Aphasia คืออะไร รู้จักภาวะเสียการสื่อความที่ส่งผลกระทบต่อชีวิต

หากคนรอบข้างของคุณอยู่ ๆ ก็มีอาการตอบไม่ตรงคำถาม เช่น “กินข้าวหรือยัง” แล้วเขาตอบกลับมาว่า “สบายดี” อย่านิ่งนอนใจ อาการตอบไม่ตรงคำถามนี้อาจมีสาเหตุมาจาก ‘ภาวะเสียการสื่อความ’ หรือ ‘Aphasia’ ซึ่งถึงแม้ว่าภาวะ Aphasia คือภาวะที่หลายคนไม่คุ้นหู แต่ผู้ป่วยที่มีภาวะนี้อาจเป็นสัญญาณเตือนจากโรคร้ายอย่างโรคหลอดเลือดสมอง หรือเนื้องอกในสมองได้

บทความนี้จะชวนมาทำความรู้จักว่า Aphasia คืออะไร มีกี่ประเภท มีอาการอย่างไร หาสาเหตุ และแนวทางการรักษา ตลอดจนวิธีการป้องกันได้ในบทความนี้!

Key Takeaways

• Aphasia คือ ภาวะความบกพร่องในการสื่อสาร เกิดจากความเสียหายในสมองส่วนที่ควบคุมภาษา ส่งผลกระทบต่อการพูด ฟัง อ่าน และเขียน
• อาการภาวะเสียการสื่อความ ผู้ป่วยมักพูดได้เป็นคำสั้น ๆ หรือเรียงคำในประโยคผิดปกติ นึกคําพูดไม่ออก ฟังภาษาพูดไม่เข้าใจ หรือเขียนเรียงคำในประโยคผิด
• สาเหตุของภาวะอะเฟเซีย มีหลายสาเหตุ เช่น โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) อุบัติเหตุที่ศีรษะ เนื้องอกในสมอง (Brain Tumor) หรือโรคสมองเสื่อมอย่างอัลไซเมอร์

อะเฟเซีย (Aphasia) คืออะไร

Aphasia คือ ภาวะเสียการสื่อความ เป็นความบกพร่องทางการสื่อสารที่เกิดจากความผิดปกติของสมองส่วนที่ควบคุมภาษา ส่วนใหญ่มักพบในสมองซีกซ้าย เป็นภาวะที่ส่งผลกระทบต่อความสามารถในการฟัง พูด อ่าน และเขียน ทำให้ผู้ป่วยสื่อสารได้ยากขึ้น อาการที่พบบ่อยคืออาการพูดผิด ๆ ถูก ๆ การเรียบเรียงประโยคที่ผิดเพี้ยน หรือไม่สามารถสื่อสารสิ่งที่ต้องการได้

ภาวะอะเฟเซีย มีกี่ประเภท

ภาวะเสียการสื่อความ หรือ Aphasia คือภาวะที่ส่งผลกระทบต่อการสื่อสารในรูปแบบที่แตกต่างกันไป ซึ่งมีอาการแสดงหลากหลายแบบ โดยสามารถจำแนกได้เป็น 4 ประเภท ดังนี้

