Arthroscopy คืออะไร? รู้จักการผ่าตัดส่องกล้องข้อ รักษาอะไรบ้าง

เมื่อเกิดการบาดเจ็บหรือการเสื่อมสภาพของข้อต่อ เช่น ข้อเข่า ข้อไหล่ หรือข้อเท้า การผ่าตัดถือเป็นทางเลือกหนึ่งในการรักษา แต่ในปัจจุบันการผ่าตัดได้ถูกพัฒนาให้ตอบโจทย์มากขึ้น นั่นคือการผ่าตัดส่องกล้องข้อ ซึ่งเรียกทางการแพทย์ว่า ‘Arthroscopy’ คือเทคนิคที่ช่วยให้ศัลยแพทย์สามารถวินิจฉัย และรักษาความผิดปกติภายในข้อต่อได้อย่างแม่นยำรวดเร็วยิ่งขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเปิดแผลขนาดใหญ่ ซึ่งนำไปสู่ระยะฟื้นตัวที่สั้นลง และประสิทธิภาพการรักษาที่ดีขึ้น

Key Takeaways

• Arthroscopy คือเทคนิคการผ่าตัดส่องกล้องข้อที่ใช้เครื่องมือและกล้องขนาดเล็ก สอดผ่านแผลเพียงไม่กี่มิลลิเมตร เพื่อวินิจฉัยและรักษาปัญหาภายในข้อต่อได้อย่างแม่นยำ
• การผ่าตัดส่องกล้องข้อ มีข้อดีคือ แผลจะมีขนาดเล็กมาก ช่วยลดความเจ็บปวด ความเสี่ยงในการติดเชื้อน้อย และที่สำคัญคือช่วยร่นระยะเวลาในการฟื้นตัวให้น้อยลง
• Arthoscopic คือวิธีผ่าตัดที่ใช้รักษาปัญหาข้อต่อหลากหลายชนิด เช่น เอ็นไขว้หน้าเข่าขาด หมอนรองกระดูกอ่อนเข่าฉีกขาด ข้อไหล่หลุด หรือข้อเข่าเสื่อมระยะแรก เป็นต้น
• โดยส่วนใหญ่หลังผ่าตัดส่องกล้องข้อมักสามารถกลับบ้านได้ภายใน 1 วัน แต่ต้องทำกายภาพบำบัดอย่างเคร่งครัดตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อฟื้นฟูความแข็งแรงของข้อต่อและเอ็นในระยะยาว

ผ่าตัดส่องกล้องข้อ หรือ Arthroscopy คืออะไร?

การผ่าตัดส่องกล้องข้อ หรือ Arthroscopy คือ เทคนิคการผ่าตัดที่ศัลยแพทย์จะใช้เครื่องมือที่มีลักษณะเป็นท่อยาวขนาดเล็กที่เรียกว่า Arthroscope คือ กล้องส่องข้อ สอดผ่านรอยแผลขนาดเล็ก แต่ละจุดมีขนาดเพียง 4-10 มิลลิเมตร เพื่อเข้าสู่บริเวณข้อต่อที่ต้องการรักษา โดยตัวกล้อง Arthroscopy คือเครื่องมือที่มีเลนส์และไฟติดตั้งอยู่ด้านหน้า ซึ่งจะส่งภาพภายในข้อต่อทั้งหมดไปยังจอภาพความละเอียดสูง ทำให้แพทย์สามารถวินิจฉัยและรักษาปัญหาภายในข้อต่อได้อย่างชัดเจนแม่นยำ

วิธีการผ่าตัดส่องกล้องข้อนั้นแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับการผ่าตัดเปิดข้อเข่า โดย Arthroscopy Knee คือวิธีการผ่าตัดแบบปิด ซึ่งไม่จำเป็นต้องเปิดแผลยาว แต่ Arthrotomy Knee คือการผ่าตัดแบบเปิดข้อเข่า ซึ่งต้องกรีดแผลยาวหลายเซนติเมตร เพื่อเข้าถึงข้อต่อหรือโครงสร้างภายใน

ทั้งนี้ การผ่าตัดแบบ Arthroscopy คือวิธีที่จะช่วยให้แพทย์มองเห็นโครงสร้างภายในข้อ เช่น กระดูกอ่อน เอ็น และหมอนรองกระดูกอ่อนได้อย่างละเอียด พร้อมกับช่วยลดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อรอบข้างได้อย่างมาก ทำให้รู้สึกเจ็บปวดน้อยลง และฟื้นตัวได้ดีกว่าการผ่าตัดเปิดข้อแบบดั้งเดิมมาก

ข้อดีของการผ่าตัดส่องกล้องข้อ มีอะไรบ้าง?

