและก่อตัวเป็นก้อนเลือด (Hematoma) ในช่อง Subdural ปริมาณเลือดที่เพิ่มขึ้นจะทำให้ความดันในกะโหลกสูงขึ้น ส่งผลให้สมองขาดออกซิเจน และอาจรุนแรงถึงขั้นสมองเคลื่อน ที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต Subdural Hemorrhage จึงเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาโดยเร็ว เพื่อลดความเสี่ยงต่อความพิการและการเสียชีวิต

ประเภทของภาวะ Subdural Hemorrhage

ภาวะ Subdural Hemorrhage สามารถแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามความเร็วของการเกิดเลือดคั่งและลักษณะทางคลินิก โดยแต่ละประเภทมีลักษณะเฉพาะ สาเหตุ และความรุนแรงที่แตกต่างกัน ดังนี้

Acute Subdural Hemorrhage

Acute Subdural Hemorrhage คือภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชนิดเฉียบพลัน เป็นภาวะที่รุนแรงและอันตรายที่สุด มักแสดงอาการภายในไม่กี่นาที หรือไม่กี่ชั่วโมงหลังศีรษะได้รับการกระแทกอย่างรุนแรง เลือดจะไหลออกและคั่งอยู่ใต้เยื่อหุ้มสมองอย่างรวดเร็ว ทำให้ความดันในกะโหลกเพิ่มขึ้นฉับพลันและกดทับเนื้อสมองอย่างรุนแรง ส่งผลให้อาจหมดสติ แขนขาอ่อนแรง ระบบประสาทล้มเหลว หรือถึงขั้นเป็นอันตรายต่อชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาทันที

Subacute Subdural Hemorrhage

Subacute Subdural Hemorrhage คือภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชนิดกึ่งเฉียบพลัน มักแสดงอาการช้ากว่าชนิดเฉียบพลัน โดยเกิดขึ้นในช่วงหลายวันถึง 1-2 สัปดาห์หลังศีรษะได้รับบาดเจ็บ เลือดจะค่อย ๆ คั่งจากการฉีกขาดของเส้นเลือด ทำให้ก้อนเลือดสะสมทีละน้อยและเริ่มกดทับสมอง ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดศีรษะ ง่วงซึม สับสน หรืออ่อนแรง ซึ่งหากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอาจพัฒนาเป็นภาวะรุนแรงได้

Chronic Subdural Hemorrhage

Chronic Subdural Hemorrhage คือภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชนิดเรื้อรัง เป็นภาวะที่อาจพบได้ไม่บ่อยมาก (ประมาณ 25% จากภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองทั้งหมด) แต่เป็นภาวะที่วินิจฉัยตั้งแต่เนิ่น ๆ ได้ยาก เนื่องจากในช่วงแรกผู้ป่วยอาจไม่มีอาการ หรือมีอาการที่ไม่จำเพาะ แต่เมื่อไม่ได้รับการรักษา จึงทำให้เลือดสะสมใต้เยื่อหุ้มสมองอย่างช้า ๆ เป็นเวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน ก้อนเลือดที่กดทับเนื้อสมองเรื้อรังจะส่งผลให้การทำงานของสมองผิดปกติได้อย่างถาวร ซึ่งนำมาสู่ความพิการหรือเสียชีวิตได้

Subdural Hemorrhage มีอาการอย่างไร?

อาการของภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองอาจเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหรือค่อยเป็นค่อยไป ขึ้นอยู่กับชนิดของโรค โดยอาการที่มักพบ ได้แก่

• ปวดศีรษะรุนแรง หรือปวดศีรษะเรื้อรังแย่ลงเรื่อย ๆ
• ง่วงซึม สับสน สมาธิลดลง หรือการตอบสนองลดลง
• อาเจียน คลื่นไส้
• อ่อนเพลีย
• แขน-ขาอ่อนแรง ชา หรือการเคลื่อนไหวผิดปกติ
• พูดไม่ชัด พูดติดขัด หรือสับสนด้านภาษา
• การมองเห็นผิดปกติ เช่น เห็นภาพซ้อน

กรณีเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชนิดเรื้อรัง อาจพบอาการเหล่านี้ด้วย เช่น

• พฤติกรรมหรือบุคลิกเปลี่ยนแปลง
• ความจำถดถอย

หากพบอาการเหล่านี้ให้รีบพบแพทย์ทันที

เลือดออกในสมองที่สะสมอยู่ในช่องว่างเยื่อหุ้มสมองจนไปเพิ่มความดันในกะโหลกศีรษะ อาจทำให้เกิดอาการรุนแรงเหล่านี้ที่ต้องไปพบแพทย์ทันที

• อาการชัก
• หมดสติ
• อัมพาต
• หายใจลำบาก

Subdural Hemorrhage เกิดจากสาเหตุใด?

เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองจากอุบัติเหตุเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด โดยพบว่ามักเกิดจากอุบัติเหตุจากการคมนาคม (เช่น อุบัติเหตุทางรถยนต์ หรืออุบัติเหตุเดินทางเท้า) และสาเหตุที่พบบ่อยรองลงมาคือการหกล้ม ตกจากที่สูง ซึ่งสาเหตุนี้พบได้บ่อยในผู้สูงอายุและเด็กเล็ก และการบาดเจ็บของสมองที่เกิดจากการทำร้ายร่างกายและการเล่นกีฬา ก็เป็นอีกสาเหตุที่ทำให้เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองได้

ปัจจัยเสี่ยงอะไรบ้างที่เพิ่มโอกาสเกิดภาวะ Subdural Hemorrhage

การเกิดอุบัติเหตุเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง แต่การมีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้อาจเพิ่มโอกาสให้เกิด Subdural Hemorrhage ง่ายขึ้น

• ผู้สูงอายุ
• หกล้มบ่อย
• เด็กทารก
• การใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือมีภาวะเลือดออกง่ายผิดปกติ
• ภาวะสมองฝ่อจากโรคประจำตัว เช่น Alzheimer’s Disease
• การดื่มแอลกอฮอล์

การวินิจฉัย Subdural Hemorrhage สามารถทำได้ด้วยวิธีใด?

การวินิจฉัย Subdural Hemorrhage สามารถประเมินอาการเบื้องต้นได้จากการซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น หากพบว่ามีความเสี่ยงภาวะ Subdural Hemorrhage แพทย์จะส่งตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือการตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อให้เห็นรอยโรคได้ชัดเจน

การรักษาภาวะ Subdural Hemorrhage

การรักษา Subdural Hemorrhage จะขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของอาการ ดังนี้

การรักษาแบบประคับประคอง

กรณีที่ก้อนเลือดมีขนาดเล็กมาก ผู้ป่วยไม่มีอาการ หรืออาการไม่รุนแรง สามารถรักษาด้วยการใช้ยา และติดตามอาการอย่างต่อเนื่องด้วยการทำ CT Scan หรือ MRI ได้

การรักษาด้วยการผ่าตัด

กรณีที่ผู้ป่วยมีเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองปริมาณมาก ก้อนเลือดมีขนาดใหญ่ พบการกดทับของเนื้อสมอง มักจะต้องได้รับการผ่าตัดสมอง ซึ่งจะมีวิธีผ่าตัดอยู่สองแบบหลัก ๆ ดังนี้

• •การผ่าตัดแบบเปิดกะโหลกศีรษะ

เป็นการผ่าตัดเปิดส่วนหนึ่งของกะโหลกศีรษะ เพื่อให้แพทย์สามารถเห็นรอยโรคและสามารถจัดการกับเลือดที่อยู่ใต้เยื่อหุ้มสมองได้ง่ายขึ้น โดยวิธีนี้มักใช้ในผู้ป่วยเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชนิดเฉียบพลัน

• การผ่าตัดแบบเจาะระบายเลือด

เป็นการผ่าตัดเจาะรูเล็ก ๆ สำหรับสอดท่อบนกะโหลกศีรษะ ก่อนจะปิดแผลชั่วคราวโดยคาสายระบายเอาไว้ ให้เลือดได้ระบายออกจากกะโหลกศีรษะ มักใช้ในผู้ป่วยเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชนิดเรื้อรัง

