ปัสสาวะมีกลิ่นเกิดจากสาเหตุใด กลิ่นแบบไหนเรียกว่าผิดปกติ

ปัสสาวะมีกลิ่น อาจเป็นภาวะปกติที่เกิดขึ้นได้ในบางช่วงของวัน แต่ในบางครั้ง กลิ่นที่เปลี่ยนไปอาจเป็นสัญญาณเตือนถึงความผิดปกติของสุขภาพที่ไม่ควรมองข้าม บทความนี้จะพาคุณมาทำความเข้าใจว่า กลิ่นปัสสาวะแบบไหนที่อาจเป็นสัญญาณของโรค และเมื่อไรควรรีบพบแพทย์เพื่อการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้องและทันท่วงที

Key Takeaways

• ปัสสาวะมีกลิ่นคล้ายแอมโมเนียจาง ๆ ถือเป็นเรื่องปกติ มักเกิดจากยูเรียในร่างกาย หรือการดื่มน้ำน้อย แต่หากกลิ่นแรงผิดปกติ และไม่หายภายใน 1-2 วัน ควรเริ่มสังเกตอาการอื่นร่วมด้วย
• อาหาร ยา และวิตามินบางชนิด เช่น หน่อไม้ฝรั่ง กาแฟ กระเทียม หรือวิตามินบี อาจทำให้ปัสสาวะมีกลิ่นแรงชั่วคราว ซึ่งจะหายได้เมื่อดื่มน้ำมากขึ้น
• ปัสสาวะมีกลิ่นที่ผิดปกติ เช่น ปัสสาวะเหม็นคาว กลิ่นเน่า กลิ่นอุจจาระ หรือกลิ่นหอมหวานคล้ายผลไม้ อาจเป็นสัญญาณเตือนสุขภาพที่ไม่ควรละเลย และควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย

ปกติปัสสาวะมีกลิ่นหรือไม่?

โดยทั่วไปแล้ว ปัสสาวะของคนปกติจะมีกลิ่นอ่อน ๆ ซึ่งเป็นกลิ่นเฉพาะตัวของของเสียที่ร่างกายขับออกมา ไม่ถือว่าเป็นเรื่องผิดปกติ กลิ่นนี้เกิดจาก ยูเรีย (Urea) ที่เกิดจากกระบวนการเผาผลาญโปรตีนในร่างกาย เมื่อยูเรียสัมผัสกับอากาศ จะมีกลิ่นคล้ายแอมโมเนียอ่อน ๆ ซึ่งถือเป็นกลิ่นปกติของปัสสาวะ

อย่างไรก็ตาม ลักษณะของกลิ่นและความเข้มของกลิ่นปัสสาวะอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามหลายปัจจัย เช่น ปริมาณน้ำที่ดื่มในแต่ละวัน อาหารหรือวิตามินที่รับประทาน รวมถึงช่วงเวลาที่ปัสสาวะ หากปัสสาวะมีกลิ่นไม่รุนแรง และหายไปได้เองภายในเวลาไม่นาน ก็ยังถือว่าอยู่ในเกณฑ์ปกติของร่างกาย

ปัสสาวะมีกลิ่น เกิดจากอะไร? กลิ่นแบบไหนถือว่าผิดปกติ

ปัสสาวะมีกลิ่นอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ปัจจัยเล็กน้อยในชีวิตประจำวัน ไปจนถึงความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ และโรคบางอย่างในร่างกาย การรู้จักสังเกตกลิ่นปัสสาวะของตนเองจะช่วยให้คุณรู้ทันสัญญาณเตือนจากร่างกาย ก่อนลุกลามจนกลายเป็นปัญหาสุขภาพในระยะยาว

ปัสสาวะมีกลิ่นจากอาหารและเครื่องดื่มที่รับประทาน

อาหารบางชนิดและเครื่องดื่มบางประเภท อาจส่งผลต่อกลิ่นของปัสสาวะชั่วคราว เช่น กระเทียม หน่อไม้ กระถิน ชะอม กาแฟ ทำให้ปัสสาวะมีกลิ่นฉุนขึ้น หรือการทานอาหารประเภทโปรตีนสูง ทำให้กลิ่นคล้ายแอมโมเนียในปัสสาวะแรงขึ้นได้เช่นกัน