การผ่าตัดส่องกล้องข้อ (Arthroscopy) คือเทคนิคที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง เนื่องจากมีข้อดีมากมายเมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบเปิดข้อเข่า ทำให้เป็นทางเลือกที่น่าสนใจในการรักษาปัญหาข้อต่อหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา เช่น เอ็นไขว้หน้าขาด หรือการเสื่อมสมรรถภาพของข้อต่อ อย่างข้อเข่าเสื่อม เป็นต้น โดยข้อดีของการผ่าตัดส่องกล้องข้อ มีดังนี้

• แผลมีขนาดเล็กมาก เพราะใช้รอยกรีดเพียง 2-3 แผล ขนาดเล็กเพียง 4-10 มิลลิเมตร ทำให้เกิดบาดแผลน้อยกว่าการผ่าตัดแบบเปิดข้อเข่ามาก
• ลดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อและกล้ามเนื้อรอบ ๆ ข้อ จึงมีอาการปวดหลังการผ่าตัดน้อย
• ร่างกายฟื้นตัวได้รวดเร็ว กว่าการผ่าตัดแบบเปิด โดยจะสามารถกลับไปทำกิจกรรมและเคลื่อนไหวข้อต่อได้อย่างเต็มที่มากขึ้นในเวลาไม่นาน
• ลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ และภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ เพราะแผลมีขนาดเล็กและใช้เวลาผ่าตัดสั้นลง
• การวินิจฉัยและการรักษาแม่นยำยิ่งขึ้น เนื่องจากศัลยแพทย์สามารถมองเห็นรายละเอียดภายในข้อได้ชัดเจนมากขึ้น เหมาะกับการรักษาที่มีความซับซ้อน เช่น การซ่อมแซมเส้นเอ็นเข่าขาด เป็นต้น
• รอยแผลเป็นเล็ก ซึ่งส่งผลดีต่อความมั่นใจในการใช้ชีวิต

ผ่าตัดส่องกล้องข้อ ใช้ตอนไหนในขั้นตอนการผ่าตัด?

นอกจากการรักษาข้อเข่าและเอ็นแล้ว เทคนิคผ่าตัดส่องกล้องข้อ หรือ Arthroscopy คือวิธีรักษาข้อที่สามารถนำไปใช้ในการวินิจฉัย รักษาอาการบาดเจ็บหรือความผิดปกติของข้อต่ออื่น ๆ ทั่วร่างกายได้อีกด้วย ซึ่งจะใช้เป็นขั้นตอนหลักในการซ่อมแซมโครงสร้างภายในข้อที่เสียหาย โดยมีจุดประสงค์ที่แตกต่างกันตามบริเวณข้อต่อ

1. ผ่าตัดส่องกล้องข้อเข่า

การส่องกล้องที่ข้อเข่าถือเป็นการผ่าตัดที่ศัลยแพทย์เลือกใช้บ่อยครั้ง โดยจะใช้เพื่อจุดประสงค์ดังต่อไปนี้

1. ซ่อมแซมเอ็นไขว้หน้าและเอ็นไขว้หลัง (ACL/PCL Reconstruction) เพื่อนำเนื้อเยื่อใหม่มาปลูกถ่ายแทนเอ็นที่ฉีกขาด
2. ซ่อมแซมหรือตัดแต่งหมอนรองกระดูก (Meniscus Repair/Trimming) เพื่อดูและแก้ไขส่วนที่ฉีกขาดของหมอนรองกระดูกอ่อน (Meniscus Tear)
3. จัดการกระดูกอ่อนผิวข้อ เพื่อขจัดเศษกระดูกอ่อนที่หลุดลอยอยู่ในข้อ หรือทำการซ่อมแซมกระดูกอ่อนที่เสียหาย เพื่อบรรเทาอาการของข้อเข่าเสื่อมในระยะเริ่มต้น
4. ขจัดเนื้อเยื่ออักเสบ ในผู้ป่วยที่มีภาวะข้อเข่าอักเสบเรื้อรัง เพื่อนำเนื้อเยื่อที่บวมหรืออักเสบออก ช่วยลดการปวดข้อเท้าเรื้อรังได้