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วยภาวะ Subdural Hemorrhage

ภาวะ Subdural Hemorrhage หากไม่ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว อาจทำให้เลือดคั่งเพิ่มขึ้นจนกดทับสมอง ส่งผลให้เกิดอาการรุนแรง เช่น สมองบวม สมองเคลื่อน หมดสติ ชัก หรือภาวะคุกคามชีวิตอื่น ๆ นอกจากนี้ ยังอาจทำให้ผู้ป่วยมีความบกพร่องทางการเคลื่อนไหว การพูด หรือการรับรู้ได้ในระยะยาว

ส่วนภาวะแทรกซ้อนหลังการรักษา แม้จะได้รับการรักษาแล้ว แต่ผู้ป่วยบางรายอาจมีภาวะเลือดคั่งในสมองซ้ำ การติดเชื้อในระบบประสาท ไข้ อาการชัก การเปลี่ยนแปลงของระดับสติ หรือเกิดพังผืดในช่องเยื่อหุ้มสมอง ผู้สูงอายุอาจฟื้นตัวช้า หรือยังคงมีอาการสับสน ความจำลดลง หรือการทำงานของสมองบางส่วนบกพร่องต่อเนื่องระยะยาว ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการติดตามดูแล และทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่องเพื่อฟื้นฟูสมรรถภาพ

ป้องกันให้ทันก่อนเสี่ยง Subdural Hemorrhage

การป้องกันภาวะ Subdural Hemorrhage ทำได้โดยลดความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุและการกระแทกที่ศีรษะ เช่น การสวมหมวกนิรภัยขณะขี่มอเตอร์ไซค์หรือทำกิจกรรมเสี่ยง การคาดเข็มขัดนิรภัยทุกครั้งที่โดยสารรถ รวมถึงดูแลสภาพแวดล้อมในบ้านให้ปลอดภัยเพื่อลดการหกล้ม โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ

นอกจากนี้ ควรควบคุมโรคประจำตัว และทานยาต้านการแข็งตัวของเลือดตามคำแนะนำแพทย์ เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดเลือดออกในสมองอย่างไม่คาดคิด

Subdural Hemorrhage คืออะไร? เข้าใจให้ชัด เพื่อป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นแบบไม่คาดคิด

Subdural Hemorrhage คือภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างเฉียบพลันหรือค่อยเป็นค่อยไป แต่ทุกกรณีล้วนเป็นสภาวะอันตรายที่ต้องได้รับการประเมินและรักษาโดยเร็วที่สุด เพราะอาจนำไปสู่ความเสียหายของสมองระยะยาว หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการบ่งชี้ เช่น ปวดศีรษะรุนแรง ซึมลง อาเจียน หรือหมดสติ ควรรีบพบแพทย์ทันทีเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

โรงพยาบาลพระรามเก้า พร้อมด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางและเครื่องมือทางการแพทย์ที่ทันสมัย พร้อมดูแล วินิจฉัย และให้การรักษาภาวะ Subdural Hemorrhage เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลรวดเร็วและปลอดภัยที่สุด

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะ Subdural Hemorrhage

1. โอกาสรอดชีวิตจาก Subdural Hemorrhage สูงไหม?

โอกาสรอดชีวิตขึ้นอยู่กับความรุนแรงและความเร็วในการรักษา โดยภาวะเฉียบพลันมีอัตราการเสียชีวิตสูงกว่าเรื้อรัง แต่หากได้รับการผ่าตัดและดูแลทันเวลา โอกาสรอดชีวิตจะเพิ่มขึ้นอย่างมาก

2. Subdural Hemorrhage แตกต่างจาก Epidural Hemorrhage อย่างไร?

Subdural Hemorrhage คือภาวะที่เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองระหว่างชั้น Dura mater และ Arachnoid Mater ส่วน Epidural Hemorrhage คือภาวะที่เลือดออกระหว่างกะโหลกศีรษะและเยื่อหุ้มสมองชั้น Dura ซึ่งมักทำให้อาการเกิดขึ้นเร็วและรุนแรงกว่า

References

Subdural Hematoma. (2024, January 31). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21183-subdural-hematoma

Subdural hemorrhage. (n.d.). Aurora Health Care. https://www.aurorahealthcare.org/services/neuroscience/brain-skull-base-care/brain-hemorrhage/subdural-hemorrhage

Tenny S, Das JM, Thorell W. Intracranial Hemorrhage. [Updated 2024 Feb 17]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470242/