• ประเภทรับรู้ผิดปกติ (Wernicke's Aphasia) ผู้ป่วยมีปัญหาในการทำความเข้าใจภาษา ถึงจะพูดได้คล่องแคล่ว แต่คำพูดที่ออกมาอาจไม่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่ได้ยิน ตัวอย่างเช่น แพทย์ถามว่า “ชื่ออะไร” ผู้ป่วยอาจตอบว่า “ไปเที่ยว” และไม่สามารถทำตามคำสั่งง่าย ๆ อย่าง “หลับตา” หรือ “ยกมือซ้าย” ได้
• ประเภทแสดงออกผิดปกติ (Broca's Aphasia) เป็นภาวะบกพร่องทางการสื่อสารที่ผู้ป่วยเข้าใจทุกอย่างที่ได้ยิน แต่มีปัญหาในการพูดตอบออกไป อาจพูดได้ช้า ติดขัด หรือพูดไม่ได้เลย แต่ยังคงสื่อสารด้วยการเขียนหรือการใช้ท่าทางได้ เช่น แพทย์ถามว่า “ชื่ออะไร” ผู้ป่วยอาจตอบเป็นคำพูดไม่ได้ แต่เขียนชื่อเพื่อตอบได้
• ประเภทรับรู้และแบบแสดงออกผิดปกติ (Global Aphasia) ผู้ป่วยประสบปัญหาทั้งการทำความเข้าใจและการแสดงออกทางการสื่อสาร ไม่สามารถสื่อสารกับผู้อื่นได้เลย มักทำให้ผู้ป่วยรู้สึกกระสับกระส่าย และไม่มีสมาธิ
• ภาวะเสียการสื่อความแบบเฉพาะชื่อผิดปกติ (Anomic Aphasia) คือภาวะที่ผู้ป่วยจะพูดได้คล่องแคล่วและเข้าใจภาษา แต่มีปัญหาในการนึกคำศัพท์หรือชื่อสิ่งของต่างๆ เช่น เมื่อเห็นดินสอ ผู้ป่วยจะรู้ว่าเอาไว้เขียน แต่ไม่สามารถนึกคำว่า "ดินสอ" ได้

ภาวะเสียการสื่อความ มีอาการอย่างไรบ้าง

เนื่องจากภาวะเสียการสื่อความ (Aphasia) คือภาวะที่ส่งผลกระทบต่อการใช้ภาษาและการสื่อสารของผู้ป่วย ทำให้เกิดอาการได้หลายแบบ เช่น

• นึกคําพูดไม่ออก
• พูดได้เป็นคำสั้น ๆ
• พูดคำที่ไม่มีความหมาย
• เรียงคำในประโยคผิด
• ฟังภาษาพูดแล้วสับสน ไม่เข้าใจ
• เขียนเรียงคำในประโยคผิด

ภาวะเสียการสื่อความ เกิดจากสาเหตุอะไร

ภาวะอะเฟเซีย (Aphasia) คือภาวะที่เกิดจากความเสียหายของสมองส่วนที่ควบคุมภาษา ซึ่งอาจมีสาเหตุมาจากหลายโรค รวมไปถึงอาการบาดเจ็บได้ด้วยเช่นกัน โดยสาเหตุของภาวะเสียการสื่อความ มีดังนี้

• อุบัติเหตุที่ศีรษะ (Head Injury)
• โรคหลอดเลือดสมอง ทั้งชนิดขาดเลือด และเลือดออก
• ภาวะติดเชื้อในสมอง เช่น ฝีในสมอง (Brain Abscess)
• กลุ่มโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s Disease)
• โรคเนื้องอกสมอง (Brain Tumor)

เบื้องต้นแนวทางการวินิจฉัยเพื่อหาสาเหตุของภาวะอะเฟเซีย สามารถทำได้โดยการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง หรือเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าสมอง

อ่านบทความเพิ่มเติมเกี่ยวกับโรคสมองเสื่อม ได้ที่ : สมองเสื่อมแตกต่างจากอัลไซเมอร์อย่างไร สามารถรักษาให้หายได้ไหม? | โรงพยาบาลพระรามเก้า - ผู้ให้บริการทางการแพทย์ชั้นนำ

วิธีรักษาภาวะเสียการสื่อความ ทำได้อย่างไรบ้าง

การรักษาภาวะอะเฟเซียมักเริ่มจากการตรวจหาสาเหตุก่อน จากนั้นจึงจะเข้าสู่กระบวนการรักษา ฟื้นฟู เพื่อแก้ไขความบกพร่องทางการสื่อสาร โดยทำได้ดังนี้

• การให้ยาหรือการผ่าตัดสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง หรือการผ่าตัดนำเนื้องอกในสมองออก เพื่อแก้ไขสาเหตุที่ทำให้สมองเสียหาย
• แก้ไขความบกพร่องทางการสื่อสารที่หลงเหลืออยู่ โดยการฝึกพูดและใช้ภาษาจากนักอรรถบำบัด เพื่อฟื้นฟูทักษะการพูด การฟัง การอ่าน และการเขียน

อย่างไรก็ตาม โอกาสในการฟื้นตัวของผู้ป่วยแต่ละรายจะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น อายุ ความรุนแรงของอาการ และชนิดของภาวะเสียการสื่อความ รวมถึงความสม่ำเสมอในการฝึกฝน และกำลังใจจากครอบครัว ก็มีส่วนช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้น