2. ผ่าตัดส่องกล้องหัวไหล่

การส่องกล้องหัวไหล่ เป็นวิธีหลักในการรักษาความไม่มั่นคงของข้อไหล่ และการบาดเจ็บบริเวณหัวไหล่ที่มีความซับซ้อน เช่น

1. ใช้ในการซ่อมแซมเอ็นหมุนข้อไหล่ฉีกขาด (Rotator Cuff Tear) และหมอนรองเบ้าฉีกขาด (Labral Lesions) ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการปวดและอ่อนแรงของหัวไหล่
2. ใช้เพื่อแก้ไขภาวะข้อไหล่หลุดซ้ำ ข้อไหล่ไม่มั่นคง หรือข้อบริเวณไหล่เสื่อม โดยจะซ่อมแซมส่วนของเบ้าหัวไหล่ (Labrum) ที่ฉีกขาด
3. กำจัดเนื้อเยื่อหรือกระดูกส่วนเกิน ที่เป็นสาเหตุของข้อไหล่ติด แก้ปัญหาภาวะเอ็นอักเสบภายใต้กระดูก (Impingement Syndrome) ปัญหากระดูกไหล่หักแตกเข้าข้อ (Intraarticular GH joint Fracture) หรือปัญหาหินปูนจับเอ็นรอบข้อไหล่ (Calcifying Tendinitis)

3. ผ่าตัดส่องกล้องข้ออื่น ๆ

1. สำหรับข้อเท้า จะใช้การผ่าตัดส่องกล้องข้อรักษาอาการบาดเจ็บของเอ็นข้อเท้าอักเสบเรื้อรัง หรือการปวดข้อเท้าจากข้อเท้าที่ไม่สมดุล รวมถึงการกำจัดกระดูกงอกที่ขัดขวางการเคลื่อนไหว
2. สำหรับข้อมือ ใช้รักษาอาการปวดข้อมือเรื้อรัง หรือซ่อมแซมความเสียหายของเอ็นและกระดูกอ่อนภายในข้อมือ
3. สำหรับข้อสะโพก จะใช้รักษาภาวะข้อสะโพกติดขัด (Hip Impingement) หรือการซ่อมแซมขอบเบ้าสะโพก (Labral Tear) ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการปวดสะโพกในกลุ่มคนอายุน้อย และกลุ่มนักกีฬา

วิธีดูแลตัวเองหลังผ่าตัดส่องกล้องข้อ ต้องทำอย่างไรบ้าง?

การดูแลตัวเองอย่างเคร่งครัดและถูกต้องหลังการผ่าตัดส่องกล้องข้อ เป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้การฟื้นตัวเป็นไปอย่างราบรื่น และประสบความสำเร็จตามแผนการรักษาที่วางไว้ แนะนำให้ปฏิบัติดังนี้

