แนะนำอาหารโพแทสเซียมต่ำสำหรับผู้ป่วยโรคไต กินได้ ไตไม่พัง

สำหรับผู้ป่วยโรคไต การควบคุมปริมาณแร่ธาตุอย่างโพแทสเซียมเป็นเรื่องสำคัญ เพราะหากได้รับมากเกินไปอาจส่งผลต่อการทำงานของไตและหัวใจได้ การเลือกกินอาหารที่เหมาะสมจึงช่วยชะลอความเสื่อมและลดภาวะแทรกซ้อน บทความนี้ได้รวบรวมอาหารโพแทสเซียมต่ำที่กินได้อย่างปลอดภัย พร้อมเทคนิคในการเตรียมและปรุงอาหารลดโพแทสเซียม เพื่อให้ผู้ป่วยไตสามารถดูแลสุขภาพและใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพมากขึ้น

Key Takeaways

• ผู้ป่วยโรคไตจะไม่สามารถขับโพแทสเซียมออกจากร่างกายได้เป็นปกติ หากมีปริมาณโพแทสเซียมสะสมในเลือดสูงเกินไป อาจทำให้เกิดอันตรายถึงชีวิต
• ตัวอย่างอาหารโพแทสเซียมต่ำสำหรับผู้ป่วยโรคไต ได้แก่ กะหล่ำปลี ผักกาดขาว แตงกวาปอกเปลือก แอปเปิล ชมพู่ ไข่ขาว ปลาเนื้อขาว ข้าวขาว เป็นต้น
• การต้มแล้วเทน้ำทิ้ง การหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ การแช่น้ำทิ้งก่อนนำมาปรุงอาหาร ล้วนเป็นเทคนิคดึงโพแทสเซียมออกจากวัตถุดิบให้ลดลง

โพแทสเซียมคืออะไร? ทำไมผู้ป่วยโรคไตต้องระวัง?

โพแทสเซียม คือ แร่ธาตุสำคัญที่ร่างกายต้องการเพื่อช่วยควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อ ระบบประสาท และการเต้นของหัวใจ รวมถึงรักษาสมดุลของของเหลวในร่างกาย โดยปกติไตจะทำหน้าที่ขับโพแทสเซียมส่วนเกินออกทางปัสสาวะ และช่วยรักษาระดับ Potassium ค่าปกติในเลือดให้อยู่ในช่วงที่ปลอดภัย

แต่ในผู้ป่วยโรคไตโดยเฉพาะผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง เมื่อไตทำงานลดลง จะส่งผลให้ร่างกายขับโพแทสเซียมออกมาได้ไม่ดีนัก ทำให้โพแทสเซียมในเลือดสะสมสูงขึ้น ซึ่งผู้ที่มีภาวะโพแทสเซียมสูงอาจพบอาการอ่อนแรง ชาปลายมือปลายเท้า หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือใจสั่น ซึ่งหากรุนแรงอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

การรู้จักและควบคุมปริมาณโพแทสเซียมจากอาหารจึงเป็นกุญแจสำคัญในการดูแลสุขภาพ ควบคู่กับวิธีรักษาโรคไตเบื้องต้น เช่น การควบคุมอาหาร ลดเค็ม ตรวจค่าไต และติดตามการรักษากับแพทย์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

แนะนำอาหารโพแทสเซียมต่ำจากหมวดต่าง ๆ มีอะไรบ้าง?

อาหารโพแทสเซียมต่ำควรกินอะไรดี? เราสามารถพบอาหารโพแทสเซียมต่ำได้จากหลายหมวด โดยเฉพาะผักผลไม้สีอ่อน และวัตถุดิบที่มีน้ำเป็นส่วนประกอบสูง การเข้าใจประเภทวัตถุดิบที่หลากหลายจะช่วยให้ผู้ป่วยโรคไตยังสามารถทานอาหารได้หลากหลาย และได้รับสารอาหารที่จำเป็นโดยไม่ทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น

1. ผักโพแทสเซียมต่ำ-ปานกลางที่กินได้

• กะหล่ำปลี
• แตงกวา (ปอกเปลือก)
• ฟักเขียว
• บวบ
• ถั่วงอก
• หอมหัวใหญ่
• ผักกาดขาว
• ผักกาดหอม
• พริกหยวก
• พริกหวาน

2. ผลไม้โพแทสเซียมต่ำ

• แอปเปิล
• ชมพู่
• องุ่น
• สับปะรด
• แตงโม
• ส้มโอ
• มังคุด
• องุ่นเขียว
• เงาะ

3. แหล่งโปรตีนสูง โพแทสเซียมต่ำ

• ไข่ขาว
• ปลาเนื้อขาว
• อกไก่ไม่ติดหนัง
• เต้าหู้ขาว

4. ข้าว แป้ง และธัญพืชสำหรับผู้ที่ควบคุมโพแทสเซียม

• ข้าวขาว
• ข้าวเหนียว
• เส้นก๋วยเตี๋ยว
• ขนมปังขาว
• วุ้นเส้น
• ขนมจีน
• มักกะโรนี

อาหารโพแทสเซียมสูงอะไรบ้างที่ผู้ป่วยโรคไตควรเลี่ยง?