ปัสสาวะมีกลิ่นจากการดื่มน้ำน้อย

การดื่มน้ำน้อยทำให้ของเสียในน้ำปัสสาวะเข้มข้นขึ้น จึงทำให้ปัสสาวะมีกลิ่นคล้ายแอมโมเนียแรงขึ้น สีปัสสาวะเหลืองเข้มขึ้น ซึ่งกลิ่นปัสสาวะจากการดื่มน้ำน้อยเป็นภาวะชั่วคราว เมื่อกลับมาดื่มน้ำให้เพียงพอ ความเข้มข้นของน้ำปัสสาวะจะลดลง และทำให้กลิ่นปัสสาวะค่อย ๆ จางหายไป

ปัสสาวะมีกลิ่นจากยาและวิตามินบางชนิด

ยาหรือวิตามินบางประเภท โดยเฉพาะวิตามินบีรวม วิตามินซี หรือยาปฏิชีวนะบางชนิด อาจทำให้ปัสสาวะมีกลิ่นฉุนหรือกลิ่นยาได้ ซึ่งไม่อันตราย และจะหายไปเมื่อหยุดใช้ยา ทั้งนี้ สามารถลดความรุนแรงของกลิ่นปัสสาวะจากยาได้ด้วยการดื่มน้ำให้มากขึ้น

ปัสสาวะมีกลิ่นจากการติดเชื้อ

หากมีกลิ่นปัสสาวะเหม็นรุนแรง ร่วมกับอาการแสบขัดเวลาปัสสาวะ ปวดท้องน้อย หรือปัสสาวะขุ่น อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (Urinary Tract Infection : UTI) หรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ กลิ่นที่พบบ่อย คือ กลิ่นเหม็นเปรี้ยว หรือกลิ่นเหม็นเน่า หากปล่อยทิ้งไว้นานอาจลุกลามจนเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น กรวยไตอักเสบ หรือการติดเชื้อในกระแสเลือด ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

ปัสสาวะมีกลิ่นจากโรค

กลิ่นปัสสาวะที่ผิดปกติบางแบบ อาจเป็นสัญญาณของโรคที่ซ่อนอยู่ ยกตัวอย่างเช่น

• โรคเบาหวาน : ปัสสาวะมีกลิ่นหวานหรือคล้ายผลไม้ เนื่องจากมีน้ำตาลในปัสสาวะสูง
• ภาวะลำไส้ใหญ่ทะลุเข้าสู่ทางเดินปัสสาวะ (Colovesical Fistula) : ปัสสาวะมีกลิ่นเหม็นคล้ายอุจจาระจากการปนเปื้อนของแบคทีเรีย
• โรคไต หรือภาวะไตเสื่อม : ปัสสาวะมีกลิ่นเน่าหรือกลิ่นเหม็นคาวแรง ร่วมกับตรวจเจอโปรตีนรั่ว
• โรคนิ่วในทางเดินปัสสาวะ หรือต่อมลูกหมากอักเสบ : มักมีกลิ่นฉุนแรง ร่วมกับปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะไม่ออก หรือมีตะกอนในปัสสาวะ

ซึ่งกลิ่นเหล่านี้ไม่ควรมองข้าม เพราะเป็นสัญญาณเตือนว่าระบบขับถ่ายอาจมีความผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

ปัสสาวะมีกลิ่นผิดปกติ มักมาพร้อมกับอาการเหล่านี้

ปัสสาวะมีกลิ่นที่ผิดปกติมักไม่ได้เกิดขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ยังอาจมาพร้อมกับอาการหรือความผิดปกติอื่น ๆ ได้ด้วย การสังเกตอาการร่วมเหล่านี้ จะช่วยให้ประเมินได้เบื้องต้นว่าควรดูแลตนเองต่อ หรือควรรีบไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

• ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะแสบขัด หรือมีอาการปวดเวลาปัสสาวะ อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ
• ปัสสาวะขุ่น มีตะกอน หรือปัสสาวะเป็นฟอง แสดงถึงการอักเสบ การติดเชื้อ หรือภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะ
• ปัสสาวะมีเลือดปน แสดงถึงการอักเสบ หรือการบาดเจ็บในทางเดินปัสสาวะ
• ปัสสาวะสีเข้ม อาจเกิดจากการดื่มน้ำน้อย หรือโรคทางตับ
• ปวดท้องน้อยหรือปวดหลังส่วนล่าง อาจเป็นสัญญาณว่าไตกำลังอักเสบ
• มีไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียผิดปกติ อาจเป็นอาการร่วมของการติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ หรือความผิดปกติทางไต