• รักษาความสะอาดของแผลผ่าตัดให้แห้งอยู่เสมอ และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ในการทำความสะอาดและเปลี่ยนผ้าปิดแผล
• ระวังไม่ให้แผลโดนน้ำโดยตรง ในช่วง 2-3 วันแรก หรือตามคำแนะนำของศัลยแพทย์ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ
• ประคบเย็นบริเวณรอบข้อต่อที่ผ่าตัด ในช่วง 48 ชั่วโมงแรก เพื่อช่วยลดอาการบวมและบรรเทาความเจ็บปวด
• ในขณะพัก ให้พยายามยกข้อต่อที่ผ่าตัด (เช่น ขาหรือแขน) ให้อยู่ในระดับที่สูงกว่าหัวใจ เพื่อช่วยลดการสะสมของของเหลวและอาการบวม
• ปฏิบัติตามแผนการทำกายภาพบำบัด ที่แพทย์และนักกายภาพบำบัดกำหนดไว้อย่างเคร่งครัด การเคลื่อนไหวข้อต่ออย่างค่อยเป็นค่อยไปมีความสำคัญต่อการฟื้นคืนสมรรถภาพในการเคลื่อนไหวและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
• งดกิจกรรมที่ต้องลงน้ำหนักมาก หรือการออกกำลังกายที่หนักจนเกินไปในช่วงเริ่มต้นของการฟื้นตัว
• ทานยาแก้ปวดและยาปฏิชีวนะ (ถ้ามี) ตามที่แพทย์สั่งอย่างสม่ำเสมอ
• ไปพบแพทย์ตามนัดหมายเพื่อตรวจติดตามอาการ ตัดไหม และประเมินความคืบหน้าของการฟื้นตัว เพื่อปรับแผนการรักษา หรือกายภาพบำบัดให้เหมาะสมต่อไป

Arthroscopy คือทางเลือกในการรักษาข้อที่คุณไม่ควรมองข้าม

การผ่าตัดส่องกล้องข้อ หรือ Arthroscopy คือวิธีผ่าตัดรักษาข้อที่มีประสิทธิภาพอย่างมาก ด้วยการเปิดแผลที่มีขนาดเล็กมาก จึงช่วยลดความเจ็บปวด ลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ และช่วยให้ฟื้นตัวได้อย่างราบรื่นยิ่งขึ้น สามารถกลับไปใช้ชีวิตและทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้ตามปกติเร็วขึ้น

หากคุณกำลังประสบปัญหาอาการปวดข้อเรื้อรัง หรือมีข้อสงสัยเกี่ยวกับทางเลือกในการรักษาที่เหมาะสม สามารถเข้ารับการปรึกษาจากทีมแพทย์ผู้ชำนาญการด้านข้อและกระดูกได้ที่ ศูนย์กระดูกและข้อ โรงพยาบาลพระรามเก้า เราพร้อมด้วยเทคโนโลยี Arthroscopy ที่ได้คุณภาพ ตรวจประเมินอย่างละเอียด เพื่อการวินิจฉัยและรักษาปัญหาข้อต่อของคุณได้อย่างถูกจุด

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Arthroscopy

1. การผ่าตัดส่องกล้องข้ออาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนใดได้บ้าง?

การผ่าตัดส่องกล้องข้อถือว่ามีความเสี่ยงไม่มาก แต่ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้แก่ การติดเชื้อที่แผลผ่าตัด ลิ่มเลือดอุดตัน อาการบวมหรือปวดเรื้อรัง เส้นประสาทหรือหลอดเลือดได้รับบาดเจ็บ และในบางกรณี ข้อต่ออาจมีอาการตึงบริเวณที่ผ่าตัดเล็กน้อย ทำให้เคลื่อนไหวได้ไม่เต็มที่

2. การผ่าตัดส่องกล้องข้อ ใช้เวลากี่ชั่วโมง?

ระยะเวลาของการผ่าตัดส่องกล้องข้อจะแตกต่างกันไปตามความซับซ้อนของปัญหา โดยส่วนใหญ่จะใช้เวลาประมาณ 30 นาที ถึง 2 ชั่วโมง

3. ผ่าตัดส่องกล้องข้อ พักฟื้นกี่วัน?

มักสามารถกลับบ้านได้ภายในวันเดียวหลังการผ่าตัด ส่วนการฟื้นตัวในระยะแรกอาจใช้เวลา 2-7 วัน แต่การกลับไปทำกิจกรรมหนักหรือการเล่นกีฬาอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน ขึ้นอยู่กับชนิดของการรักษา และแผนกายภาพบำบัด

References

Bird, E. (2023, January). Knee arthroscopy. Bupa. https://www.bupa.co.uk/health-information/knee-pain/knee-arthroscopy

Ellis, M. (2018, October 22). Knee Arthroscopy. Healthline. https://www.healthline.com/health/knee-arthroscopy

Knee Arthroscopy. (2021, December 29). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/17153-knee-arthroscopy