ป้องกันภาวะเสียการสื่อความได้อย่างไร

การป้องกันภาวะเสียการสื่อความเริ่มต้นได้ด้วยการดูแลสุขภาพสมองให้แข็งแรง โดยมีคำแนะนำดังนี้

• เลือกกินอาหารที่มีไขมันและโซเดียมต่ำ
• หมั่นออกกำลังกายเป็นประจำ
• ควบคุมระดับความดันโลหิตและไขมันในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
• ดื่มแอลกอฮอล์เท่าที่จำเป็นในปริมาณที่เหมาะสม
• งดสูบบุหรี่
• ตรวจสุขภาพประจำปีอย่างสม่ำเสมอ
• ผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน (Diabetes) หรือมีปัญหาที่เกี่ยวกับระบบการไหลเวียนโลหิต ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
• หากมีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Cardiac Arrhythmia) ควรรีบเข้าพบแพทย์โดยเร็ว

Aphasia คือภาวะที่ส่งผลกระทบต่อการสื่อสาร ไม่ควรมองข้าม!

Aphasia คือภาวะที่สมองได้รับความเสียหายจนส่งผลกระทบต่อความสามารถในการสื่อสารของผู้ป่วย ทั้งการพูด ฟัง อ่าน และเขียน โดยอาการและความรุนแรงจะแตกต่างกันไปตามประเภท ภาวะนี้มักมีสาเหตุจากโรคหลอดเลือดสมอง เนื้องอกในสมอง หรือการบาดเจ็บที่ศีรษะ ซึ่งการรักษาจะมุ่งเน้นที่การแก้ไขสาเหตุและฟื้นฟูด้วยการฝึกพูดอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ป่วยกลับมาสื่อสารได้ดีขึ้น

สำหรับผู้ที่มีความกังวลเกี่ยวกับภาวะเกี่ยวกับสมองและการสื่อสาร ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลพระรามเก้า มีทีมแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พร้อมด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยสำหรับการวินิจฉัยและรักษาโรคสมองทุกชนิด รวมถึงการฟื้นฟูสมรรถภาพอย่างครอบคลุม เพื่อให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพและสามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างเต็มที่

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะเสียการสื่อความ (Aphasia)

1. ภาวะเสียการสื่อความสามารถส่งผลกระทบใดได้บ้าง?

ภาวะอะเฟเซียส่งผลกระทบต่อสมองส่วนที่ควบคุมการสื่อสาร จึงส่งผลกระทบให้ผู้ป่วยอาจมีอาการพูด ตลอดจนการใช้ภาษากายเพื่อการสื่อสารไม่ได้ ฟังคนอื่นพูดไม่เข้าใจ พูดไม่ชัด นึกคำพูดไม่ออก

2. อาการพูดผิด ๆ ถูก ๆ เกิดจากอะไร

อาการพูดผิด ๆ ถูก ๆ จากภาวะเสียการสื่อความ เกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งโรคหลอดเลือดสมอง, โรคเนื้องอกในสมอง, โรคสมองเสื่อม, โรคอัลไซเมอร์ หรือศีรษะได้รับการกระทบกระเทือนจากอุบัติเหตุ

3. ภาวะอะเฟเซียชั่วคราว (Transient Aphasia) คืออะไร

ภาวะอะเฟเซียชั่วคราว (Transient Aphasia) คือภาวะเสียการสื่อความที่เป็นแบบชั่วคราว ผู้ป่วยมักมีอาการในระยะ 2-3 ชั่วโมง หรือ 1-2 วันหลักเกิดอุบัติเหตุทางสมอง และจะฟื้นคืนความสามารถในการสื่อสารได้สมบูรณ์ภายใน 2-3 วัน

References

Mayo Clinic Staff. (n.d.). Aphasia. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/aphasia/symptoms-causes/syc-20369518

Aphasia. (2024, July 10). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/5502-aphasia

Aphasia and its effects. (n.d.). Stroke Association. https://www.stroke.org.uk/stroke/effects/aphasia/aphasia-and-its-effects