ปัสสาวะมีกลิ่น แบบไหนที่ต้องพบแพทย์

แม้ว่าในหลายกรณี ปัสสาวะมีกลิ่นจะเกิดจากปัจจัยทั่วไป เช่น การดื่มน้ำน้อย หรือการรับประทานอาหารบางชนิด แต่หากกลิ่นนั้นเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน ไม่หายภายในไม่กี่วัน หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรรีบพบแพทย์เพื่อทำการตรวจปัสสาวะหาสาเหตุที่แท้จริง

• ปัสสาวะมีกลิ่นเหม็นเน่าหรือกลิ่นฉุนแรง แม้จะดื่มน้ำมากขึ้นแล้ว
• ปัสสาวะมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว กลิ่นยา หรือกลิ่นคล้ายอุจจาระ
• มีกลิ่นหวานคล้ายผลไม้ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับระดับน้ำตาลในร่างกายผิดปกติ
• มีกลิ่นผิดปกติร่วมกับอาการปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะขุ่น หรือมีเลือดปน
• ปัสสาวะมีกลิ่นแรงเรื้อรังต่อเนื่องเกิน 2-3 วัน ทั้งที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงเรื่องอาหารหรือยา

เมื่อพบแพทย์ แพทย์จะทำการตรวจปัสสาวะ (Urinalysis) เพื่อประเมินค่าต่าง ๆ เช่น ความเข้มข้นของยูเรีย โปรตีน น้ำตาล เม็ดเลือดขาว หรือเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งช่วยระบุได้ว่าปัสสาวะมีกลิ่นคาว กลิ่นหวาน หรือปัสสาวะมีกลิ่นฉุนมากเกิดจากอะไร เช่น การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ เบาหวาน หรือโรคไต เป็นต้น

ปัสสาวะมีกลิ่น อย่าละเลย ตรวจก่อนปัญหาลุกลามได้ที่โรงพยาบาลพระรามเก้า

ปัสสาวะมีกลิ่นอาจเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การดื่มน้ำน้อย หรือการรับประทานอาหารบางชนิด ไปจนถึงสัญญาณเตือนของโรคในระบบทางเดินปัสสาวะ การหมั่นสังเกตลักษณะและกลิ่นของปัสสาวะ รวมถึงอาการผิดปกติอื่น ๆ ร่วมด้วย จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยให้คุณรู้เท่าทันสัญญาณเตือนสุขภาพ และสามารถเข้ารับการตรวจรักษาได้ทันท่วงที เพื่อป้องกันไม่ให้ภาวะเล็กน้อยกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคต

สถาบันโรคไต โรงพยาบาลพระรามเก้า เราให้ความสำคัญแม้แต่อาการเตือนเล็กน้อย เพื่อค้นหาสาเหตุและรักษาเชิงป้องกันได้อย่างทันท่วงทีโดยแพทย์เฉพาะทาง พร้อมเทคโนโลยีการตรวจวินิจฉัยที่ทันสมัย แม่นยำ เพื่อวางแผนวิธีรักษาปัสสาวะมีกลิ่นได้ตรงจุดที่สุด

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับปัสสาวะมีกลิ่น

1. ปัสสาวะมีกลิ่น แก้อย่างไร

การดื่มน้ำให้มากขึ้นอย่างน้อย 6-8 แก้วต่อวัน สามารถลดกลิ่นปัสสาวะได้ เพราะน้ำจะช่วยเจือจางยูเรียและของเสียในปัสสาวะ ทำให้กลิ่นจางลงตามธรรมชาติ

2. ทราบได้อย่างไรว่ากลิ่นปัสสาวะที่เกิดขึ้นมีความผิดปกติ

วิธีสังเกตเบื้องต้นง่าย ๆ คือ ลองดื่มน้ำให้มากขึ้นในแต่ละวัน และหลีกเลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีกลิ่นแรง รวมถึงงดวิตามินหรือยาบางชนิดชั่วคราว เพื่อดูว่ากลิ่นปัสสาวะกลับมาเป็นปกติหรือไม่ หากภายใน 1-2 วันกลิ่นยังคงแรง หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะขุ่น หรือมีกลิ่นผิดปกติอย่างต่อเนื่อง แสดงว่าอาจมีความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย และดูแลอย่างเหมาะสมก่อนที่อาการจะรุนแรงขึ้น

References

What does a strong urine smell tell us? (n.d.). TENA. https://www.tena.com.mt/articles/urine-smell

Barhum, L. and Grayland-Leech, B. (2024, May 20). Why does my urine smell like ammonia? MedicalNewsToday. https://www.medicalnewstoday.com/articles/320903

Holland, K. (2025, January 31). What Causes Pee to Smell Bad Without Pain? Healthline. https://www.healthline.com/health/foul-smelling-urine-no-pain