สำหรับผู้ป่วยโรคไต การได้รับโพแทสเซียมมากเกินไปอาจทำให้ระดับโพแทสเซียมในเลือดสูง ส่งผลต่อการเต้นของหัวใจและเป็นอันตรายได้ จึงควรระมัดระวังอาหารบางชนิดที่มีโพแทสเซียมสูง แม้จะเป็นอาหารที่มีประโยชน์ต่อคนทั่วไปก็ตาม โดยเฉพาะผักผลไม้สีเข้ม และอาหารบางประเภทที่ถูกจัดเป็นอาหารโพแทสเซียมสูงห้ามกิน

• ผลไม้ที่มีโพแทสเซียมสูง เช่น กล้วย ทุเรียน มะพร้าว แก้วมังกร น้อยหน่า ขนุน
• ผักใบเขียว และผักสีเข้ม เช่น ผักโขม คะน้า กวางตุ้ง บรอกโคลี ผักชี แครอท มะเขือเทศ
• คาร์โบไฮเดรตจากแป้งหัว เช่น มันฝรั่ง ฟักทอง เผือก
• นมและผลิตภัณฑ์จากนม เช่น นมวัว โยเกิร์ต นมผง
• ผลิตภัณฑ์แปรรูปต่าง ๆ เช่น ผลไม้อบแห้ง น้ำผลไม้เข้มข้น อาหารกระป๋อง ซุปก้อน บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป

ลดโพแทสเซียมในอาหารได้อย่างไร? รวมเทคนิคง่าย ๆ ที่ผู้ป่วยไตควรรู้

แม้จะต้องจำกัดโพแทสเซียม แต่ผู้ป่วยโรคไตยังสามารถกินผักและอาหารได้หลากหลาย หากรู้จักเทคนิคการเตรียมและปรุงอาหารที่ช่วยลดปริมาณโพแทสเซียมลง ดังนี้

• หั่นวัตถุดิบเป็นชิ้นเล็ก ช่วยเพิ่มพื้นที่สัมผัสกับน้ำ ทำให้โพแทสเซียมค่อย ๆ ละลายออกระหว่างแช่หรือต้มได้มากขึ้น
• แช่น้ำอุ่นอย่างน้อย 2 ชั่วโมง เพื่อดึงโพแทสเซียมออกจากผัก แนะนำควรเปลี่ยนน้ำเรื่อย ๆ ระหว่างแช่ เพื่อให้น้ำดึงโพแทสเซียมออกจากผักได้ดีขึ้น
• ต้มแล้วเทน้ำทิ้ง การต้มจะทำให้โพแทสเซียมละลายออกมาในน้ำ แนะนำให้เทน้ำแรกทิ้งก่อนนำไปปรุงต่อ เพื่อชะล้างโพแทสเซียมออกไป
• หลีกเลี่ยงการทานน้ำซุปจากการต้มผัก เพราะน้ำต้มมีโพแทสเซียมที่สลายออกมา หากดื่มอาจทำให้ได้รับโพแทสเซียมมากเกินไป
• เลือกวิธีต้มแทนการนึ่งหรืออบ การต้มใช้น้ำเป็นตัวดึงแร่ธาตุออก จึงช่วยลดโพแทสเซียมในอาหารได้มากกว่าวิธีที่ไม่ใช้น้ำ

อาหารโพแทสเซียมต่ำ เลือกทานด้วยความเข้าใจ เพื่อชะลอไตวายระยะยาว

การควบคุมโพแทสเซียมไม่ใช่เรื่องยาก หากรู้จักเลือกชนิดอาหารโพแทสเซียมต่ำ และเตรียมอาหารด้วยเทคนิคที่เหมาะสม ผู้ป่วยโรคไตยังสามารถกินได้หลากหลายและได้รับสารอาหารเพียงพอ การใส่ใจตั้งแต่การเลือกวัตถุดิบ ปรุงอาหาร ไปจนถึงการจำกัดปริมาณ จะช่วยลดภาระการทำงานของไตและลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน ทำให้สามารถดูแลสุขภาพและใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้เคียงปกติมากขึ้น

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการดูแลโภชนาการสำหรับผู้ป่วยโรคไต ควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการ เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล โรงพยาบาลพระรามเก้า เรามีทีมแพทย์และสหสาขาวิชาชีพคอยให้คำปรึกษาและดูแลผู้ป่วยโรคไต ทั้งด้านการรักษาและการปรับพฤติกรรมการกินอย่างเหมาะสม โดยคำนึงถึงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้สามารถดำเนินกิจวัตรประจำวันได้ใกล้เคียงปกติที่สุด

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาหารโพแทสเซียมต่ำ

1. ผู้ป่วยโรคไตควรใช้เครื่องปรุงรสลดโซเดียมไหม?

ผู้ป่วยโรคไตควรเลือกเครื่องปรุงลดโซเดียมที่ไม่ได้ใช้สารโพแทสเซียมทดแทน โดยต้องอ่านฉลากอย่างละเอียดว่าเป็นเครื่องปรุงรสโซเดียมโดยไม่ได้ใช้โพแทสเซียมทดแทน เพราะอาจเป็นโทษจากการรับโพแทสเซียมสูงเกินไป

2. อาหารโพแทสเซียมต่ำ ทานเยอะ ๆ ได้ไหม?

ไม่ควรกินในปริมาณมาก เพราะแม้เป็นอาหารโพแทสเซียมต่ำ แต่ถ้ากินมากเกินไปก็อาจทำให้ได้รับโพแทสเซียมสะสมสูงได้เช่นกัน

3. โรคไตห้ามกินผักอะไรบ้าง

ห้ามกินผักที่มีโพแทสเซียมสูง ฟอสฟอรัสสูง และกรดออกซาลิกสูง เช่น ผักโขม คะน้า ชะอม บรอกโคลี ฟักทอง แครอท กระเทียม ฯลฯ

References

Danny Bonvissuto, D. & King, LM. (2024, June 20). Low-Potassium Diet: What to Know. WebMD. https://www.webmd.com/food-recipes/low-potassium-diet-foods

Potassium lowering dietary advice. (n.d.). NHS Cambridge University Hospitals. https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/potassium-lowering-dietary-advice/